Âşık Veysel’de Kara Toprak

Âşık Veysel, âşıklık geleneği çerçevesi içerisinde Sivas’tan dünyaya açılan, şiirleri, çalıp-okuma tarzı, insan sevgisine dayalı manevi ve tasavvufî yaklaşımıyla her kesimin sevgisini kazanmış, Anadolu’nun hoşgörü sesidir. Önceleri kendi şiirlerini okumakta imtina eden ve müziksel bileşimini yapmaktan çekinen Veysel, karşılaştığı şair ve edebiyatçı kişiler sayesinde şiirlerini halkla paylaşmaya başlamıştır. Genel olarak tabiat, her türlü canlı ve insan sevgisi üzerine kurgulanan şiir temaları, âşık tarzı okumalarındaki sade ve anlaşılır üslupla birleşmiş, kendine has bir tarzı yaratmıştır. Çalışmamızın temel noktalardan biri; müzikal analizler ve vokal icra özellikleri bağlamında, şiir yapısı ve icra teknikleri (saz-söz) açısından, Veysel’in geleneksel yapı içindeki yerini icracı gözüyle ele almaktır. Âşık Veysel hem şiir yazan hem de çalıp-okuma geleneğini sürdüren bir şahsiyettir. Bulunduğu toplum ve ait olduğu inançsal daire çerçevesinde kutsal sayılan deyişleri yalnızca öğretici, nasihat edici nitelikte kullanmamış; aynı zamanda inanç unsurlarında “sırr-ı hakikate ermek” manasında olduğu gibi insan özelinde tezahür ettirmiştir. Şiir, vokal ve saz icrası üçgeninde müzikal ifadenin belirginleşmesi; dil kullanımı, yöresel ağız ve vokal icradaki hançere tekniklerinin uygulanmasının yanı sıra, çalgısal üslup ve yaklaşımların aynı oranda ele alınmasıyla oluşmaktadır. Bu bağlamda Kara Toprak deyişinin kıtalarını tek tek incelediğimizde Veysel’in hem tasavvuf hem de toprakla olan özel bağını buluyoruz. Öte yanda müzikal icrasında ise yöre ağzının kullanım çeşitliliği, vokal icradaki hançere tekniklerini ve saz icrasındaki âşıklama tarzının tüm sadeliğini görmekteyiz. Tüm bu bileşenleri günümüz nota yazım tekniklerinde kullanılan, fakat derlendiği dönemlerde esas alınmayan süsleme ve hançere teknikleri ile birleştirmeyi hedefledik. Şiirsel yapıda dil özellikleri ve şairin Kara Toprak özelinde batınî-ahirî dünyaya bakış açısını ortaya koymaya çalıştık.

Âşık Veysel who is the voice of tolerance in Anatolia, who opened to the world from Sivas within the framework of the tradition of minstrelsy, won the love of all segments of the society with her poems, playing-singing style, spiritual and mystical approach based on love of humanity. Veysel, who at first shied away from reading his own poems and making musical compositions, started to share his poems with the public thanks to the poets and writers he met. In general, the themes of poetry built on nature, all kinds of living and love of humanity, combined with the plain and understandable style in minstrel readings, created a unique style. One of the main points of our work; In the context of musical analysis and vocal performance characteristics, in terms of the structure of the poems and performance techniques (saz-söz), Veysel's place in the traditional structure is discussed from the perspective of a performer. Âşık Veysel is a figure who both writes poems and continues the tradition of playing and singing. Not only he did use the sayings considered sacred within the framework of the society and the religious circle to which he belonged to, in an instructive and advisory manner, but at the same time he brought them forth, as in the meaning of "reaching the Sırr-ı Hakikat" in elements of belief.The clarification of musical expression in the triangle of poetry, vocal and instrumental performance; language use consists of applying larynx techniques in local dialect and vocal performance, as well as dealing with instrumental styles and approaches at the same rate. In this context, when we examine the stanzas of the phrase black soil one by one, we find Veysel's special bond with both Sufism and soil. On the other hand, in his musical performance, we see the diversity of usage of the local dialect, the larynx techniques in vocal performance and all the simplicity of the minstrel style in saz performance. We aimed to combine all these components with ornamentation and larynx techniques, which are used in today's musical notation techniques but were not taken as a basis at the time they were compiled. We studied to reveal the language features in the poetic structure and the poet's point of view on the esoteric-artificial world in the context of black soil.