Cilt 11, Sayı 93 (Mayıs 2022)

Araştırma Makalesi

Erken Cumhuriyet Dönemi Modernleşme Politikaları İçerisinde “Milli Müzik” Olgusu ve Halil Bedi Yönetken

Yayımlandı 30.05.2022

Cilt 11 Sayı 93 kapak

Öz

Türk tarihinde modernleşme süreci; siyasi, askeri, hukuki, ekonomik ve sosyal alanlarda ortaya konulan yenilik hareketleri ile Osmanlı döneminde başlamış ve bu süreç Türk düşünce sisteminde önemli değişimlerin temelini oluşturmuştur. Ülkemizde birçok alanda etkileri görülen bu sürecin müzik alanına yansımaları, Osmanlı dönemi ile Cumhuriyet dönemi arasında bazı farklılıklar taşımaktadır. Erken Cumhuriyet dönemi ele alındığında, milli müzik kavramı ve bu çerçevede Türk kültürünü yansıtan, uluslararası boyutta temsil gücüne sahip milli ve çağdaş bir müzik oluşturulması üzerine yürütülen çalışmaların öne çıktığı görülmektedir. Dönemin müzik politikalarının belirlenmesinde Ziya Gökalp’in fikirleri başat rol oynarken, “milli müzik” kavramı da bu dönemde ortaya çıkmıştır. Bu araştırmada, dönemde yaşamış olan önemli Türk müzikologlarından Halil Bedi Yönetken’in, harf inkılabı öncesinde yayımlanmış olan çeşitli makaleleri incelenerek konu ile ilgili görüşlerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Araştırmada, Yönetken’in Batı müziği form ve teknikleri ile “Türk’ün öz sesi” olarak nitelediği “halk müziği” öğelerinin sentezlendiği milli ve çağdaş bir müzik oluşturulması konusunda; medeniyet, milliyet ve hars kavramları üzerine şekillenen düşünceleri ile yol gösterici bir rol üstlendiği ve bu düşüncelerinin oluşmasında Ziya Gökalp’in fikirlerinin önemli ölçüde etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler Modernleşme, milli müzik, Halil Bedi Yönetken, erken Cumhuriyet dönemi, Osmanlı Türkçesi

Abstract

The Phenomenon of “National Music” in the Modernization Policies of the Early Republican Era and Halil Bedi Yönetken

Modernization in Turkish history started in Ottoman Empire in parallel with the innovative movements in political, military, legal, economic and social fields. This process formed the basis of important changes in Turkish thought system. The reverberations of this process in music, which has an impact in many fields in our country, illustrate some differences between Ottoman and the Republic periods. When the Early Republican Period is taken into consideration, it is obvious that the studies carried out on the formation of a national and contemporary music that can represent the concept of national music and the Turkish culture within this framework in international arenas are foregrounded. Ziya Gökalp’s ideas played a dominant role in the formulation of the music policies of the period while the concept of “national music” flourished. This study is aimed to identify and outline the interpretations of Halil Bedi Yönetken, who was one of the leading Turkish musicologists of this period, in his articles published in Ottoman Turkish before the letter revolution. The results of the study have shown that the formation of a national and contemporary music in which the Western music forms and techniques and the elements of “folk music” described as “Turks’ Soul Voice” are synthesized. It has also been revealed that his views regarding the creation of a national and contemporary music served as guidelines with his thoughts established on civilization, nationality and culture, which were profoundly influenced by Ziya Gökalp's ideas.

Keywords Modernization, national music, Halil Bedi Yönetken, Early Republican Period, Ottoman Turkish

PDF

Kaynakça

  1. Akkol, M., Levent. Tanzimat’tan Günümüze Müzikte Modernleşme. The Journal of International Lingual, Social and Educational Sciences, 4 (2), 310-318, 2018.
  2. Aksoy, Bülent. Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Musiki ve Batılılaşma. Cumhuriyet Dönemi Türkiye Ansiklopedisi, İstanbul: İletişim Yayınları, 1988.
  3. Ayas, G., Onur. Klasik Türk Müziği Geleneğinde Süreklilik ve Değişim: Erken Cumhuriyet Dönemi Müzikte Batılılaşma Politikalarına Karşı Uyum ve Direnç Örüntüleri, İstanbul: İstanbul Üniversitesi Yayımlanmış Doktora Tezi, 2013.
  4. Baran, Murat. Avrupa’da Gelişen Modernlik ve Modernleşme Anlayışları ve Bu Anlayışların Türkiye’ye Yansımalarına Tarihî Sosyolojik Açıdan Bir Bakış. International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish. 8, 55-79, 2013.
  5. Behar, Cem. Musikiden Müziğe, Osmanlı/Türk Müziği: Gelenek ve Modernlik. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları 2005.
  6. Corbin, Juliet ve Strauss, Anselm. Basics of Qualitative Research: Techniques and Procedures for Developing Grounded Theory. Thousand Oaks: Sage, 2008.
  7. Çetinkaya, Yalçın. Müzik Yazıları. İstanbul: Kaknüs Yayınları 1999.
  8. Deniz, Ünsal. Cumhuriyet Üniversitesi, III. Uluslararası Güzel Sanatlar Bilimsel Araştırma Günleri. 2, 1173-1198, 2016.
  9. Doğruöz, M. Demet. Türkiye’de Modernleşme Sürecinin Müziğe Yansımaları Bağlamında “Klasik Koro” Örneği. EKOD, 12, 69-81, 2018.
  10. Gökalp, Ziya. Türkçülüğün Esasları, Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları, 2019.
  11. Güdek, Bahar. Cumhuriyet Dönemi Müzik Alanında Yabancı Uzman Raporları. Tarih Okulu Dergisi (TOD), 17, 629-659, 2014.
  12. Kahraman, Bahattin ve Tebiş, Cansevil. Halil Bedi Yönetken’den Seçme Müzik Makaleleri. Ankara: Müzik Eğitimi Yayınları, 2012.
  13. Katoğlu, Murat ve diğer. Türkiye Tarihi-4: Çağdaş Türkiye (1908-1980). İstanbul: Cem Yayınevi 1992.
  14. Kolukırık, Kubilay. Türk Müzik Tarihinde Darülelhan ve Darülelhan Mecmuası. İstanbul: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı, 2019.
  15. Kıral, Bilgen. Nitel Bir Veri Analizi Yöntemi Olarak Doküman Analizi, Siirt Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15, 170-189, 2020.
  16. Mardin, Şerif. Türk Modernleşmesi (Makaleler 4). İstanbul: İletişim yayınları, 1991.
  17. Ortaylı, İlber. Avrupa ve Biz. Ankara: Turhan Kitabevi, 2007.
  18. Öztürk, O. Murat. Türkiye'de Yaşanan Modernleşme Süreci ve Anadolu Yerel Müzikleri. 21.yy. Başında Türkiye'de Müzik Sempozyumu Bildirileri. Ankara: SCA Müzik Vakfı, 2002.
  19. Say, Ahmet. Müzik Ansiklopedisi. Ankara: Müzik ansiklopedisi Yayınları, 2004.
  20. Şahinkaya, Serdar. Kitabiyat: Anadolu’da Geleneksel Müzik Yaşamı Üzerine Notlar. Mülkiye Dergisi, 30 (253), 185-187, 2014.
  21. Şallı, Ayşe. Modernlik, Gelenek ve Din İlişkisi: Bir Modernleşme Kuramı Eleştirisi. Kırıkkale İslami İlimler Fakültesi Dergisi, 2 (4), 55-82, 2017.
  22. Şenel, Süleyman. “Halil Bedi Yönetken”. (2010), 20 Mart 2022. http://www.muzikoloji.org/yazi/yazi_goster.aspx?yazi_id=54
  23. Şenel, Süleyman. “Folklor Dersleri - Halil Bedi Yönetken Kitabının Yayınlanması Münasebetiyle”. (2017), 21 Mart 2022. http://www.musikidergisi.com/yazar-230-folklor_dersleri__halil_bedi_yonetken_kitabinin_yayinlanmasi_munasebetiyle%E2%80%A6.html
  24. Uçan, Ali. Müzik Eğitim. Ankara: Müzik Ansiklopedisi Yayınları, 1997.
  25. Uluskan, Bayındır, Seda. “Türk Beşleri”, (2022), 13 Mart 2022. https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/bilgi/turk-besleri/?pdf=3314
  26. Yönetken, H. Bedi. “Milli Musiki”. Darülelhan Mecmuası, 1 (3), 129-132, 1924.
  27. Yönetken, H. Bedi. “Musiki ve Hayat”. Milli Mecmua, 7 (75), 1209-1210, 1926. http://isamveri.org/pdfosm/D01050/1926_75/1926_75_BEDIIH.pdf
  28. Yönetken, H. Bedi. “Milli Musiki Hangi Musikidir ?”. Hayat Mecmuası, 1 (9), 167-168, 1927. http://isamveri.org/pdfosm/D00578/1927_9/1927_9_BEDIIH.pdf
  29. Yönetken, H. Bedi. Milli Musiki Davasında Alaturka Musikinin Vaziyeti, Varlık dergisi, 116, 689-690, 1938. https://www.academia.edu/15669173/Halil_Bedi_Milli_Muzik_Davasinda_Alaturka_Musikinin_Vaziyeti
  30. Yurtseven, Gürsel ve Sağer, Turan. Türkiye Cumhuriyeti’nin Müzik Kurumları Yapılanması ve Müziksel Değişim-1950 Sonrası. Inonu University Journal of Art and Design, 124-133, 2018.
  31. Wach, Elise. Learning about Qualitative Document Analysis, 2013.