Cilt 11, Sayı 91 (Mart 2022)

Araştırma Makalesi

Popüler Kültürde Reklamcı Temsillerinin Dönüşümü: “Yüz Numaralı Adam (1978)” ve “Recep İvedik 2 (2009)”

Yayımlandı 30.03.2022

Cilt 11 Sayı 91 kapak

Öz

Türkiye'de modern reklamcılık 1920’lerde, Cumhuriyetin ilanından sonra gelişmiş, ancak 70'li yıllarda önemli bir iş kolu halini almıştır. Buna rağmen Türkiye’deki reklam sektörü 80'li yıllarda uygulanan liberal ekonomi politikasıyla birlikte son derece büyümüştür. Bu dönemden sonra yabancı ortaklıklar, küresel markaların ülke pazarına girişi ve gelişen iletişim teknolojileri küresel bir entegrasyonun önünü açmıştır. Bu doğrultuda çalışmada reklamcı temsillerinin de zaman içinde nasıl değiştiği popüler kültür ürünü olarak Türk filmleri çerçevesinde araştırılmaktadır. Bu nedenle biri 70 diğeri ise 2000’li yıllara ait, reklam sektörüne giren sıradan bir adamın hikâyesinin anlatıldığı ve dolayısıyla tema olarak birbirini anımsatan iki farklı Türk komedi filmi olarak “Yüz Numaralı Adam (1978)” ve “Recep İvedik 2 (2009)” filmleri ele alınmıştır. Söz konusu filmlerdeki reklamcı temsilleri reklamcıların demografik, psikolojik, fiziksel ve sosyo-ekonomik özellikleri ile ajans pratikleri temaları doğrultusunda şekillenen içerik analizi tekniği ile nitel olarak incelenmiş, dönemin ekonomik ve sosyal koşullarıyla ilişkili olarak değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular ise, her iki filmdeki söz konusu temsillerin birbirinden ilgili temalar doğrultusunda farklılaştığını ortaya koymaktadır. Her iki film arasındaki farklılaşan reklamcı temsilleri üzerinde ise mikro çerçevede 80'li yıllarda benimsenen liberal ekonomi politikasına dayalı olarak yaşanan ekonomik ve sosyal değişimler ile makro düzeyde gitgide küreselleşen ekonomi ve gelişen iletişim teknolojilerinin önemli bir rol oynamış olabileceği işaret edilmektedir.

Anahtar Kelimeler Reklamcı, reklamcı temsili, Türkiye’de reklamcılık

Abstract

The Changing Representation of the Advertisers in Popular Culture: “Yüz Numaralı Adam (1978)” and “Recep İvedik 2 (2009)

Modern advertising in Turkey developed after the proclamation of the Republic in 1920’s, but it has been considered an indispensable business since 70’s. However, the advertising industry in Turkey has grown immensely with the liberal economic policy adopted in 80’s. Following this period, foreign partnerships, global brands entering the country’s market and developing communication technologies have led to global integration. In this respect, the study investigates how advertisers’ representations change in Turkish films, as popular culture products, over time. Therefore, the representation of the advertisers in “Yüz Numaralı Adam (1978)” and “Recep İvedik 2 (2009)”, two different Turkish comedy films from 70’s and 2000’s, resembling each other thematically, an ordinary guy entering the advertising sector, are examined qualitatively. The representations in both films are evaluated in relation to their times' economic and social conditions within the content analysis applied in the direction of demographic, psychological, physical, and socio-economic characteristics of the advertisers and the agency practices themes. The findings reveal that the representations of the advertisers in both films differ from each other based on these themes. In the micro-level, the economic and social changes within the liberal economic policy adopted in 80’s, and the globalizing economy and developing communication technology in the macro level are supposed to have a role in the differentiation of advertisers’ representations between sample films.

Keywords Advertiser, advertiser representation, advertising in Turkey

PDF

Kaynakça

  1. Akçay, Ebru. “Eli Acıman'ı Kültürel Aracı Olarak (Yeniden) Okumak”. İletişim: Araştırmaları 14.1 (2016): 7-42.
  2. Altunbaş, Hüseyin. Başlangıcından Günümüze Radyo ve Radyo Reklamcılığı, Türkiye`de Yerel Radyo İstasyonlarının Reklam Aracı Olarak Kullanışı, Sorunları ve Model Önerisi (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2003.
  3. Armstrong, Gary ve Kotler, Philip. Principles of Marketing. NJ: Pearson Prentice Hall, 2011.
  4. Baudrillard, Jean. Simülakrlar ve Simülasyon. Çev. Oğuz Adanır. Ankara: Doğu Batı Yayınları, 2021.
  5. Elden, Müge. Reklam ve Reklamcılık. İstanbul: Say Yayınları, 2016.
  6. Erdem, Ekrem. “Sanayi Devriminin Ardından Osmanlı Sanayileşme Hamleleri: Sanayi Politikalarının Dinamikleri ve Zaafiyetleri”. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 48 (2016): 17-44.
  7. Faiz, Seren. Türkiye'de Reklamcı Temsili: Televizyon Dizileri Üzerine Bir Araştırma (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ankara: Başkent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2018.
  8. Fırlar, Belma ve Çelik, Murat. “Gazete Reklamlarında Mizah: Türk Mizah Reklamlarını İlişkin Tarihsel Bir Analiz”. Journal of International Social Research 3.12 (2010): 164-177.
  9. Gökçen, Ahmet Mucip. “Cumhuriyetten Günümüze Türkiye'de İktisat Politikaları ve Ekonomik Gelişme”. Ed. Memet Zencirkıran. Dünden Bugüne Türkiye'nin Toplumsal Yapısı. Bursa: Dora, 2020, 191-220.
  10. Güneş, Armağan. “Türkiye’de Reklamcılık: 100 Numaralı Adam Film Örneği”. Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi 1.2 (2018): 327-335.
  11. Güneş, Serkan. “Türk Toplumu ve Otomobil”. Süleyman Demirel Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi 25 (2012): 213-230.
  12. Güngör, Nazife. İletişim Kuramlar Yaklaşımlar. Ankara: Siyasal Yayınevi, 2013.
  13. IMDB. “100 Lira ile Evlenilmez” (tya) 02 Ekim 2021. https://www.imdb.com/title/tt0429268/.
  14. IMDB. “Nereye Bakıyor Bu Adamlar” (tyb) 02 Ekim 2021. https://www.imdb.com/title/tt0279983/?ref_=fn_al_tt_1.
  15. IMDB. “Evlidir Ne Yapsa Yeridir” (tyc) 02 Ekim 2021. https://www.imdb.com/title/tt1918810/?ref_=fn_al_tt_1.
  16. IMDB. “Talihli Amele” (tyç) 02 Ekim 2021. https://www.imdb.com/title/tt0492370/?ref_=fn_al_tt_1.
  17. IMDB. “İlişki” (tyd) 02 Ekim 2021. https://www.imdb.com/title/tt0494960/?ref_=fn_al_tt_1.
  18. IMDB. “Çıplak Vatandaş” (tye) 02 Ekim 2021. https://www.imdb.com/title/tt0263211/?ref_=fn_al_tt_1.
  19. IMDB. “Ruhsar” (tyf) 02 Ekim 2021. https://www.imdb.com/title/tt0846614/?ref_=fn_al_tt_1
  20. IMDB. “Yok Artık 2” (tyg) 02 Ekim 2021. https://www.imdb.com/title/tt6082222/?ref_=fn_al_tt_1.
  21. IMDB. “İlginç Bazı Olaylar” (tyh) 02 Ekim 2021. https://www.imdb.com/title/tt13748376/?ref_=fn_al_tt_1.
  22. Kabacalı, Alpay. Başlangıcından Günümüze Türkiye'de Matbaa, Basın ve Yayın. İstanbul: Literatür Yayıncılık, 2000.
  23. Kayan, Nahide. Çok Katlı Ofis Yapıları ve Açık Ofis Planlama Yaklaşımları/Harmancı Giz Plaza, Sabancı Center, Kanyon ve Nida Kule Örneklerinde Açık Ofis Planlama Yaklaşımlarının İrdelenmesi (Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul: Yıldız Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 2009.
  24. Kurtuluş, Kemal. Araştırma Yöntemleri. İstanbul: Türkmen Kitabevi, 2010.
  25. Merriam, Sharan, B. “Nitel Araştırma Türleri”. Çev. Fatma Koçak Canbaz ve Muhammed Öz. Nitel Araştırma, Desen ve Uygulama İçin Bir Rehber. Ed. Selahattin Turan. Ankara: Nobel, 2013, 21-38.
  26. McLuhan, Marshall. The Gutenberg Galaxy: The Making of Typographic Man. Canada: University of Toronto Press, 1962.
  27. Orçan, Mustafa. “Latin Harfleri ile Yayınlanan İlk Reklamlar”. Tarih ve Toplum 40.237 (2003): 33-39.
  28. Orçan, Mustafa. Osmanlı'dan Günümüze Modern Türk Tüketim Kültürü. Ankara: Harf Eğitim Yayıncılığı, 2008.
  29. Özçelik, Burcu. “Recep İvedik'in Reklam Ajansına CV Yağıyor” (2009) 02 Ekim 2021. https://burcuozcelik.wordpress.com/2009/03/08/recep-ivedikin-reklam-ajansina-cv-yagiyor/.