Sanat ve İzleyici Deneyimi Üzerine Bir Araştırma: “Makine Hatıraları: Uzay” Sergisi Örneği

İzleyicinin sanata katılımının ilk örnekleri 20. yüzyılın ikinci yarısına işaret eder. Modern sanat dönemi içerisinde sınıflandırılan bu yenilikçi süreçte sanat yapı ve yön değiştirmeye başlar. Sanatın tamamlayıcı unsuru olan izleyici, zaman içerisinde sanatla bir bütün olarak evrimleşir. Bir nevi bölünerek çoğalan sanat/sanatsal obje, sanatçıya ait olmaktan öteye giderek varoluşuna ziyaretçisini de ortak eder, diğer taraftan da somut obje tanımlamasını yıkarak, koruma altındaki varlığını özgürleştirir. Sanat artık salt görülüp seyredilebilen bir nesne değil; bir kavram, bir hareket, bir ses ya da ışık benzeri unsurlar halinde algılanan, duyular arası ve deneyim odaklı bir yapıya kavuşur. Bu sürecin en güçlü tetikleyicisi olan teknoloji ise, hem sanatsal ifade, hem ortam olarak sanatın kolektif yönünü daha da belirginleştirir ve sanatı etkileşimli, paylaşımcı, çok boyutlu hatta kişiselleştirilebilen bir forma evirir. Yaşanan bu gelişmeler deneyimin artışıyla beraber izleyici memnuniyetinin yükselişine de etki eder. Bu bilgiler ekseninde gerçekleştirilen araştırma, dijital sanat ve izleyici ilişkisini değerlendirmek amacıyla temellenmiş, dijital sanat literatürüne güçlü bir alan açan Refik Anadol’un “Makine Hatıraları: Uzay” sergi örneklemi üzerinden gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda araştırmada anket yöntemi kullanılarak, ziyaretçinin sergi esnasında yaşamış olduğu deneyimin: “Düşünceye Dayalı, Heyecan Verici ve Sosyal Deneyim” boyutları üzerinden değerlendirilmesi hedeflenmiştir.

The first examples of the audience's participation in art refer to the second half of the 20th century. In this innovative process, which is classified within the period of modern art, art begins to change its structure and direction. The audience, which is the complementary element of art, evolves over time as a whole with art. In a way, the art/artistic object, which multiplies by dividing, goes beyond belonging to the artist and makes its visitor a partner in its existence, on the other hand, it liberates its protected existence by destroying the concrete object definition. Art is no longer just an object that can be seen and watched, but gains an intersensory and experience-oriented structure that is perceived as a concept, a movement, a sound or light-like elements. Technology, which is the strongest trigger of this process, further clarifies the collective aspect of art as both artistic expression and medium, and transforms art into an interactive, collaborative, multidimensional and even customizable form. These developments, along with the increase in experience, also affect the rise of audience satisfaction. The research carried out on the axis of this information was based on the purpose of evaluating the relationship between digital art and the audience, and was carried out on the exhibition sample of Refik Anadol's "Machine Memoirs: Space", which opened a strong field in digital art literature. In this context, it was aimed to evaluate the experience of the visitor during the exhibition through the dimensions of "Contemplative Experience, Enthuasing Experience and Social Experience" by using the survey method in the research.