Cilt 10, Sayı 80 (Nisan 2021)

Araştırma Makalesi

Moda Tasarımında Sürdürülebilirlik ile Yeniden Doğuş

Yayımlandı 30.04.2021

Cilt 10 Sayı 80 kapak

Öz

Sürdürülebilirlik günümüzde birçok alanda olduğu gibi moda da yaygın bir etkiye sahiptir. Modanın dönem şartlarından etkilenmesi ve yaşayan bir olgu oluşu dışında tekstil ve moda endüstrisinin çevre, ekonomik ve sosyal anlamda birçok olumsuz uygulama ve yaklaşım içermesi yönüyle sürdürülebilirlikle doğrudan ilişkili olduğunu söylemek mümkündür. Bu durum sürdürülebilir moda anlayışına yönelik farklı tasarım stratejilerinin ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Genel sürdürülebilir tasarım yaklaşımlarına ek olarak odak noktasına moda tasarımını alarak geliştirilen sürdürülebilir tasarım stratejileri de mevcuttur. Yeniden doğuş sürdürülebilir moda tasarım uygulamalarında oldukça yeni bir yaklaşımdır. Bu çalışmanın amacı sürdürülebilir moda tasarımında yeni bir yaklaşım olan yeniden doğuşu tanımlamak, tasarım anlayışını ortaya koymak ve sürdürülebilirlikle olan ilişkisini incelemek olarak belirlenmiştir. Yeniden doğuş, piyasaya sürülen ve sezon içerisinde satılmayan orijinal stoklu ürünlerin tekrar tasarlanmasıyla tüketici tarafından talep görmesini sağlamayı amaçlamaktadır. Beş seviyeli tasarım stratejisine sahip olan yeniden doğuşta seviye 1’den seviye 5’e doğru gidildikçe ürünler üzerinde yapılan değişiklikler artmaktadır. İlk seviyelerdeki uygulamaların oldukça az değişim içermesi daha az iş gücü ve enerji harcanmasını mümkün kılmaktadır. Bu yönüyle yeniden doğuşun tekstil atıklarına yönelik diğer tasarım stratejilerine kıyasla daha avantajlı olduğunu söylemek mümkündür. Öte yandan yeniden doğuş tasarımların orijinal ve daha önce kullanılmayan ürünleri kapsıyor oluşu ikinci el giysilere uzak duran tüketici kitlesine de hitap etmesini olası kılmaktadır. Yeniden doğuş sürecinde yalnızca giyim ürünlerinin tekrar tasarlanıyor oluşu başka tekstil ürünlerinden dönüştürülen ve giyim konforuna uygun olmayan malzemelerin kullanımının da önüne geçilmesini sağlamaktadır. Bu durum tüketicini tercihini olumlu yönde etkileyen bir etmen olmaktadır. Yeniden doğuşun markaların stok fazlası ürünlerini değerlendirmeleri açısından da kar elde etmelerine katkıda bulunan bir sürdürülebilir tasarım stratejisi olduğu düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler Yeniden doğuş, sürdürülebilirlik, tasarım, moda, tekstil

Abstract

Re-Birth in Fashion Design Through Sustainability

Today, sustainability has a widespread effect in fashion as in many other areas. It is possible to claim that textile and fashion industry is related directly to sustainability for employing many negative applications and approaches regarding environment, economy and social issues other than fashion being affected by seasonal circumstances and a living concept. This situation leads to the emergence of different design strategies for sustainable fashion. In addition to general sustainable design approaches, there are also sustainable design strategies developed by focusing on fashion design. Rebirth is a fairly new approach to sustainable fashion design practice. The aim of this study is to define rebirth, which is a new approach in sustainable fashion design, to reveal its concept of design and to examine its relationship with sustainability. Re-birth aims to ensure that the original stock products that have been put on the market and not sold during the season are redesigned and demanded by the consumer. In re-birth, which has a five-level design strategy, the changes made on the products increase from level 1 to level 5. Very little change in early-level applications makes it possible to spend less labor and energy. In this respect, it is possible to say that re-birth is more advantageous compared to other design strategies in terms of textile waste. On the other hand, the fact that re-birth designs include original and previously unused products makes it possible for them to appeal to the consumer audience who stay away from second-hand clothes. The fact that only clothing products are redesigned in the re-birth process also prevents the use of materials that are converted from other textile products and are not suitable for clothing comfort. This situation is a factor that positively affects the consumer choice. It is thought that re-birth is a sustainable design strategy that contributes to the profits of brands in terms of utilizing their surplus products.

Keywords Re-birth, sustainability, design, fashion, textile

PDF

Kaynakça

  1. Ağca, Barçın. “Dünya Sürdürülebilir Kalkınma Zirvesi” (22 Kasım) [Erişim tarihi 14.05.2021] https://www.mfa.gov.tr/dunya-surdurulebilir-kalkinma-zirvesi_johannesburg_-26-agustos---4-eylul- 2002_.tr.mfa
  2. Akgül, Urungu. “Sürdürülebilir Kalkınma: Uygulamalı Antropolojinin Eylem Alanı”, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Antropoloji Dergisi, (24),133-164. 2010.
  3. Brezet, H. and C. V. Hemel. “Ecodesign : a promising approach to sustainable production and consumption.” (1997). [Erişim tarihi 14.05.2021] https://www.semanticscholar.org/paper/Ecodesign-%3A-a-promising- approach-to-sustainable-and-Brezet- Hemel/b7babc3635ac324dd07c1123b4f2778df4a61079
  4. Büyüksaatçı, Sinem., Küçükdeniz, Tarık ve Esnaf, Şakir. “Geri Dönüşüm Tesislerinin Yerinin Gustafson- Kessel Algoritması-Konveks Programlama Melez Modeli Tabanlı Simülasyon İle Belirlenmesi”, İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, (7.13), 1-20. 2008.
  5. Cachon, Gérard P. ve Robert Swinney. "The Value of Fast Fashion: Quick Response, Enhanced Design, and Strategic Consumer Behavior." Management Science, (57.4), 778-795, 2011.
  6. Can, Özgün. ve Ayvaz, Kartal Murat. “Tekstil ve Modada Sürdürülebilirlik”, Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, (3.1), 110-119, 2017.
  7. Ceylan, Özgür. Tüketicilerin Çevresel Sürdürülebilirlik ve Ekolojik Moda Konusunda Bilgi Düzeyi, Tutum ve Davranışlarının Belirlenmesine Yönelik Bir Araştırma. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi, 2010.
  8. Çolak Güneş, Neslihan. “Yaşam Döngüsü Analizi ile Konsantre Şeftali Püresinin Karbon Ayak İzinin Belirlenmesi”, Akademik Gıda, (18.3), 247-255. 2020.
  9. Crul, Marcel ve Diehl, Jan Carel . “Design For Sustainability: A Practical Approach For Developing Economies”. [Online] Paris: United Nations Environment Program / DELFT University of Technology. (2006) [Erişim tarihi 23.05.2021] Available: www.d4s-de.org/manual/d4stotalmanual.pdf
  10. Curran, Mary Ann. “Environmental life-cycle assessment”. The International Journal of Life Cycle Assessment, (1,179), 1996. [Erişim tarihi 14.05.2021] https://doi.org/10.1007/BF02978949
  11. Dikbaş, Fevzi ve Mezarcıöz, Serin. “Tekstilde Yaşam Döngüsü Analizi”. Ç.Ü Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, (38.3), 106- 117. 2019.
  12. Ekşi, Gül ve Cem Recai Çırak (2017) "Farklı Bakış Açılarıyla LCA İncelemesi." [Erişim tarihi 14.05.2021] https://www.researchgate.net/publication/328368427_Review_of_LCA_with_Different_Perspectives_In_Turkish_Farkli_Bakis_Acilariyla_LCA_Incelemesi
  13. El-Haggar, Salah. “Sustainable Industrial Design and Waste Management: Cradle-To-Cradle For Sustainable Development”. Academic [Erişim tarihi 14.05.2021] Press, (2007) http://www.gcpcenvis.nic.in/PDF/Sustainable_Industrial_Design_and_Waste_Management.pdf
  14. Elkington, John. “Cannibals With Forks: The Triple Bottom Line Of 21st Century Business”. Gabriola Island: New Society Publishers, 1998.
  15. Ellen MacArthur Foundation. “A New Textiles Economy: Redesigning Fashion’s Future.” (2017) [Erişim tarihi 14.05.2021] http://www.ellenmacarthurfoundation.org/publications
  16. Fletcher, Kate. “Sustainability In Fashion and Textiles: Values, Design, Production and Consumption” Gardetti, M. A., ve Torres, A. L. (Eds.), Foreword içinde (4-7). New York: Routledge, 2013.
  17. Gardetti, Miguel Angel. ve Torres, Ana Laura. “Sustainability In Fashion and Textiles: Values, Design, Production and Consumption”. Gardetti, M. A., ve Torres, A. L. (Eds.), Introduction içinde (4-23). New York: Routledge, 2017.
  18. Günaydın, Gaye. Sürdürülebilirlik Kapsamında Çevresel Ürün Bildirgelerinin Yapı Sektöründe Uygulanması: Türkiye İçin Öneri. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. İstanbul: Istanbul Teknik Üniversitesi, 2011.
  19. Gürcüm, Banu Hatice, Baykasoğlu Nursel ve Yerdenova Assel.”El Sanatının Sürdürülebilmesinde Tasarımcının Sorumluluğu”. 6. Uluslarararası Çin’den Adriyatik’e Sosyal Bilimler Kongresi Özet Kitabı, 29-31 Mart Türkiye: 2018, Ankara, IKSAD- ISBN 978-605-9885-64-5, 2018.
  20. Gürcüm, Banu Hatice. ve Yüksel, Ceyda. “Moda Sektörünü “Yavaşlatan” Eğilim: Eko Moda ve Moda'da Sürdürülebilirlik”. Akdeniz Sanat , (4.8) , 48-51. 2011.
  21. Gwilt, Alison. Integrating Sustainable Strategies In The Fashion Sesign Srocess: A Conceptual Model of The Fashion Designer In Haute Couture. Yayımlanmamış doktora tezi. Melbourne: RMIT University, 2012.
  22. Hawkes, Jon. “The Fourth Pillar Of Sustainability: Culture’s Essential Role İn Public Planning”. Champaign, Illinois: Common Ground Publishing, 2001.
  23. Holmberg, Johan ve Sandbrook, Richard. “Sustainable Development: What Is to Be Done?”. Holmberg, J. (Ed.), Making Development Sustainable: Redefining Institutions, Policy, and Economics içinde (19-38). Washington, D. C. :Island Press, 1992.
  24. İşçioğlu, Tutku Eker ve Yurdakul, Dicle. “İkinci El Giyim Motivasyonları ve Sürdürülebilirlik Üzerine Keşifsel Bir Araştırma”, Pazarlama Teorisi ve Uygulamaları Dergisi, (4.2), 253-280. 2018.
  25. Janigo, Kristy Ann. ve Wu, Juanjuan. “Collaborative Redesign of Used Clothes As a Sustainable Fashion Solution and Potential Business Opportunity”, Fashion Practice,(7.1), 75-97. 2015.
  26. Karaca, Betül. Sürdürülebilir Mobilya Üretiminde Tasarımcı Bilinci Üzerine Bir Araştırma. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Ankara: Başkent Üniversitesi, 2018.
  27. Lee, Yoon Kyung. ve DeLong Marilyn. “Re-Birth Design Analysis For Developing Sustainable Products”, Fashion Journal of the Korean Society of Clothing and Textiles, (40.3), 566-573. 2016.
  28. Lee, Yoon Kyung. ve DeLong Marilyn. “Re‑Birthed Fashion Handbags As a Collaborative Design Project”, Fashion and Textiles, (5.15), 1-14. 2018.
  29. Leggett, Jane A. ve Carter, Nicole T. “Rio+20: The United Nations Conference On Sustainable Development” (2012) [Erişim tarihi 14.05.2021] https://fas.org/sgp/crs/row/R42573.pdf
  30. Magarò, Luca. “5R’s for Designers of Sustainable Design”(2016) [Erişim tarihi 14.05.2021] https://www.slideshare.net/wearenois3/behance-portfolio-review-9-roma-the-5rs-for-designers-of- sustainabledesign.
  31. McKinsey & Company. “The State of Fashion” (2020) [Erişim tarihi 14.05.2021] https://www.mckinsey.com/~/media/McKinsey/Industries/Retail/Our%20Insights/State%20of%20fashion/2021/The-State-of-Fashion-2021-vF.pdf
  32. McQueen, Rachel H. Moran, Lori J. Cunningham, Cassandra. ve Hooper, Peter M. “Exploring The Connection Between Odour And Clothing Disposal”. The Journal of The Textile Institute, (1.8). 2020.
  33. Moorhouse, Debbie ve Moorhouse, Danielle. “Sustainable Sesign: Circular Economy In Fashion and Textiles”, The Design Journal, (20.1), 1948-1959. 2017.
  34. Niinimäki, Kirsi. “Sustainable Fashion: New Approaches”. Niinimäki, K. (Ed.), Sustainable fashion içinde (12-32). Helsinki: Aalto University, 2013.
  35. Özçuhadar, Tuna. Sürdürülebilir Çevre İçin Enerji Etkin Tasarımın Yaşam Döngüsü Sürecinde İncelenmesi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. İstanbul: İstanbul Teknik Üniversitesi, 2007.
  36. Özdemir, Alp. “Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi Ve Sürdürülebilirlik İlişkisi Bağlamında Sosyal Yaşam Döngüsü Değerlendirmesinin (S-Lca) Yeri.” Eskişehir Teknik Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi B- Teorik Bilimler, (7.2), 166-183. 2019.
  37. Özmehmet, Ecehan. “Dünyada ve Tükiye Sürdürülebilir Kalkınma Yaklaşımları”. Journal of Yaşar University, (3.12), 1853-1876. 2008.
  38. Özsoy, Tufan. “ Endüstriyel Ekolojiyi Anlamak Adına Endüstriyel Ortakyaşarlık Örneklerinin İncelenmesi”. Artıbilim: Adana Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (1.2), 22-34. 2018.
  39. Reubens, Rebecca.(2017). To Craft, By Design, For Sustainability, Towards Holistic Sustainability Design For Developing- Country Enterprises. PhD thesis. Delft: Delft University of Technology, 2017.
  40. Ryan, Chris “Chp.3 Aquick–start approach to D4S”(ty) [Erişim tarihi 14.05.2021] http://www.jcdiehl.nl/d4s- sbs/d4s_sbs_part2.pdf
  41. Şahin, Yüksel. ve Odabaşı Sanem. “Sürdürülebilir Kalkınmada Moda Tasarımcısının Rolü’ne Yönelik Alanyazın İncelemesi”. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, (14.2). 2018.
  42. Strähle, Jochen. “Green Fashion Retail”. Strähle, J. (Ed.), Green fashion retail içinde (1-6). Singapore: Springer, 2013.
  43. Thorpe, Ann. “The Designer’s Atlas of Sustainability”. London: Island Press, 2007.
  44. Tunalı, İsmail. “Tasarım Felsefesine Giriş”. İstanbul: Yapı Yayın, 2004.
  45. Türkmen, Nesrin. “Sürdürülebilir Bir Tekstil Endüstrisi İçin “Yavaşlık” ve Alternatif Üretim Modelleri”. Akdeniz Sanat Dergisi, (5.8), 59-61. 2012.
  46. Türkmen, Nesrin. Tekstil ve Moda Tasarımı Açısından Sürdürülebilirlik ve Dönüşüm. Yayımlanmamış sanatta yeterlilik tezi. İstanbul: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, 2009.
  47. Vezzoli,Carlo. Ceschin, Fabrizio. Osanjo, Lilac. M’Rithaa K. Mugendi. Moalosi, Richie. Nakazibwe,Venny. ve Diehl, Carel Jan. Design for Sustainability: An Introduction. In: Designing sustainable energy for all. Içinde (103-124). Springer, Cham, 2018.
  48. Walker, Stuart. Sustainable By Design: Explorations In Theory and Practice. London: Earthscan. 2006.
  49. WCED (1987) “Our Common Future, Brundtland Report.” (1997) [Erişim tarihi 14.05.2021] https://www.are.admin.ch/are/en/home/sustainable-development/international- cooperation/2030agenda/un-_- milestones-in-sustainable-development/1987--brundtland-report.html
  50. Yıldırım, Leyla. “Geri Dönüşüm/Ileri Dönüşüm/Tekrar Kullanım Kapsamında İkinci El Giysiler ve Sürdürülebilirlik”, SDÜ ART- E Güzel Sanatlar Fakültesi Sanat Dergisi, (10.20). 484-503. 2017.
  51. Yücel, Sibel. ve Tiber, Bahar. “Hazır Giyim Endüstrisinde Sürdürülebilir Moda”, Tekstil ve Mühendis, (25.112), 370-380. 2018.
  52. Zamagni, Alessandra Guinée, Jeroen B. Heijungs, Reinout ve Masoni, Paolo. “Chapter 21 Life Cycle Sustainability Analysis” Ed. Mary Ann Curan. Life Cycle Assessment Handbook: A Guide for Environmentally Sustainable Products. içinde (453-474) John Wiley & Sons:NY. (2012) [Erişim tarihi: 23.05.2021] https://onlinelibrary.wiley.com/doi/pdf/10.1002/9781118528372.ch21