Cilt 11, Sayı 94 (Haziran 2022)

Araştırma Makalesi

Kürelerin Müziği’nden Yedi Bilge’ye: Tanburî Küçük Artin’de Müzikal Kozmoloji Düşüncesi

Yayımlandı 30.06.2022

Cilt 11 Sayı 94 kapak

Öz

İnsan sembolleştiren bir canlıdır ve sembolik bir evren içinde yaşamaktadır. İnsan, anlam arayışını bu düşünsel alanda gerçekleştirmekte, bu çabasına ancak sembolleri üretirken, yorumlarken ya da sembolik ifadeleri kavrarken erişmektedir. Kültürel kodlar ve geleneklerin sürekli olarak yeniden yorumlamasıyla, yeni bir semiosis evreni oluşmaktadır; öyle ki bu evren bir yorumlayanlar ağına göre yapılandırılmıştır ve sürekli olarak hakikat hakkında söylenenleri ya da hakiki olduğuna inanılan şeyleri kaydetmektedir. Bu yapılanma ise zamanla kendine özgü farklı düşünce biçimleri geliştirerek semiyosferin içinde gömülü, ezoterik bilgi gelenekleri üzerinden aktarılan ya da yorumlanan bir sembolik anlam ağının oluşmasına yol açmıştır. Kozmolojik ve ontolojik tartışmalar dahilinde ‘Tanrı-Âlem-İnsan’ arasındaki ilişkiyi ve bu ilişkiler ağında insanın konumlanışını anlamlandırmaya çalışan spekülatif müzik teorisi geleneğinde ise öne çıkan sembolik anlatılardan biri de müzikal kozmolojidir. Araştırmada Tanbûri Küçük Artin’in Mûsikî Edvârı isimli nazarî eserinden hareket edilerek müzikal kozmoloji anlayışı değerlendirilmiş ve Artin’in başvurduğu alegorilerin sembolik düşünce geleneğindeki konumu tartışılarak metnin arkasında saklı kalan anlamların açıklığa kavuşturulması amaçlanmıştır. Bu doğrultuda, Tanbûrî Küçük Artin’in kullandığı sembolik ifadelerin fikri dayanağının tespit edilebilmesi için nitel araştırma desenlerinden ‘Tarihsel Araştırma’nın bir kolu olan ‘İlişkisel Tarih Araştırması’ yöntemi kullanılarak ilgili sembolik anlatımlara ulaşılmıştır. Daha sonra Tanbûri Küçük Artin’in Mûsikî Edvârı isimli nazarî eserindeki anlatımlarından yola çıkılarak, onun müzikal kozmoloji düşüncesi açıklanmış, bu noktada kullandığı sembolik anlatılar hermeneutik bir çabayla çözümlenmeye çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler Sembolik Düşünce, Müzikal Kozmoloji, Müzik Teorisi, Tanbûri Küçük Artin, Kürelerin Müziği, Yedi Bilge

Abstract

From Harmony of the Spheres to Seven Wisdom: Musical Cosmology Thought in Tanburi Kucuk Artin

The man is a symbolizing creature and lives in a symbolic nature. Man carries out this seek for meaning in this intellectual field, achieves this effort only while producing, interpreting or comprehending symbolic expressions. With the consistently reinterpretation of cultural codes and traditions, a new universe of semiosis is occured; so that this universe is structured into a network of interpreters and constantly recording what is said abouth the truth. This structuring has led to formation of a symbolic meaning network embedded in the semiosphere, interpreted through esoteric knowledge traditions, by developing distinctive ways of thinking over time. Musical cosmology is one of the salient symbolic narratives in the speculative music theory tradition, which tries to make sense of the relationship between 'God-Universe-Man' and the position of man in this network of relations within the scope of cosmological and ontological debates. In this article, musical cosmology notion was interpreted based on Tanburi Kucuk Artin’s theoretical work named ‘Musiki Edvari’ and aimed to clarify the meanings hidden behind the text by discussing the position of allegories that Artin applied in the tradition of symbolic thought. In accordance with this purpose, in order to determine the intellectual basis of the symbolic expressions used by Tanburi Kucuk Artin, the ‘Comperative Historical Research’ method, which is a branch of the ‘Historical Research’, one of the qualitative research designs, was used. Afterwards, based on the narratives of Tanbûri Küçük Artin in his theoretical work named Mûsikî Edvârı, his musical cosmology thought was explained, and the symbolic narratives he used at this point were tried to be analyzed with a hermeneutic effort.

Keywords Symbolic thought, Musical cosmology, Music theory, Tanburi Kucuk Artin, Harmony of the Spheres, Seven wisdom

PDF

Kaynakça

  1. Amann, Peter J. “The Musical Theory and Philosophy of Robert Fludd”, Journal of the Warburg and Courtauld Institutes, S. 30, 1967, ss. 198-227.
  2. Arslan, Ahmet. İslâm Felsefesi Üzerine, Ankara: Vadi Yayınları, 1999.
  3. Barbera, Charles Andre. The Persistence Of Pythagorean Mathematics In Ancient Musical Thought, (Doktora Tezi), The University of North Carolina, 1980.
  4. Barker, Andrew. Greek Musical Writings: Volume 2, Harmonic and Acoustic Theory, Cambridge University Press, 1989.
  5. Baysal, Ozan. “Aristoksenos’un Müzik Bilim Anlayışı”, Akademik Bakış Dergisi, S. 46, 2014, ss. 62-83.
  6. Berghaus, Günter. “Neoplatonic and Pythagorean Notions of World Harmony and Unity and Their Influence on Renaissance Dance Theory”, Dance Research: The Journal of the Society for Dance Research, C. 10, S. 2, 1992, ss. 43-70.
  7. Bottero, Jean. Eski Yakındoğu - Sümerden Kutsal Kitap’a, Ankara: Dost Kitabevi Yayınları, 2005.
  8. ———, Mezopotamya: Yazı, Akıl ve Tanrılar, Ankara: Dost Kitabevi Yayınları, 2012.
  9. Demirci, Kürşat. Eski Mezopotamya Dinlerine Giriş: Tanrılar, Ritüel, Tapınak, İstanbul: Ayışığı Kitapları, 2017.
  10. Eco, Umberto. Yorum ve Aşırı Yorum, İstanbul: Can Yayınları, 2003.
  11. ———, From the Tree to the Labyrinth, London: Harvard University Press, 2014.
  12. ———, Ortaçağ Estetiğinde Sanat ve Güzelik, İstanbul: Can Yayınları, 2020.
  13. Evkuran, Mehmet. “René Guénon Düşüncesinde Temel Konu ve Kavramlar”, Bilimname, S. 10, 2006, ss. 93- 115.
  14. Godwin, Joscelyn. “The Revival of Speculative Music”, The Musical Quarterly, C. 3, S. 68, 1982, ss. 373- 89.
  15. ———, Harmonies of Heaven and Earth: Mysticism in Music from Antiquity to the Avant-Garde, Inner Traditions, 1987.
  16. Greenfield, Jonas C. “The Seven Pillars of Wisdom (Prov. 9:1): A Mistranslation”, The Jewish Quarterly Review, C. 76, S. 1, 1985, ss. 13-20.
  17. Gürbüz, Sait, Faruk Şahin. Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri: Felsefe-Yöntem-Analiz, Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2018.
  18. Heidegger, Martin. Bilim Üzerine İki Ders, çev. Hakkı Hünler, İstanbul: Paradigma Yayınları, 1998.
  19. İhsanoğlu, Ekmeleddin. vd. Osmanlı Musikî Literatürü Tarihi, ed. Ekmeleddin İhsanoğlu, İstanbul: İslâm Tarih, Sanat ve Kültür Araştırma Merkezi (IRCICA), 2003.
  20. Kayser, Hans. Akróasis; the Theory of World Harmonics, çev. Robert Lilienfeld, Boston: Plowshare Press, 1970.
  21. Kuntz, Paul Grimley. “Philosophy as the Discovery of Orders”, Teaching Philosophy, C. 3, S. 1, 1979, ss. 65-81.
  22. Lippman, Edward A. Musical Thought in Ancient Greece, Columbia University Press, 1964.
  23. Mathiesen, Thomas J. “Greek Music Theory”, The Cambridge History of Western Music Theory, thk. Thomas Christensen, İngiltere: Cambridge University Press, 2008.
  24. Neuman, W. Lawrence. Toplumsal Araştırma Yöntemleri: Nitel ve Nicel Yaklaşımlar, çev. Sedef Özge, Ankara: Yayın Odası, 2014.
  25. Okçu, Naci. Şeyh Gâlib Dîvânı, Kültür ve Turizm Bakanlığı.
  26. Öztürk, Okan Murat. “Makam, Âvâze, Şûbe ve Terkib: Osmanlı Musiki Nazariyatında Pisagorcu ‘Kürelerin Uyumu/Musikisi’ Anlayışının Temsili”, Rast Müzikoloji Dergisi, C. 2, S. 1, 2014, ss. 1-49.
  27. ———, “Türklerde Makam Nazariyatı”, Türk Mûsikîsi Atlası, İstanbul: Yeni Türkiye Stratejik Araştırma Merkezi, 2019, C. 1, ss. 401-23.
  28. ———, “Makam Nazariye Tarihinde Başlıca Gelenek ve Modeller”, Anadolu ve Komşu Coğrafyalarda Makam Müziği Atlası, Ankara: Atatürk Kültür Merkezi, 2021a, C. 1.
  29. ———, “Makam-tarifli lâhinlerde nazarî bakımdan iki temel hareket tarzının mevcudiyeti: dairevî ve müstakim hareketler”, Osmanlı-Türk Müziğine Bakışlar: Tarih, Teori ve İcra, İstanbul: Arkeoloji ve Sanat Yayınları, 2021b, ss. 248-78.
  30. Popescu-Judetz, Eugenia. Tanburî Küçük Artin, İstanbul: Pan Yayıncılık, 2002.
  31. Prins, Jacomien. Echoes of an Invisible World: Marsilio Ficino and Francesco Patrizi on Cosmic Order and Music Theory, Brill, 2014.
  32. Reiner, Erica. “The Etiological Myth of the ‘Seven Sages’”, Orientalia, C. 30, S. 1, 1961, ss. 1-11.
  33. Ricoeur, Paul. The Symbolism of Evil, Boston: Beacon Press, 1969.
  34. Şentürk, Seher. Mezopotamya’da EA, Yedi Bilgeler ile Kova ve Kozalak Sembolleri, (Yüksek Lisans Tezi), Selçuk Üniversitesi, 2020.
  35. Tornese, Sebastian Francisco Moro. Philosophy of Music In The Neoplatonic Tradition: Theories of Music and Harmony In Proclus, Commentaries On Plato’s Timaeus and Republic, Royal Holloway, University of London, 2010.
  36. ———, “The Metaphysical Meaning of the Musical Scale of Plato’s Timaeus in Proclus”, Reason and Noreason from Ancient Philosophy to Neurosciences. Old parameters, new perspectives., ed. R. Loredana Cardullo, Francesco Caniglione, Academia Verlag, 2017.
  37. Tufan, Mona Ahmet. Cassirer Sembolizminde İnsan Mit ve Anlam Sorunu, (Doktora Tezi), İstanbul Medeniyet Üniversitesi, 2019.
  38. Westbrook, Anthony Peter. The Divine Vina and the World Monochord: Musical Cosmology from the Rg Veda to Robert Fludd, (Doktora Tezi), University of Maryland, 2001.