Cilt 11, Sayı 94 (Haziran 2022)

Araştırma Makalesi

Cinsiyet Faktörünün Çalgı Tercihine Etkisi: Çalgı-Cinsiyet Profili Haritası

Yayımlandı 30.06.2022

Cilt 11 Sayı 94 kapak

Öz

Çalgı tercihi aşaması bireylerin çalgı icrası konusunda en temel adımlarından biri olarak görülmektedir. Çalgı tercihini etkileyen birçok faktör bulunmaktadır ve bunlardan biri de cinsiyet faktörüdür. Cinsiyet özelliklerine göre çalgı tercihi yapılması, çalgılara toplumsal olarak atfedilen cinsiyet özelliklerinin bulunması ve çalgıların dişil ya da eril oluşu çalgı seçimini etkileyen faktörler arasında yer almaktadır. Bu doğrultuda kadınlar kadın kimliği ile ilişkilendirilen çalgıları kullanmayı tercih ederken, erkekler ise erkek kimliği ile ilişkilendirilen çalgıları kullanmayı tercih etmektedirler. Çalgıların kadınlık ve erkeklik ile ilişkilendirilmesi çalgı tercihini de etkileyebilmektedir. Araştırma kapsamında Türkiye’de lisans düzeyinde eğitim veren kurumlarda öğrenim gören öğrencilerin seçtikleri çalgıları cinsiyet bağlamında belirlemek ve çalgı-cinsiyet profili haritası oluşturmak adına 7’si batı müziği eğitimi veren ve 10’u Türk müziği eğitimi veren kurumdan çalgı-cinsiyet verileri toplanmıştır. Elde edilen veriler kız ve erkek öğrenci sayılarının birbirlerine oranları bakımından incelenmiş ve karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. Ayrıca verilerin basit frekans dağılımları (f), yüzdelik değerleri (%) ve birbirlerine olan oranları hesaplanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; çalgı-cinsiyet profiline ilişkin olarak üniversitelerden elde edilen veriler doğrultusunda piyano, keman, viyola, viyolonsel, obua, flüt, klasik kemençe, kanun, kemane gibi çalgıların çoğunlukla kadınlar tarafından tercih edildiği; kontrbas, klarnet, fagot, trombon, trompet, tuba, gitar, bağlama, klarnet, ney, kaval ve tanbur gibi çalgıların ise çoğunlukla erkekler tarafından tercih edildiği belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler Çalgı Tercihi, çalgıların cinsiyetleştirimesi, çalgı-cinsiyet profili

Abstract

The Effect of Gender Factor on Instrument Preference: Instrument-Gender Profile Map

Instrument choice teaching is seen as one of the most fundamental steps in its performance. There are many factors that affect the instrument choice and one of them is the gender factor. Choosing an instrument according to gender characteristics, having gender characteristics socially attributed to instruments, and being feminine or masculine are among the factors affecting instrument selection. In this direction, while women prefer to use instruments associated with female identity, men prefer to use instruments associated with male identity. Associating instruments with femininity and masculinity can also affect instrument preference. Within the scope of the research, instrument-gender data were collected from 7 institutions that provide western music education and 10 institutions that provide Turkish music education in order to determine the instruments chosen by the students studying at undergraduate level education institutions in Turkey in terms of gender and to create an instrument-gender profile map. The data obtained were examined in terms of the ratio of the number of female and male students to each other and evaluated by comparison. In addition, simple frequency distributions (f), percentage values (%) and ratios to each other were calculated. According to the research results; In line with the data obtained from universities regarding the instrument-gender profile, instruments such as piano, violin, viola, cello, oboe, flute, classical kemençe, qanun, violine are mostly preferred by women; It has been determined that instruments such as contrabass, clarinet, bassoon, trombone, trumpet, tuba, guitar, baglama, clarinet, ney, kaval and tanbur are mostly preferred by men.

Keywords Instrument Choice, Gendering of Instruments, Instrument-Gender Profile

PDF

Kaynakça

  1. Abeles, Hal. “Are Musical Instrument Gender Associations Changing?” Journal of Research in Music Education. 57.2 (2009), 127-139.
  2. Abeles, Harold. B., Porter, Susan. Yank. “The Sex-Stereotyping of Musical Instruments.” Journal of Research in Music Education. 26.2 (1987), 65-75.
  3. Beşiroğlu, Şehvar. Ş., Koçhan, Günay. “Çeng: Bir Çalgının Toplumsal Cinsiyet Üzerinden Kadın Simgesi Olarak Kuzey Hint, Timur ve Osmanlı Saraylarındaki Görsel Malzemeler Üzerinden Değerlendirilmesi.” 38. ICANAS - Uluslararası Asya ve Kuzey Afrika Calışmaları Kongresi. 1, 127-140, (2007).
  4. Delzell, K. Judith., Leppa, David. A. (1992). Gender Association of Musical Instruments and Preferences of Fourth-Grade Students for Selected Instruments. The National Association for Music Education. 40(2), 93-103. DOI:10.2307/3345559.
  5. Derin, Uğur. Yalçın. (2007). “Anadolu Güzel Sanatlar Lisesi Müzik Bölümü Öğrencilerinin Çalgı Seçim Yöntemi Karşılaşılan Sorunlar Ve Çözüm Önerileri” (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi, İstanbul.
  6. Doğan, Tekin., Erdal, Barış. (2016). Senin Favori Çalgın Hangisi? Çalgı Tercihini Etkileyen Demografik ve Sosyo-Kültürel Faktörler Üzerine Bir Araştırma. Journal of Human Sciences, 13(3), 6050-6070. DOI:10.14687/jhs.v13i3.4122.
  7. Eroğlu, Seval. (2018). Bağlama Çalıp Söyleyen Kadınların Müzik Performansının Toplumsal Cinsiyet Açısından İncelenmesi. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). İstanbul Teknik Üniversitesi, İstanbul.
  8. Fortney, M. Patrick., Boyle, David. J., DeCabo, Nicholas. J. (1993). A Study of Middle School Band Students’ Instrument Choices. The National Association for Music Education. 41(1), 28-39. DOI:10.2307/3345477.
  9. Graham, J. Brenda. (2005). Relationships Among Instrument Choice, Instrument Transfer, Subject Sex, and Gender- Stereotypes in Instrumental Music. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Indiana University, Indiana.
  10. Griswold, Philip. A., Chroback, Denise. A. (1981). Sex-Role Associations of Music Instruments and Occupations by Gender and Major. Journal of Research in Music Education. 29(1), 57-62. https://doi.org/10.2307/3344680.
  11. Gündoğdu, Turgay. (2019). Toplumsal Cinsiyet Bağlamında Kastamonu'da Köçeklik ve Köçek Müziği. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir.
  12. Hallam, Susan., Rogers, Lynne., Creech, Andrea. (2008). Gender Differences in Musical Instrument Choice. International Journal of Music Education. 26(1), 7-19. DOI:10.1177/0255761407085646.
  13. Harrison, Anna. C., O’Neill, Susan. A. (2000). Children’s Gender-Typed Preferences for Musical Instruments: An Intervention Study. Psychology of Music. 28(1), 81‒97. https://doi.org/10.1177/0305735600281006.
  14. İsababayeva Apaydın, Ayna., Arslan, Fazlı. (2015). Antik Yunan Felsefesinde Ahlaki Eğitim Aracı Olarak “Müzik”. Değerler Eğitimi Dergisi. 13(29), 323-342. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/302333.
  15. Karataş, Yasemin. (2021). Çalgı-Kimlik İnşasında Toplumsal Cinsiyetin Rolü: Kayseri’de Akordeon Çalan Çerkez Kadınlar. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Yıldız Teknik Üniversitesi, İstanbul.
  16. Kaya, Emin. Erdem., Afacan, Şenol. (2019, Şubat). Müzik Eğitimi Alan Öğrencilerin Çalgı Tercihlerini Etkileyen Faktörler. 6. Uluslararası Güzel Sanatlar Sempozyumu, Alanya.
  17. Killian, Janice. N., Satrom, Shauna. L. (2011). The Effect of Demonstrator Gender on Wind Instrument Preferences of Kindergarten, Third-Grade, and Fifth-Grade Students. The National Association for Music Education. 29(2), 13-19. DOI: 10.1177/8755123310396985.
  18. Makal, Ahmet. (2020). Toplumsal Cinsiyet Açısından Müzik ve Kadın: Dünyada ve Türkiye’de Kadın Müzisyenler ve Cinsiyete Dayalı Ayrımcılık. Çalışma ve Toplum, Ekonomi ve Hukuk Dergisi, 2020/2 (65), 739-790.