Cilt 1, Sayı 5 (Özel Sayı: Baybars Gülensoy Anısına)

Araştırma Makalesi

D grubu ressamlarının Türk resim sanatının gelişimine olan katkıları

Yayımlandı 20.12.2012

Cilt 1 Sayı 5 kapak

Öz

Osmanlı toplumsal ve siyasal ortamında başlamış olan batılılaşma süreci, sanata da yansımış ve geleneksel çizgide ilerleyen resim sanatı batılılaşma sürecine girmiştir. Batılılaşma sürecindeki Türk resim sanatının gelişimi için D Grubu öncesinde geçekleştirilen çeşitli faaliyetler vardır. Bunlar: 19. yüzyıl ortası yağlı boya ressamlarının (Primitifler) çalışmaları, Sanayi-i Nefise Mektebi’nin açılması ve eğitime başlaması, 1914 Kuşağı ressamları faaliyetleri, Müstakil Ressam ve Heykeltıraşlar Birliği’nin oluşumu ve çalışmalarıdır. Gerçekleştirilen bu faaliyetler Türk resminin gelişimi için önemli olmakla beraber Batı sanatının ortaya koyduğu akımlarının gerisinde kalmıştır.

1933 yılında kurulan D Grubu, Batı’da yaygın sanat akımlarını Türkiye’ye getirerek güncel sanat görüşlerini Türkiye’ye aksettirmek için harekete geçmiş, Türk plastik sanatlarının başlıca eksikliğinin fikir yönü olduğunu savunmuş ve bu eksikliği gidermeyi amaçlamışlardır. Gruba 1934 yılında Turgut Zaim ve Bedri Rahmi Eyüboğlu’nun katılmasıyla, sanatçılar yerel motif ve temalara ilgi göstermeye başlamıştır. Sanatçılar Anadolu köylerindeki geometrik nakış soyutlaması arasında bağ kurmaya, yabancı tesirleri Türk sanatından yavaş yavaş ayıklamaya, geleneksel sanatların esinlerini Batı sanatı biçimsel kalıpları içerisinde sembolik nitelikte kullanmaya başlamıştır. Böylece grup üyeleri, gittikçe artan bir hızla Türk resim sanatını taklitten kurtarmış ve kaynağı geleneksel sanatlar ve folklorik değerler olan bir yönelime sevk etmek için çalışmıştır.

Bu çalışmada, D Grubu ressamlarının Türk resim sanatının gelişimine olan katkısının irdelenmesi amaçlanmış, tarama yöntemiyle elde edilen veriler betimsel olarak bir araya getirilmiştir.

Anahtar Kelimeler Türk Sanatı, D Grubu, Batılılaşma, Ressamlar

Abstract

Contributions of D-Group Artists to the Development of Turkish Art of Painting

Westernization period that was begun at Ottoman social and political environment has been reflected to art and art of painting that was forwarding in traditional line has been entered into westernization period. There was various activities before D-Group to develop Turkish Art of Painting in the westernization period. Those were as follows: the works of oil painters in the mid of 19th century (Primitives), opening Sanayi-i Nefise Mektebi (Fine Arts school) and beginning to education, activities of 1914 period artists, composing and works of Independent Artists and Sculptors Association. Although those performed activities are important to progress of Turkish Art of Painting, they were at the back of flows of Western Art.

D Group that was established in 1933 became active to reflect update art views of common art flows in Western countries to Turkey through bringing them into Turkey, defended that primarily missing of Turkish Plastic Arts was thought aspect and then it aimed to remove this missing point. Upon participation of Turgut Zaim and Bedri Rahmi Eyüboğlu to Group in 1934, the artists began to show interest to domestic motives and themes. The artists began to establish connection between geometric embroidery abstractions in Anatolian Villages, to remove slightly foreign affects from Turkish art, to use inspiration of traditional arts symbolically within Western art’s stylistic patterns. Hence the group members rescued Turkish Art of Paint from increasingly imitation and tried to lead it to tendency of which origin is traditional arts and folkloric values.

In this paper, examining the contribution of D Group artists to Turkish Art of Paint and the data that were obtained tjrough scanning method has been composed together descriptively.

Keywords Turkish Art, D-Group, Westernization, Artists

PDF

Kaynakça

  1. Alsaç, Birsen ve Alsaç, Üstün. Türk Resim ve Yontu Sanatı. İstanbul: İletişim Yayınları, 1993.
  2. Arseven, Celal Esat. Türk Sanatı Tarihi III. İstanbul: Milli Eğitim Basımevi, 1967.
  3. ——. Türk Sanatı Tarihi III. İstanbul: Milli Eğitim Basımevi, 1996.
  4. Adıvar, Adnan. Osmanlı Türklerinde İlim. İstanbul: Maarif Matbaası, 1982.
  5. Aslanapa, Oktay. Türk Sanatı I. İstanbul: Kervan Yayınları, 1993.
  6. ——. Türk Sanatı. İstanbul: Remzi Kitabevi, 1997.
  7. Başkan, Seyfi. On Dokuzuncu Yüzyıldan Günümüze Türk Ressamları. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları, 1991.
  8. ——. Ankara Devlet ve Heykel Müzesi. Ankara: Ak Yayınları, 1989.
  9. ——. Osmanlı Ressamlar Cemiyeti. Ankara: Çardaş Basımevi Yayınları, 1994.
  10. Berk, Nurullah. Türkiye’de Resim. İstanbul: Güzel Sanatlar Akademisi Yayını, 1943.
  11. ——. Türk ve Yabancı Resminde İstanbul. İstanbul: Turing ve Otomobil Kurumu Yayını, 1977.
  12. Berk, Nurullah ve Turani, Adnan. Başlangıcından Bugüne Çağdaş Türk Resim Sanatı Tarihi II. İstanbul: Tiglat Yayınları, 1981.
  13. Berk, Nurullah ve Özsezgin, Kaya. Cumhuriyet Dönemi Türk Resmi. Ankara: Kültür Yayınları, 1983.
  14. Çeken, Birsen. ―Resim Sanatında Halkbilimsel Öğelerden Yararlanma‖, Millî Folklor. 64, 2004: 94–97.
  15. Doğanay, Sever. Türk Resminde D Grubu. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi, 1992.
  16. Elmas, Hüseyin. Çağdaş Türk Resminde Minyatür Etkiler. Konya: Konya Valiliği Yayını, 2000.
  17. Erol, Turan. Çağdaş Türk Resim Sanatı Tarihi II. İstanbul: Tiglat Yayınları, 1980.
  18. Erinç, Mehmet Sıtkı. Zeki Faik İzer 1905–1988. Ankara: Türkiye Halk Bankası Yayını, 1990.
  19. Giray, Kıymet. ―Türk Sanatı’nın Çağcıl Gelişmelere Açılması‖. Kültür ve Sanat. 29, (Mart, 1996): 39–43.
  20. Güvemli, Zahir. Resim Sanatı ve Türk Resmi. İstanbul: Ak Yayınları, 1987.
  21. ——. Sanat Tarihi. İstanbul: Varlık Yayınları, 1982.
  22. ——. Sabancı Resim Koleksiyonu. İstanbul: Ak Yayınları, 1987.
  23. Hancıoğlu, Yüksel. Cumhuriyet Dönemi Türk Resim Sanatında D Grubu. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Pamukkale: Pamukkale Üniversitesi, 1998.
  24. İndirkaş, Zühre. Ana Tanrıçalar, Kybele ve Çağdaş Türk Resmindeki İzdüşümleri. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayını, 2001.
  25. Memedoğlu, Avni. Politika- Sanat- Estetik Yolunda. İstanbul: Sorun Yayını, 1999.
  26. Özsezgin, Kaya. Sanat Üzerine Yazılar. İstanbul: Cumalı Sanat Galerisi Yayını, 1981.
  27. ——. Türk Resmi. Ankara: İş Bankası Yayınları, 1998.
  28. ——. ―Resmimizde Yöresellik ve Çağdaşlık İlişkileri‖, Sanat Üzerine, Ankara: Hacettepe Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Yayınları, 3, ty, 33–37.
  29. Pekmezci Hasan. Anadolu Güzel Sanatları İçin Desen. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, 2003.
  30. Pekpelvan, Belgin. ―Geleneksel değerlerimizin Çağdaş Değerlere Ulaştırılması‖, Sempozyum Bildirileri, Ankara: Kültür Bakanlığı Yayını, 1999, 238–244.
  31. Renda, Günsel ve Turan, Erol. Başlangıcından Bugüne Çağdaş Türk Resim Sanatı Tarihi I. İstanbul: Tiglat Yayınları, 1980.
  32. Tanaltay, Erdoğan. Sanat Ustalarıyla Söyleşi. İstanbul: Tekin Yayınevi, 1997.
  33. Tansuğ, Sezer. Türk Resminin Tarihi. İstanbul: Remzi Kitabevi, 1995.
  34. ——. Çağdaş Türk Sanatı. İstanbul: Remzi Kitabevi, 1996.
  35. Turani, Adnan. Batı Anlayışına Dönük Türk Resim Sanatı. Ankara: Türkiye İş Bankası Kültür Yayını, 1984.
  36. ——. Dünya Sanat Tarihi. İstanbul: Remzi Kitabevi, 1997.
  37. ——. ―Resim Sanatının Mutlu Kölesi‖ Ed. Şefik Kahramankaptan. Resmigeçit Ressam Söyleşileri. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayını, 2001, 240–241.
  38. Yaman, Zeynep. 1930–1950 Arasında Kültür ve Sanat Ortamına Bir Bakış: D Grubu. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Ankara: Hacettepe Üniversitesi, 1992