TÜRKÜLERİN DİNAMİK YAPISINI OLUŞTURAN OLGULARIN ÖĞRETİMİNDE İZLENECEK BİR YAKLAŞIM ÖNERİSİ: ORTA ANADOLU AĞZI ÖRNEĞİ

Türkülerin, söyleniş özellikleri bakımından karakterini oluşturan ve ağız olarak ifade edilen icra biçimleri vardır. Cumhuriyet sonrasında şekillenen icra kurumlarının, kurulduğu yıllardan itibaren bir okul kimliği ile eğitim verdiği bilinmektedir. Bu kurumlar, türkülerin gelenekteki aktarım sürecini yeni bir forma dönüştürerek buradan kentli profesyonel icracıların yetişmesini sağlamıştır. İlk kuşak aktörlerin bu kurumlardan yetiştirdiği ikinci kuşak aktörler tarafından Türkiye’nin ilk Türk müziği konservatuvarı kurulmuş, böylece aktarım süreci akademilere taşınmıştır. İkinci kuşak aktörler bu dönemde birçok kaynak kişi ile etkileşimde olup, aktarım sürecinde sadece notaya bağlı kalmayarak türkülerin yaşayan sürecini de paylaşmıştır. İkinci kuşağın zamanla aktarım sürecinden çekilmesiyle, ağız unsurlarının detaylı ifade edilmediği ilk dönem derleme notaları neredeyse tek kaynak haline dönüşmüştür. Türkülerin ağız özelliklerinin aktarımında; özden kopmaksızın hem yereli hem de günceli içeren, beraberinde zaman içindeki değişmeyi de kapsayacak yeni öğretim yaklaşımlarına ihtiyaç duyulmaktadır. Makalede öngörülen öğretim yaklaşımı; çalışmaya çevrimiçi katılan, temel müzik bilgisine sahip, ses eğitimi üzerine çalışmamış, konservatuvar öğrencilerinden seçilen, gönüllü üç denek üzerinde sınanmıştır. Katılımcılarla, Orta Anadolu yöresi repertuvarından seçilen birer türkü önerilen öğretim yaklaşımı ile çalışılmış ve böylece yöre ağzı özelliklerinin kazandırılması hedeflenmiştir. Araştırmamız betimsel ve deneysel bir araştırma olup karma araştırma modeli ile yürütülmüştür. Araştırmada tek gruplu ön test-son test deney tasarımı kullanılmıştır. Deney sürecinden elde edilen veriler, tarafımızca geliştirilen on maddelik performans ölçeğine göre uzman bir jüri tarafından değerlendirilmiş; böylece önerilen eğitim-öğretim yaklaşımının etkinliği ve geçerliliği kanıtlanarak sonuçları paylaşılmıştır.\n\nAnahtar Kelimeler: Türk halk müziği, türkü, Orta Anadolu ağzı, çevrimiçi eğitim\n

It is known that türküs have performance styles that form their own character in terms of their style and are expressed as ağız. After the establishment of Republic, since the years they were founded the performing institutions gave education as a school. These institutions transformed the traditional transfer process of folk songs into a new form and provided the training of professional urban performers. Turkey's first Turkish Music conservatory was established by the second generation actors who were trained with the first generation actors at these institutions thus this transfer process was carried to academies. During this period, the second generation actors, who interacted with many of source people, shared their experiences not only with the notes but also with the living process of the türküs. The second generation actors retreated from the transmission process by many reasons over time. Therefore; the first period compilation notes used in the teaching of türküs, in which the ağız elements were not expressed in detail, became almost the only source. In transferring the ağız features of türküs, there is a need for new teaching approaches that include both local and contemporary styles, without breaking with the essence and also the change over time. The teaching approach envisaged in the article; It was tested on three volunteer subjects who participated in the study online, had basic music knowledge, did not get any voice education before, and were selected from conservatory students. One türkü for per subject selected from the Central Anatolian region repertoire was studied with the subjects, with the proposed teaching approach, and thus, it was aimed to give the subjects the characteristics of the ağız that includes the local and the contemporary. This is a descriptive and experimental research and was conducted with a mixed research model. In the research, a single group pretest-posttest experimental design was used. The data obtained from the experiment process were evaluated by a jury members who are experts in their field, according to the ten-categorize performance scale, developed by us; thus, the effectiveness and validity of the proposed education-teaching approach were proven and the results were shared. \n\nKeywords: Turkish Folk Music, Türkü, Central Anatolian dialect, online education\n