Cilt 10, Sayı 87 (Kasım 2021)

Araştırma Makalesi

Sigara Bağımlılığına Yönelik Sosyal Afişlerin Göstergebilimsel Yöntemle Çözümlenmesi

Yayımlandı 30.11.2021

Cilt 10 Sayı 87 kapak

Öz

Küresel bağlamda 1.1 milyar kullanıcısı olan sigara, Türkiye'de ve dünyada önemli bir toplumsal sağlık sorunu teşkil etmekte ve her geçen gün yeni bağımlılar bulmaya devam etmektedir. Devletin birçok kademesi ve sivil toplum kuruluşları bu küresel soruna çözüm bulmak için çeşitli çalışmalar yürütmekte, yeni yöntemler aramaktadır. Bu yöntemlerden birisi, önemli bir kitle iletişim aracı olan sosyal içerikli kamu spotları ve afişlerdir. Çeşitli ikna yöntemlerini görsel kodlara dönüştüren sosyal içerikli afişler, sağlık iletişimi bağlamında dikkat çekici ve bilgilendirici özelliğiyle toplumlarda farkındalık yaratmada etkili olmaktadır. Sosyal içerikli afişler, bünyesinde bulundurdukları dilsel ve görsel göstergelerle birçok örtülü anlam aktardıkları için, bu anlamların çözümlenmesinde göstergebilimsel yöntemin önemi oldukça büyüktür. Bu araştırmada, görsel kodların yoğun olarak kullanıldığı sigara bağımlılığı karşıtı sosyal içerikli afiş örnekleri göstergebilimsel yöntem ile çözümlenerek, bu afişlerde bulunan göstergelerin yan anlamları ortaya çıkarılmıştır. İncelemeler sonucunda, sigara bağımlılığının önlenmesinde ve davranış değişikliği oluşturmada genellikle korku temelli ikna yöntemlerinin kullandığı gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, incelenen afişlerin ilk bakışta gözden kaçan birçok derin anlam taşıdığı görülmüştür.

Anahtar Kelimeler Sigara bağımlılığı, sosyal afişler, sosyal sorumluluk, göstergebilimsel analiz

Abstract

Semiotic Analysis of Social Posters on Cigarette Addiction

Cigarette, which has 1.1 billion users globally, constitutes an important social health problem in Turkey and in the world and continues to find new addicts day by day. Worldwide, one person dies from smoking-related diseases every 4.5 seconds. In addition, more than 600,000 non-smokers die each year due to passive smoking. Many levels of government and non-governmental organizations carry out various studies and seek new methods to find a solution to this global problem. One of these methods is public service announcements and posters with social content, which are an important mass media tool. Social posters, which transform various persuasion methods into visual codes, are effective in raising awareness in societies with their striking and informative features in the context of health communication. Since posters with social content convey many implicit meanings with the literary and visual indicators they contain, the semiotic method is of great importance in the analysis of these meanings. In this research, samples of anti-smoking posters with social content, in which visual codes are intense, were examined and the connotations of the indicators in these posters were revealed. As a result of the examinations, it has been observed that fear-based persuasion methods are generally used in preventing smoking addiction and creating behavior change. As a result, it has been seen that the examined posters have many deep meanings that are overlooked at first glance.

Keywords Smoking addiction, social posters, social responsibility, semiotic analysis

PDF

Kaynakça

  1. Ambrose, Gavin ve Harris, Paul. Grafik Tasarımın Temelleri. Çev. Mehmet Emir Uslu. İstanbul: Literatür Yayınları. 2012.
  2. Akova, Sibel. “Sigarayı Bırak, Hayatı Bırakma’’Sloganlı Kamu Spotları Örneklemlerinin Alımlama Analizi Yöntemi ile İncelenmesi.” Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi 1.2 (2017): 15-36.
  3. ASH, https://ash.org/programs/tobacco-statistics-facts/ Erişim Tarihi: 24.01.2021
  4. Barthes, Roland. “Çağdaş Söylenler, (Çev: Tahsin Yücel).” Baskı. İstanbul: Metis Yayınları (2014).
  5. Batı, Uğur. “Reklâmların Göstergebilimi: Bir Göstergeler Sistemi Olarak Reklâmları Okumak”. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi 4.1 (2007): 1-28.
  6. Çağlar, Bilgehan. “Bir iletişim biçimi olarak göstergebilim.” LAÜ Sosyal Bilimler Dergisi 3.2, 2012: 22-34.
  7. Çeken, Birsen, ve Arslan Aypek, Asuman. “İmgelerin göstergebilimsel çözümlenmesi “film afişi örneği”.” Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi 11.2 (2016).
  8. Çeken, Birsen. “Görsel cinas ve sosyal afişlerde kullanımı.” Akdeniz Sanat 9.18, 2016.
  9. Çeken, Birsen. “İllüstrasyonun Afiş Tasarımında Kullanımı ve İllüstrasyon İçeren Afiş Tasarımlarının Çözümlenmesi.” idil, 66 (2020 Şubat): s. 285-295. doi: 10.7816/idil-09-66-10 https://idildergisi.com/makale/pdf/1580020834.pdf
  10. Çeken, Birsen ve Ersan, Merve. “Günümüz afiş sanatında görsel dil ve yaklaşım: kültürel afişler üzerine bir inceleme.” Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları içinde Ed: Ayhan, B, Ay, M, Avşaroğlu, S, Akpınar, Ş. Çizgi Yayınevi: Konya, 2017.
  11. Çiçek, Mehmet. “Dilbilimsel İlkeler Görsel Göstergelere Uygulanabilir Mi?.”Journal of International Social Research 7.32 2014.
  12. Denli, Salih. “Göstergebilim açısından grafik gösterge anlamlarının incelenmesi.” Denli, Salih. "Göstergebilim açısından grafik gösterge anlamlarının incelenmesi." Master’s Course Thesis, Atatürk University, Institute of Social Sciences, Erzurum. 1997.
  13. Ertan, Güler, and Emin Sansarcı. “Görsel sanatlarda anlam ve algı.” İstanbul: Alternatif Yayıncılık (2017).
  14. Gönel, G. (30 Mayıs 2020). “Tütün ürünleri kullanımı dünyada her yıl 8 milyon insanın ölümüne yol açıyor.” Anadolu Ajansı. https://www.aa.com.tr/tr/saglik/tutun-urunleri-kullanimi-dunyada-her-yil-8-milyon-insanin-olumune-yol-aciyor/1859057
  15. Guiraud, Pierre. “Göstergebilim, (Çev. Mehmet Yalçın).” İmge Kitabevi, Ankara. 1994.
  16. İplikçi, Handan Güler. “Sosyal Sorumluluk Reklamlarında Kahramanlık İmgesi: Göstergebilimsel Analiz.” IV. Uluslararası Stratejik Araştırmalar Kongresi. 2018: 844-849.
  17. Karaman, Esra. “Roland Barthes ve Charles Sanders Peirce’in Göstergebilimsel Yaklaşımlarınınn Karşılaştırılması.” İstanbul Aydın Üniversitesi Dergisi 9.2 2017: 25-36.
  18. Özcan, Selami, and Yılmaz Çetin. “Sigara ile mücadelede toplumsal bilinç.” Hak İş Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi 2.4 2013: 152-175.
  19. Öztokat, Nedret. “Görsel Nesnelerin Çözümlenmesinde Göstergebilimsel Yöntem.” Dilbilim Araştırmaları Dergisi 10. 1999: 143-152.
  20. Rıfat, M. Göstergebilimin ABC’si. İstanbul: Say. 2009.
  21. Schivelhusch, W. Keyif Verici Maddelerin Tarihi: Cennet, Tat ve Mantık. (Çev: Zehra Aksu Yılmazer). Ankara: Dost Kitabevi Yayınları. 2000.
  22. Tabak, R. S. Sağlık İletişimi. İstanbul: Literatür Yayınları. 2006.
  23. Tarhan, N ve Nurmedov, S. Bağımlılık, Sanal veya Gerçek Bağımlılıkla Başa Çıkma. İstanbul: Timaş Yayınları. 2011.
  24. Uçar, Tevfik Fikret. Görsel İletişim ve Grafik Tasarım. İstanbul: İnkılap Kitabevi. 2014.
  25. Üstündağ, Leman, ve Akengin, Gültekin. “Tv Reklamlarında Kullanılan Grafik Tasarımların Mesaj ve İkna Kavramı Üzerine Etkisi”. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 37. 2020: 38- 65.