Cilt 11, Sayı 89 (2022/1)

Araştırma Makalesi

Halkevleri’nde Halk Müziği Çalgı Toplulukları

Yayımlandı 30.01.2022

Cilt 11 Sayı 89 kapak

Öz

Cumhuriyetin ilanı sonrasında milli ülküler çerçevesinde halkın eğitiminin tamamlayıcı bir unsuru olarak hizmet vermiş Halkevleri, 1932-1951 yılları arasında çalışmalar yürütmüş bir kültür kurumudur. “Çağdaş ve bilinçli bir toplum yetiştirme” gayesi ile 9 ana şube altında çalışmalar yapan halkevleri, güzel sanatlar şubesi içinde milli musikinin gelişimi, kayıt altına alınması ve halk çalgıları üzerine çalışmalar tertip etmiştir. Halkevleri güzel sanatlar şubesi öncülüğünde yürütülen çalışmalar incelendiğinde halkevleri çatısı altında halk müziği ve milli saz topluluklarının bulunduğu gözlemlenmiştir. Bu çalışma, halkevlerinde yürütülen halk çalgıları topluluk çalışmalarını incelemek ve tespit edilebilen çalışma örneklerini derleyerek bir kaynak oluşturmayı hedeflemiştir. Araştırmada elde edilen veriler nitel araştırma yöntemleri kapsamında değerlendirilmiş, arşiv, kaynak taraması ve döneme ait ulaşılabilen belgelerden yararlanılmıştır. Tespit edilebilen veriler ışığında halkevlerinde sürdürülen halk çalgıları topluluk icrasına yönelik çalışmalar incelenmiş ve yorumlanmıştır.

Anahtar Kelimeler Halkevleri, halk çalgıları toplulukları, halk müziği, halkevlerinde musiki

Abstract

Folk Music Instrument Ensembles in Halkevleri

Halkevleri (Turkish: Halkevleri, literal translation: People's Houses, also translatable as Community Centres), which served as a complementary factor for the education of the people as a part of national ideals after the proclamation of the Republic, is a cultural institution that carried out works between 1932-1951. Halkevleri, which performed under 9 main branches "with the aim of raising a modern and conscious society", also carried out studies on the development and recording of national music and on Turkish folk music instruments within the branch of fine arts. The folk music and the national saz ensembles have been observed to be among the works carried out under the leadership of the Halkevleri fine arts branch. This study aimed to examine works of the folk instruments ensemble carried out under the institutional umbrella of Halkevleri and to create a resource by compiling the work examples that could be found. The data obtained in the research were evaluated within the scope of qualitative research methods, and archives, source scanning and documentary data for the period were used. In the light of the collected data, the studies on the performance of folk instruments ensemble carried out in the Halkevleri, which were the leading institutions in education, culture and art during that period, were examined and interpreted.

Keywords Halkevleri, folk ınstrument ensembles, folk music, music in halkevleri

PDF

Kaynakça

  1. Aldıbaş, Özcan. «Zonguldak Halkevi ve Faaliyetleri (1932-1951). » Yüksek Lisans Tezi 2016: 1-145.
  2. Erol, Türker ve Derya Kaçmaz. «1948 Tamimi Doğrultusunda Doğu Ve Güneydoğu Vilayetlerindeki Halkevleri Müzik Çalışmalarının Değerlendirilmesi. » İdil Dergisi 71 (2020): 1087-1102.
  3. Evcin, Erol. «Ankara Radyosu'nda Halkevleri Sanat ve Folklor Saati. » 9. Milletarası Türk Halk Kültürü Kongerisi Genel Konular. Ankara: T.C Kültür ve Turizm Bakanlığı Araştırma ve Eğitim Genel Müdürlüğü Yayınları, 2019. 133-174.
  4. Kaplan, Kadir. Atatürk ve Devrim (Atatürkçü Düşünce Üzerine Denemeler). Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 1973.
  5. Kardaş, Canser. «Diyarbakır Halkevi ve Karacadağ Dergisinin Halkbilimi Açısından Değerlendirilmesi. » Yüksek Lisans Tezi 2007: 1-183.
  6. Pala, Hikmet. «Cumhuriyet Modernleşmesi Projesinin Bir Aracı Olarak Ordu Halkevi ve Çalışmaları. » Yüksek Lisans 2006: 1-386.
  7. Sertel, Savaş. «Tunceli'de Açılan Halkevleri ve Halkodaları (1937-1951). » Tarih Okulu Dergisi (2013): 205-260.
  8. Toksoy, Nurcan. Halkevleri / Bir Kültürel Kalkınma Modeli Olarak. Ankara: Orion Kitabevi, 2007.
  9. Tunalı, Sancar. «Ahmet Adnan Saygun’un Halkevlerinde Yürütülen Müzik Eğitim Çalışmalarına Yaklaşımı (1932- 1950).» Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 16.1 (2014): 315-338.
  10. Yüksel, Reyhan. «Erken Cumhuriyet Dönemi’nde Halkevleri’nde Halk Müziği Ve Batı Müziği Beraberliği. » Ahenk Müzikoloji Dergisi 6 (2020): 1-20.
  11. Yüzbaşı, Esin ve Bayram Akça. «Bilecik Halkevi Şubeleri Ve Faaliyetleri. » Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 15.1 (2017): 363-396.
  12. Özacun, Orhan. «Halkevlerinin Dramı. » Kebikeç Dergisi (1996): 87-96.
  13. Öztürk, Okan Murat. «Mandolinle Muasırlaş(tır)mak: Türkçülüğün Mûsikî Sahasındaki Programı Işığında Köy Enstitülerinde Müzik Eğitimi. » Etnomüzikoloji Dergisi 3 (2020): 18-55.
  14. Öztürk, İhsan. «Silleli İbrahim Berberoğlu/Konya. » tarih yok. https://www.repertukul.com/. 2 Nisan 2020.
  15. Şanal, Mustafa. «Atatürk Döneminde Kayseri Halkevi ve Faaliyetleri (1932-1938). » Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi 22.64 (2006): 261-292.
  16. Şimşek, Sefa. Bir İdeolojik Seferberlik Deneyimi Halkevleri 1932-1951. İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi, 2002.
  17. —. «Erzincan Halkevi ve Faaliyetleri. » Tarih ve Gelecek Dergisi 6.3 (2020): 759-790.