Cilt 10, Sayı 87 (Kasım 2021)

Araştırma Makalesi

Özel Gereksinimli Bireyler ve Müzik Eğitimi Konulu Çalışmaların İncelenmesi

Yayımlandı 30.11.2021

Cilt 10 Sayı 87 kapak

Öz

Bu araştırma, özel gereksinimli bireyler ve müzik eğitimi konulu çalışmaların çeşitli değişkenler açısından ele alındığı bir içerik analizi çalışmasıdır. Araştırmada, Türkiye’de 2000-2020 yılları arasında yapılmış olan özel gereksinimli bireyler ve müzik eğitimi konulu çalışmaların incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, yapılmış çalışmaların yayım yılına, yayım türüne, üniversiteye, yayımlandığı dergiye, konu alanına, engel türüne, örneklem düzeyine, örneklem sayısına, araştırma yöntemine, veri toplama araçlarına ve veri analiz yöntemine göre dağılımları analiz edilmiştir. Çalışmanın araştırma grubunu özel gereksinimli bireyler ve müzik eğitimi alanına ilişkin yapılmış YÖK Ulusal Tez Merkezi ve Google Akademik ile taranan 27 makale, 27 yüksek lisans tezi ve 4 doktora tezi oluşturmaktadır. Bu amaçla araştırmaya dâhil edilen 58 çalışmanın içerikleri yıl, yayın türü, üniversite, dergi, konu, engel türü, örneklem grubu/sayısı, araştırma yöntemi, veri toplama aracı ve veri analiz yöntemlerine göre incelenmiştir. Araştırma, özel gereksinimli bireyler ve müzik eğitimi konulu çalışmaların içerik olarak incelenmesinin ilerleyen zamanlarda bu alanda çalışma yapmak isteyen araştırmacılara kullanacakları yöntem, veri analiz, örneklem grubu gibi konularda fikir vermesi ve alanda yapılmış benzer, az sayıda çalışma bulunması bakımından önemli görülmektedir. Araştırmadan elde edilen bulgular alt problemlere göre düzenlenip, frekans ve yüzde tablosu olarak betimsel bir biçimde sunulmuştur. Araştırmada konu ile ilgili en çok, 2011 ve 2016 yıllarında çalışma yapıldığı, bu çalışmaların makale ve yüksek lisans tezi olarak yayımlandığı, en çok lisansüstü tezin Gazi Üniversitesinde, makalenin Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisinde yayımlandığı, çalışmaların çoğunun kaynaştırma öğrencilerine yönelik yapıldığı ve araştırmalarda en çok nicel veri analiz yönteminin tercih edildiği gibi sonuçlara ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler Özel gereksinimli birey, müzik eğitimi, müzik terapi

Abstract

Analysis of Study on Special Needs Individuals and Music Education

This research is a content analysis study in which studies on individuals with special needs and music education are handled in terms of various variables. In the research, it is aimed to examine the studies on individuals with special needs and music education conducted between the years 2000-2020 in Turkey. For this purpose, the distribution of studies according to publication year, publication type, university, journal in which they were published, subject area, type of disability, sample level, number of samples, research method, data collection tools and data analysis method were analyzed. The research group of the study consists of 27 articles, 27 master's theses and 4 doctoral theses, which were scanned with YOK National Thesis Center and Google Scholar on individuals with special needs and music education. Therefore, the contents of 58 studies included in the research were examined according to year, publication type, university, journal, subject, type of disability, sample group/number, research method, data collection tool and data analysis methods. The research is considered important in that the content analysis of the studies on individuals with special needs and music education gives an idea about the methods, data analysis, sample group that they will use for the researchers who want to work in this field in the future, and that there are few similar studies done in the field. The findings obtained from the research were arranged according to sub-problems and presented descriptively as frequency and percentage tables. In the research, the most studies on the subject were conducted in 2011 and 2016, these studies were published as articles and master's thesis, the most postgraduate thesis was published in Gazi University, the article was published in the Journal of the Faculty of Education of Abant İzzet Baysal University, most of the studies were conducted for mainstreaming students, and the most The results were obtained as many quantitative data analysis methods were preferred.

Keywords Individuals with special needs, music education, music therapy

PDF

Kaynakça

  1. Akkoyunlu, Ö. (2019). Müzik Öğretmenlerinin Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı Hazırlamada Karşılaştıkları Güçlüklerin Belirlenmesi ve Kaynaştırma Uygulamalarına İlişkin Görüşlerinin İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Atatürk Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Erzurum.
  2. Akpınar, H. (2012). Görme Engellilerde Braille İşaret Sistemi ve Müzik Eğitiminde Kullanılabilirliği. Yüksek Lisans Tezi. Atatürk Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Erzurum.
  3. Artan, İ. (2001). Engelli Çocukların Eğitiminde Etkili Bir Teknik: Müzik. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(2).
  4. Berrakçay, O. (2008). Müziğin Bir Yaygın Gelişimsel Bozukluk Tipi Olan Otizmde Ortaya Çıkan Problemli Davranışları Üzerinde Etkisi, Ritim Uygulaması Çerçevesinde 4 Örnek Olay. Yüksek Lisans Tezi. Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü. İzmir
  5. Baydağ, C. (2013). Görme Engelli Bireylerin Sosyalleşme Sürecinde Verilen Müzik Eğitiminin, Müzikal Motivasyon, Müziksel İlgi ve Müzik Yaşantılarına Etkisi. Yüksek Lisans Tezi. Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü. İstanbul.
  6. Baykoç, D. N. (2015). Özel Gereksinimli Çocuklar ve Özel Eğitim (3. Baskı.) Ankara: Eğiten Kitap Yayıncılık.
  7. Ceylan, F. (2012). Okul Öncesi Dönem İşitme Engellilerde Müzik Eğitimi ile Çocukların Gelişim Özellikleri Üzerine Terapötik Bir Çalışma. Yüksek Lisans Tezi. Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Güzel Sanatlar Eğitimi Anabilim Dalı. İstanbul.
  8. Çadır, D. (2008). Zihinsel Engelli Öğrenciler İçin Müzik Terapi Yöntemine Göre Hazırlanan Sosyal Beceri Öğretim Programının Etkililiğinin İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bolu.
  9. Çakır Doğan, C. (2011). Türkiye’deki İlköğretim Düzeyindeki Eğitilebilir Zihinsel Engelliler İçin Müzik Eğitiminin Durumu ve Öğretim Programı Model Önerisi. Yüksek Lisans Tezi. Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Güzel Sanatlar Eğitimi Anabilim Dalı, Ankara.
  10. Çelik, P. (2014). Türkiye’de ve Avrupa’da 2000-2013 Tarihleri Arasında Özel Gereksinimli Çocuklarla İlgili Yapılmış Olan Müzik Eğitimi Çalışmalarının Değerlendirilmesi. Yüksek Lisans Tezi. Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir.
  11. Dedeoğlu, S. (2018). Özel Eğitimde Müzik Alanına İlişkin Yapılmış Olan Bilimsel Çalışmaların İçerik Analizi. Yüksek Lisans Tezi. Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya.
  12. Demirci, Z. F. (2012). Türkiye’de Görme Engelliler Ortaokullarında Öğretmen Görüşlerine Göre Müzik Dersi Kazanımlarının Gerçekleşebilme Durumu. Yüksek Lisans Tezi. Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
  13. Gündüz, K. (2019). Ortaokul Düzeyinde Öğrenim Gören Özel Gereksinimli Çocuklarda Müzikli Materyallerin İlk Okumaya ve Müziksel Gelişime Etkisi. Yüksek Lisans Tezi. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kırıkkale.
  14. Güven, E. (2011). Kaynaştırma Uygulamasının Yapıldığı Sınıflarda İşbirlikli Öğrenmenin Müzik Öğretimi Üzerindeki Etkileri. Doktora Tezi. Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
  15. Güven, E. ve Tufan, E. (2010). Kaynaştırma Sınıflarında İşbirlikli Öğrenme Yöntemi İle Müzik Dersleri. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(2), 557-573.
  16. Karabulut, H. A., Karabulut, A. & Yıkmış, A. (2016). Özel Eğitimde Müziğe Yönelik Türkiye’de 2005-2015 Yılları Arasında Yapılan Lisansüstü Tezlerin Gözden Geçirilmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16 (İpekyolu Özel Sayısı), 2323-2338.
  17. Karadayı, U. S. (2019). Başlangıç Piyano Öğretim Sisteminin Kaynaştırma Öğrencileri Üzerinde Etkililiğinin İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Atatürk Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Erzurum.
  18. Kirşehirli, M. (2011). Zihin Engelli Çocuklara Özbakım Becerilerinin Şarkı Yoluyla Öğretilmesi. Yüksek Lisans Tezi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bolu.
  19. Kurt, G. (2006). Zihinsel Engelli Çocuklarda, Müzik Dinlemenin Öğrenme Üzerindeki Etkisi. Yüksek Lisans Tezi. Maltepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
  20. Maba, A. (2014). Türkiye’de Müzik Alanında Potansiyel Üstün Yetenekli Bireylerin Eğitimlerinin İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
  21. Malkoç, T. ve Ceylan, F. (2013). Okul Öncesi Dönem İşitme Engellilerde Müzik Eğitimi İle Çocukların Gelişim Özellikleri Üzerine Terapötik Bir Çalışma. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 2(1), 117-126.
  22. MEB Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği. (2020). 02.07.2021 tarihinde https://orgm.meb.gov.tr/www/mevzuat/icerik/608 adresinden alınmıştır.
  23. Önal, O. (2010). Otistik Çocuklarda Müzik Eğitimi. Yüksek Lisans Tezi, Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kırıkkale.
  24. Soycan, M. (2013). Konya İli Ortaöğretim İkinci Kademe Öğrencilerinin Müziksel Beğenileri Üzerine Karşılaştırmalı Bir Araştırma. Yüksek Lisans Tezi. Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya.
  25. Sönmez, A. (2017). Kaynaştırma Öğrencilerine Uygulanan Müzik Eğitimine İlişkin Müzik Öğretmenlerinin Görüşleri. Yüksek Lisans Tezi. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kırıkkale.
  26. Şahin, S. ve Işıtan, S. (2010). Özel Gereksinimli Çocuklar ve Müzik. Çağdaş Eğitim Dergisi, 35(373), 5-12.
  27. Tekgül, E. (2015). Özel Eğitim Sınıfı Bulunan Ortaokullardaki Müzik Öğretmenlerinin Müzik Öğretim Programı ve Uygulanışına İlişkin Görüşleri (Ankara İli Örneği). Yüksek Lisans Tezi. Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
  28. Tekgül, E. (2020). Müzik Etkinliklerinin Kaynaştırma Öğrencilerinin Sosyal Kabul Düzeylerine Etkisi. Doktora Tezi. Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara
  29. Yılma, G. ve Uçan, B. (2014). Eğitilebilir Zihinsel Engelli Çocuklarda Müzik Aletlerinin Görsel Destekli Algılanabilirliği Üzerine Bir Çalışma: İstanbul Sancaktepe örneği. The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication- TOJDAC, 4(1). 10-15.
  30. Yıldırım, A. Şimşek, H. (2013). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri (9. baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
  31. Yılmaz, E. (2010). Otistik Çocuklarda Müzik Atölyesi Çerçevesinde Ortaya Çıkan Sözsüz İletişim İşaretlerinin İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Uygulamalı Psikoloji Anabilim Dalı, İstanbul.
  32. Zelyurt, S. (2015). Zihinsel Yetersizliği Olan Öğrencilere Hayat Bilgisi Dersinin Şarkı İle ve Doğrudan Öğretim Yöntemiyle Sunulmasının Etkililik ve Verimliliklerinin Karşılaştırılması. Yüksek Lisans Tezi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bolu.