Cilt 10, Sayı 83 (Temmuz 2021)

Araştırma Makalesi

Türkülerin Dinamik Yapısını Oluşturan Olguların Öğretiminde İzlenecek Bir Yaklaşım Önerisi: Orta Anadolu Ağzı Örneği

Yayımlandı 30.07.2021

Cilt 10 Sayı 83 kapak

Öz

Türkülerin, söyleniş özellikleri bakımından karakterini oluşturan ve ağız olarak ifade edilen icra biçimleri vardır. Cumhuriyet sonrasında şekillenen icra kurumlarının, kurulduğu yıllardan itibaren bir okul kimliği ile eğitim verdiği bilinmektedir. Bu kurumlar, türkülerin gelenekteki aktarım sürecini yeni bir forma dönüştürerek buradan kentli profesyonel icracıların yetişmesini sağlamıştır. İlk kuşak aktörlerin bu kurumlardan yetiştirdiği ikinci kuşak aktörler tarafından Türkiye’nin ilk Türk müziği konservatuvarı kurulmuş, böylece aktarım süreci akademilere taşınmıştır. İkinci kuşak aktörler bu dönemde birçok kaynak kişi ile etkileşimde olup, aktarım sürecinde sadece notaya bağlı kalmayarak türkülerin yaşayan sürecini de paylaşmıştır. İkinci kuşağın zamanla aktarım sürecinden çekilmesiyle, ağız unsurlarının detaylı ifade edilmediği ilk dönem derleme notaları neredeyse tek kaynak haline dönüşmüştür. Türkülerin ağız özelliklerinin aktarımında; özden kopmaksızın hem yereli hem de günceli içeren, beraberinde zaman içindeki değişmeyi de kapsayacak yeni öğretim yaklaşımlarına ihtiyaç duyulmaktadır. Makalede öngörülen öğretim yaklaşımı; çalışmaya çevrimiçi katılan, temel müzik bilgisine sahip, ses eğitimi üzerine çalışmamış, konservatuvar öğrencilerinden seçilen, gönüllü üç denek üzerinde sınanmıştır. Katılımcılarla, Orta Anadolu yöresi repertuvarından seçilen birer türkü önerilen öğretim yaklaşımı ile çalışılmış ve böylece yöre ağzı özelliklerinin kazandırılması hedeflenmiştir. Araştırmamız betimsel ve deneysel bir araştırma olup karma araştırma modeli ile yürütülmüştür. Araştırmada tek gruplu ön test-son test deney tasarımı kullanılmıştır. Deney sürecinden elde edilen veriler, tarafımızca geliştirilen on maddelik performans ölçeğine göre uzman bir jüri tarafından değerlendirilmiş; böylece önerilen eğitim-öğretim yaklaşımının etkinliği ve geçerliliği kanıtlanarak sonuçları paylaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler Türk halk müziği, türkü, Orta Anadolu ağzı, çevrimiçi eğitim

Abstract

A Recommendation for an Approach to Teaching the Phenomenons Which Form That the Dynamic Structure of Turkus: Central Anatolia Example

It is known that türküs have performance styles that form their own character in terms of their style and are expressed as ağız. After the establishment of Republic, since the years they were founded the performing institutions gave education as a school. These institutions transformed the traditional transfer process of folk songs into a new form and provided the training of professional urban performers. Turkey's first Turkish Music conservatory was established by the second generation actors who were trained with the first generation actors at these institutions thus this transfer process was carried to academies. During this period, the second generation actors, who interacted with many of source people, shared their experiences not only with the notes but also with the living process of the türküs. The second generation actors retreated from the transmission process by many reasons over time. Therefore; the first period compilation notes used in the teaching of türküs, in which the ağız elements were not expressed in detail, became almost the only source. In transferring the ağız features of türküs, there is a need for new teaching approaches that include both local and contemporary styles, without breaking with the essence and also the change over time. The teaching approach envisaged in the article; It was tested on three volunteer subjects who participated in the study online, had basic music knowledge, did not get any voice education before, and were selected from conservatory students. One türkü for per subject selected from the Central Anatolian region repertoire was studied with the subjects, with the proposed teaching approach, and thus, it was aimed to give the subjects the characteristics of the ağız that includes the local and the contemporary. This is a descriptive and experimental research and was conducted with a mixed research model. In the research, a single group pretest-posttest experimental design was used. The data obtained from the experiment process were evaluated by a jury members who are experts in their field, according to the ten-categorize performance scale, developed by us; thus, the effectiveness and validity of the proposed education-teaching approach were proven and the results were shared.

Keywords Turkish Folk Music, Türkü, Central Anatolian dialect, online education

PDF

Kaynakça

  1. Akar, Ali. “Ağız Sözlükleri: Yöntem ve Sorunlar -I-” Turkish Studies- Türkoloji Araştırma Dergisi 17 (2009): 1- 11.
  2. Altıok, Ayşegül. “Halk Müziğinde Yerel İcra Temsili İçin Fonetik Alfabenin Kullanımı.” Porte Akademik-Müzik ve Dans Araştırmaları Dergisi 2 (2011): 53-63.
  3. ——. Türk Halk Müziğindeki Bozlakların Ses Tekniği Açısından İncelenmesi (Yayımlanmamış Doktora Tezi). İstanbul: İTÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2010.
  4. Anderson, L.W., Krathwohl, D.R., Airasian, P.W., Cruikshank, K.A., Mayer, R.E., Pintrich, P.R., Raths, J., Wittrock, M.C. Taxonomy for Learning, Teaching, and Assessing: A Revision of Bloom’s Taxonomy of Educational Objectives. New York: Longman, 2001.
  5. Arıkan, Rauf. Araştırma Teknikleri ve Rapor Yazma. Ankara: Tutibay Yayınları, 1995.
  6. Babbie, Earl. Practice of Social Research. Boston/USA: Cengage, Wadsworth Company, 2009.
  7. Balcı, Ali. Sosyal Bilimlerde Araştırma: Yöntem, Teknik ve İlkeler. Ankara: Pegem Akamemi Yayıncılık, 2015.
  8. Bekiroğlu, Feral Ogan. Performansa Dayalı Ölçümler: Teori ve Uygulama. Türk Fen Eğitimi Dergisi, 2008.
  9. Bloom, Benjamin S. Taxonomy of Educational Objectives, Handbook 1: Cognitive Domain. New York: David McKay Company, 1956.
  10. Caferoğlu, Ahmet. Anadolu Ağızlarından Toplamalar (2.Baskı). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1994.
  11. Century, Daisy Nelson. Alternative and Traditional Assessments: Their Comparative Impact on Students’ Attitudes and Science Learning Outcomes: An Exploratory Study (Unpublished Doctoral Dissertation). USA: University of Temple, 2002.
  12. Demir, Mehtap. “Gelenek ve Modernite Bağlamında Bir Halk Müziği Topluluğu Olarak ‘Yurttan Sesler’.” Turkish Studies (2017).
  13. Demir, Nurettin. “Ağız Terimi Üzerine.” Türkbilig 4 (2002): 105-116.
  14. Demirel, Özcan. Öğretim İlke ve Yöntemleri Öğretme Sanatı (4. Baskı). Ankara: Pegem A Yayıncılık, 2002.
  15. Emnalar, Atınç. Tüm Yönleriyle Türk Halk Müziği ve Nazariyat. İzmir: Ege Üniversitesi Yayınları, 1998.
  16. Kaptan, Saim. Bilimsel Araştırma ve İstatistik Teknikleri. Ankara: Tekışık Veb Ofset Yayınları, 1991.
  17. Krathwohl, D. R., Bloom B. S., Masia, B. B. Taxonomy of Educational Objectives: The Classification of Educational Goals, Hand Book II. New York: David Mckay Company, 1964.
  18. Krathwohl, David R. “A Revision of Bloom’s Taxonomy An Overview.” Theory Into Practice 41:4 (2002): 212- 218.
  19. Neuman, W. Lawrence. Toplumsal Araştırma Yöntemleri Nicel ve Nitel Yaklaşımlar (Cilt 2). Çev. Sedef Özge. Ankara: Yayın Odası Yayınevi, 2014.
  20. Nitko, Anthony J. Educational Assessment of Students. Upper Saddle River, N.J.: Merrill , 2001.
  21. Oğuzkan, A. Ferhan. Eğitim Terimleri Sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1974.
  22. Öztürk, Okan Murat. “Benzerlik Farklılıklar: Bütünleşik Bir ‘Geleneksel Anadolu Müziği’ Yaklaşımına Doğru.” Pan'a Armağan 20. Yıl ( 1986 - 2006 ). İstanbul: Pan Yayıncılık, 2006.
  23. P. Elizabeth Pate, Elaine Homestead & Karen McGinnis. “Designing Rubrics for Authentic Assessment.” 25:2
  24. Parlak, Erol. Garip Bülbül Neşet Ertaş. İstanbul: Demos Yayınları, 2013.
  25. Richard I. Shavelson, Maria Araceli ruiz-Primo. “On the Psychometrics of Assessing Science Understanding.” Edited by: Joel J. Mintzes, James H. Wandersee, Joseph D. Novak. Assessing Science Understanding: A Human Constructivist View. San Diego, CA: Academic Press, 2005. 303-341.
  26. Smith, Carl B. “Alternative Forms of Assessment.” ERIC Clearinghouse on Reading (ERIC Document Reproduction Service No. ED482404) (2003).
  27. Songül Karahasanoğlu, Elif Damla Yavuz. Müzikte Araştırma Yöntemleri. İstanbul: İTÜ TMDK Yayınları, 2015.
  28. Sönmez, Veysel. Program Geliştirmede Öğretmen El Kitabı. Ankara: Anı Yayıncılık, 2007.
  29. Şenel, Süleyman. Kastamaonu'da Aşık Fasılları. Cilt I. İstanbul: Kastamonu Valiliği İl Özel İdaresi Yayını Düzey Matbaacılık, 2007. II cilt.
  30. Şener Büyüköztürk, Özcan E. Akgün, Şirin Karadeniz, Funda Demirel, Ebru Kılıç Çakmak,. Bilimsel Araştırma Yöntemleri. 21. Baskı. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık, 2016.
  31. Uçan, Ali. “Müzik Eğitiminin Niteliği, Üç Ana türü ve Bazı Temel Sorunları.” Orkestra Aylık Müzik Dergisi 207 (1990): 25-49.
  32. URL 1. Parlak, Erol. “MGÜ ve Ülkemize Katkıları”. Okan Murat Öztürk ile Salı Söyleşileri. https://www.youtube.com/watch?v=W90vHYlkkRw&t=3087s 32:35. Erişim Tarihi: 25 Mayıs 2021
  33. URL 2. TDK. Güncel Türkçe Sözlük. https://sozluk.gov.tr/. Erişim Tarihi: 15 Mayıs 2021
  34. URL 3. TDK. Derleme Sözlüğü. https://sozluk.gov.tr/. Erişim Tarihi: 15 Mayıs 2021
  35. Uslu, Erhan. Orta Anadolu Abdallarının Saz ve Vokal İcra Özelliklerinin Çözümlenmesi: Neşet Ertaş Örneği (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Kocaeli: Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2014.
  36. Wiggins, Grant. “Practicing What We Preach in Designing Authentic Assessments.” Educational Leadership 54:4 (1996): 18-25.