Rothko ile Gorky’nin Eserleri Bağlamında Soyut Dışavurumculuk Akımının İncelenmesi
Öz
Sanat, toplumların gelişmesine paralel olarak gelişmekte ve değişime uğramaktadır. Bu durumun en temel sebebi, insana dair olan sanatın yapısının dinamik olmasıdır. Bireysel veya toplumsal olarak yaşanan her olay, sanatçının ürettiği eserlerde izlerini göstermektedir. Soyut Dışavurumculuk da resim sanatında toplumsal gelişmelere bağlı olarak gelişmiş bir akımdır. Soyut Dışavurumculuk akımının önemi Roma döneminden Rönesans’a ve sanayi devriminin yaşandığı 20. yüzyıl başlarına kadar Avrupa’da gelişen sanatın ve buna bağlı olarak sanat akımlarının ilk defa başka bir kıtaya Amerika’ya taşınması ve ilk defa-kurucu sanatçıları Amerikalı olmamasına rağmen- bir Amerikan sanatı olarak sanat tarihine geçmesidir. Bu bağlamda Avrupa’da gelişen sanayiye parelel ülkeleri kaynak aramaya ve başka özellikle komşu ülkelerle savaşa itmiş, iktidarlara otoriter ve baskıcı rejimlerin gelmesine yol açmış en nihayetinde sanatı ve sanatçıları baskılamış, göç etmeye zorlamıştır. Bu çalışmaya konu olan iki “Soyut Dışavurumcu” sanatçının eser incelemesinde bu sanatçıların seçilme sebebi farklı etnik ve dini geçmişlerinin ortak bir noktada birleşmeleridir. Aynı sebeplerden baskılara maruz kalmaları, bu yüzden isimlerini değiştirmeleri ve Amerika’da buluşmaları bu seçimde etken bir rol almıştır. Soyut Dışavurumculuk; herhangi bir kurala bağlı kalmadan sanatçının iç dünyasının eserde görülmesi, aynı zamanda eserin özgür ve özgün olduğu anlamına gelmektedir. Kurucu sanatçıların ve ayrıca izleyici kitlesinin savaştan fiziki olarak uzak olsa da ruhsal olarak süren bu savaşlardan etkilenmesi, bu akımın özgürlük vurgusunu özellikle yapmasını sağlamıştır. Ayrıca sanatçıların geçmişte yaşadıklarını aktarma duygusu bu akımın şekillenmesinde rol oynamıştır. olabilir. Yaşanan olayların herhangi bir kalıba bağlı kalarak esere yansıtılması mümkün olmadığı için, duygu ve düşüncelerin ifade edilmesi konusunda sınırların aşılması bir zorunluluk hâline gelmiştir. Gorky ve Rothko’da eserlerinde, iç dünyalarını yansıtmışlar ve Soyut Dışavurumculuk akımında önemli temsilciler olarak nitelendirilmişlerdir. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olan betimsel araştırma yöntemi ile iki sanatçının dışavurumculuk anlayışları ve bunu eserlerine aktarmaları değerlendirilmiştir.
Anahtar Kelimeler Akım, dışavurumculuk, Rothko, Gorky
Abstract
Examining the Abstract Expressionism Movement in the Context of the Works of Rothko and Gorky
Art develops and changes in parallel with the development of societies. The main reason for this situation is that the structure of human art is dynamic. Each individual or social event shows its traces in the works produced by the artist. Abstract expressionism is also a trend developed in painting art depending on social developments. The importance of the Abstract Expressionism movement was the first time that art and art movements that developed in Europe from the Roman period to the Renaissance and the beginning of the 20th century, when the industrial revolution took place, moved to America continent, although the founding artists were not American. In this context, it pushed the countries parallel to the developing industry in Europe to seek resources and to war with other especially neighbouring countries, led to authoritarian and oppressive regimes to come to power, eventually suppressed art and artists and forced them to migrate. The fact that both artists subjected to pressure due to their different ethnic and religious backgrounds, so they changed their names and met in America played an important role in the study of the two Abstract Expressionist artists selected for the study. The fact that the founding artists and also the audience were affected by these wars, which continue spiritually even though they are physically away from the war, may have made this movement especially emphasize freedom. In addition, the sense of conveying the experiences of artists may have played a role in shaping this movement. Abstract Expressionism; The fact that the artist's inner world seen in the work without bound by any rule also means that the work is free and original. Since it is not possible to reflect the events in the work by adhering to any pattern, it has become a necessity to exceed the limits in expressing feelings and thoughts. Gorky and Rothko also reflected their inner worlds in their works and described as important representatives of the abstract expressionism movement. In the study, the understanding of expressionism of the two mentioned artists and their transfer to their works evaluated.
Keywords Movement, expressionism, Rothko, Gorky
Kaynakça
- Antmen, A. (2008). 20.yy. Batı Sanatında Akımlar. İstanbul: Sel Yayıncılık.
- Artun, A. (2016). Çağdaş Sanatın Örgütlenmesi: Estetik Modernizmin Tasfiyesi: Estetik Modernizmin Tasfiyesi. İletişim Yayınları.
- Blotkamp, C. (2001). Mondrian: The Art of Destruction. Reaktion Books.
- Bolla, P. (2006). Sanat ve Estetik. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
- Bonfand, A. (2015). Soyut Sanat. Ankara: Dost Kitabevi.
- Guilbaut, S. (2009). New York Modern Sanat Düşüncesini Nasıl Çaldı. İstanbul: Sel.
- Harris, J. C. (2014). Green and Maroon: Mark Rothko. JAMA psychiatry, 71(2), 107-108.
- Hess, B. (2009). Abstract Expressionism. Köln: Taschen.
- Hopkins, D. (2000). After Modern Art 1945-2000. Oxford University Press.
- Hubbard, S. (2008). A space to Daydream. New Statesman.
- İnatçı, Ü. (2013). Bakışma. Genişletilmiş. 2. Baskı,.Yapıt Okumaları.
- Jackson, R. (2012). Nietzsche Kilit Fikirleri. İstanbul: Optimist Yayınları.
- Krausse, A. C. (2005). Rönesanstan Günümüze Resim Sanatının Öyküsü. Literatür Yayıncılık.
- Lippens, R. (2012). Control over emergence: Images of radical sovereignty in Pollock, Rothko, and Rebeyrolle. Human Studies, 35(3), 351-364.
- Lynton, N. (2004). Modern Sanatın Öyküsü. çev. Cevat Çapan ve Sadi Öziş, Remzi Kitapevi, 1, 8.
- Malkondu, T. (2018). Soyut Dışavurumcu Sanatta Mark Rothko ve Barnett Newman’ın Renk Alanı Yaklaşımlarının Karşılaştırılması, (Tez No. 524121) [Yüksek Lisans Tezi, Giresun Üniversitesi]. Yüksek Öğretim Kurulu Tez Merkezi.
- Malkondu, T. ve Başar, G. (2021). The Investigetion Of Mark Rothko’s Color Space Modulation, Inonu University of Culture and Art, Volume (7/1), 63-75.
- Matossian, N. (2011). Karamelek: Arshile Gorky. İstanbul: Aras Yayıncılık.
- Mattison, R. S. (2009). Arshile Gorky, Works Writings, Poligrafa, Spain: Barcelona.
- Morley, S. (2009). Painting the page. Journal of Visual Art Practice, 8(1-2), 141-159.
- Polat, S. (2012). Eksik Mevsim: “Kırmızı”, Azizim Sanat E- Dergisi, 54, s. 46-47.
- Rothko, C. (2015). Mark Rothko: From the Inside Out. Yale University Press.
- Schwabacher, E. K. (1957). “Arshile Gorky”, Whitney Museum of American Art, New York: Macmillan Publishing.
- Selz, P. (1962). Mark Rothko. Journal of Aesthetics and Art Criticism, 21(2).
- Solal, A. (2015). Mark Rothko: Toward the light in the chapel. Yale University Press.
- Somers, L. M. (2015). “Renk Alanı Resmi”, Salem Press Encyclopedia.
- Şen, Ü. S. (2005). Sanat Eğitiminde Bilimsel Araştırma Yöntemlerinin Kullanılması. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(1), 343-360.
- Tansuğ, S. (1999). Resim Sanatının Tarihi. Remzi Kitabevi AŞ.
- Taylor, M. R. (2009). “Arshile Gorky A Retrospective”, Philadelphia Museum of Art.
- Thys, M. (2012). Het Wereldmuseumvan de Kunst, WPG Uitgevers BE, Algemeen,
- Turani, A. (2010). Dünya Sanat Tarihi, 14. Basım, İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları.
- Yıldırım, A. (1999). Nitel Araştırma Yöntemlerinin Temel Özellikleri ve Eğitim Araştırmalarındaki Yeri ve Önemi. Eğitim ve Bilim, 23(112).
- Yılmaz, M. (2006). Modernizmden Postmodernizme Sanat, Ankara: Ütopya.