Anadolu Edvar Geleneği Yaklaşımıyla Makamı Oluşturan Temel İlke ve Öğeler, Hicaz Perde Düzeninden Doğan Otuz Yedi Makam

Anadolu Edvar Geleneği, XV. yüzyılda oluşmaya başlayan Türk müziği nazariyatını bütünü gören, perdeler arası ilişki temelinde, pratik ve kısa makam tarifleriyle ortaya koyan bir ekoldür. Hareket odaklı bu yaklaşımla perdeler makam seyrine dönüşmüş (transformatif yaklaşım), uygulamayı izah ve ispat amaçlanmıştır. Araştırma, gerekli literatürün taranması ve mevcut durumun saptanarak genel bir görüş kazandırılmasından dolayı betimsel bir araştırma, araştırmanın modeli genel tarama modelidir. Araştırmada, Anadolu Edvar Geleneği ekolünde makamı oluşturan dört temel ilke olan düzen, merkez, seyir ve karar ilkeleri açıklanmıştır. Dört temel ilkenin yanında makamı oluşturan öğeler, gelenekteki perde adlandırmaları ve perdenin makamı temsil etmesi yaklaşımı ortaya koyulmuştur. Araştırmada, Rast perde düzeninden makamların doğuşu ve Rast perde düzeninden farklı perde düzenlerinin doğuşu örneklenmiştir. Hicaz perde düzeninden doğan otuz yedi makam, altı farklı makam çatısı altında kategorize edilmiş ve tarihi kaynaklardan beslenen makam tarifleri verilmiştir. Makam tariflerinden hareketle her bir makam için makama dayalı seyir örneği oluşturulmuş ve nazari analiz yapılmıştır. Sonuç olarak Anadolu Edvar Geleneği yaklaşımıyla makamı oluşturan temel ilke ve öğeler, makam tarifleri, seyir örnekleri ve nazari analiz biçimi, uygulama temelli didaktik bir bakışla somutlaştırılmıştır.

The Anatolian Edvar Tradition is an ecole emerging in the 15th century which views Turkish music theory as emanating from the relationships between notes, and its pedagogical approach comprises practical and brief descriptions. In this movement-based approach, the notes become melodic development (melodic shape) of the makam concept (transformative approach), aiming to explain and demonstrate performance. The research is descriptive and based on a general survey model, aiming to conduct a substantial literature review and establish determining the current state of the theory. It will describe the four basic principles of the notion of makam in the Anatolian Edvar Tradition approach, that is, düzen (gamut), centralizations which typically occur at the beginning/center note, melodic development, and resolve note/endings. Furthermore, explanations are offered with regard to the elements that make up makams, the traditional names of notes, and the approach where notes are named after the makams based on them. The emergence of makams from the Rast düzen (Rast gamut) and of different düzens from the Rast düzen are exemplified. Thirty-seven makams arising from the Hicaz düzen (Hicaz gamut) are investigated under six different makam families, and descriptions of makams drawn from historical sources are given. Based on these descriptions, basic melodic developments are formulated for each makam, and theoretical analysis of these examples is made. In conclusion, the fundamental principles and elements of the makam concept with the Anatolian Edvar Tradition are explained from an instructive perspective, and the makam descriptions, theoretical analysis method are simplified, explicated, and instantiated based on performance.