Cilt 10, Sayı 79 (Mart 2021)

Araştırma Makalesi

Disiplinlerarası Etkileşim Bağlamında Castel’in Renk Klavyesi

Yayımlandı 30.03.2021

Cilt 10 Sayı 79 kapak

Öz

Bu çalışmada disiplinlerarası etkileşimin tarihi incelenmiş olup, Antik Yunan ve Ortaçağ’da farklı disiplinlerin nasıl bir arada ele alındığına dair örnekler verilmiştir. Renk ve ses analojisinin tarihsel sürecine değinerek, Rönesans sanatçısının çok yönlülüğü ve Arcimboldo’nun geliştirmiş olduğu ilk renk klavseni fikri üzerinde durulmuştur. Rönesans’tan itibaren pozitif bilimlerin önem kazanması ve hümanizm düşüncesiyle birlikte plastik sanatlar ve müziğin geçirdiği paralel evrim, bu iki sanatın birbiriyle olan ilişkisini güçlendirmiştir. Bu bağlamda çalışmada Barok dönemin resim ve müzik estetiğindeki benzer düşüncelerine ve koşutluklarına yer verilmiş, Fransız rahip ve biliminsanı Castel’in tartışmalara yol açan ve disiplinlerarası bakışla geliştirdiği renk klavyesi tasarımı incelenmiştir. 18. yüzyıl disiplinlerarası deneyselliğin yoğun yaşandığı bir dönemdir ve önceki sanat teorilerinden farklı olarak estetik anlamda otonomiyi önemser. Castel, Newton’un Opticks kitabından ve Pitagoras’ın Kürelerin Yasası teorisinden ilham alarak notaları renklerle ilişkilendirdiği bu enstrümanın, dinleyiciyi en az müziğin kendisi kadar etkileyeceğini düşünür. Renk ve ses etkileşimine dayalı bu girişim potansiyel olarak iki sanatı kombinlemek üzerine tasarlanmıştır. Castel’in hayalindeki renk müziği fikrinin işleyişi ve etkileri, bu konudaki başarısı ya da başarısızlığı, ilham verdiği sanatçılar ve teorisyenlerin bu tasarım hakkındaki görüşleri çalışmanın merkezini oluşturur.

Anahtar Kelimeler Disiplinlerarası etkileşim, resim, müzik, renk klavyesi, renk, ses, tasarım, renk klavseni, oculer harpsichord

Abstract

The Color Organ of Castel in the Context of Interdisciplinary Interaction

In this study, the history of interdisciplinary interaction was examined, and examples of how different disciplines were handled together in Ancient Greece and the Middle Ages were given. By referring to the historical process of color and sound analogy, the versatility of the Renaissance artist and the idea of the first color harpsichord developed by Arcimboldo are emphasized. The parallel evolution of plastic arts and music with the idea of humanism and the importance of positive sciences since the Renaissance has strengthened the relationship between these two arts. In this context, the similar thoughts and parallels of the Baroque period in painting and music aesthetics have been included in this study, and the color keyboard design developed by the French priest and scientist Castel's controversial and interdisciplinary perspective was examined. The 18th century is a period of intense interdisciplinary experimentation and, unlike previous art theories, emphasizes autonomy in aesthetic sense. Inspired by Newton’s book Opticks and Pythagoras’s Law of Spheres, Castel thinks that this instrument, in which he associates notes with colors, will impress the audience as much as the music itself. Based on the interaction of color and sound, this initiative is potentially designed to combine two arts. The functioning and effects of the idea of color music in Castel's dream, his success or failure in this subject, and the views of the artists and theorists he inspired about this design constitute the center of the study.

Keywords Interdisciplinary interaction, painting, music, color organ, color, design, oculer harpsichord, voice

PDF

Kaynakça

  1. Akan, Nesrin. Platon’da Müzik, İstanbul: Bağlam Yayıncılık, 2012.
  2. Boran, İlke ve Şenürkmez, Kıvılcım Yıldız. Kültürel Tarih Işığında Çoksesli Batı Müziği, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 3. Baskı, 2015.
  3. Eco, Umberto. Ortaçağ / Şatolar- Tüccarlar- Şairler, Yyy, Çev. Leyla Tonguç Basmacı, Alfa Yayınları, 2015 b.
  4. Eco, Umberto. Ortaçağ Estetiğinde Sanat ve Güzellik, Yyy, Çev. Kemal Atakay, Can Yayınları, 5. Baskı, 2014 a.
  5. Franssen, Maarten. ‘’The Ocular Harpsichord of Louis- Bertrand Castel, The Science and Aesthetics of an Eighteenth-Century Cause Célèbre’’, Ed. Rodopi, 1991.
  6. İlyasoğlu, Evin. Zaman İçinde Müzik, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 7. Baskı, 2003 a
  7. Jewanski, Jörg. ‘’Colour And Music’’ (Erişim tarihi; 20.04.2016).
  8. Kamien, Roger. ‘'Music Brief, The Middle Ages and Renaissance, Music in the Renaissance’’, 2006.
  9. Keskin, Gamze. ‘’Kant’ın Eleştirel Felsefesinde Özgürlükten Doğaya Geçişin İmkânı Olarak Sanat’’, Felsefe Arkivi - Archives of Philosophy, Sayı/Issue: 50, 2019.
  10. Lucassen, Teun. ‘’Color Organs’’, Human Media Interaction University of Twente, The Netherlands, 2008.
  11. Mccabe, Matthew Leonard. ‘’Color and Sound: Synaesthesia at The Crossroads of Music And Science’’, Yayımlanmamış Doktora Tezi, University of Florida, 2010.
  12. Özden, Ömer. ‘’Hellenizm Öncesi Yunan Felsefesinde Güzellik Anlayışları’', Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi,
  13. Öztütüncü, Sabriye. ‘’Disiplinlerarası Atölye Dersleri Üzerine Bir Değerlendirme’’ Akdeniz Sanat Dergisi, 2016, Cilt 9, Sayı 19
  14. Pacholczyk, Jozef. ‘’Music and Astronomy in the Muslim World’’, Leonardo, Vol. 29, No. 2, 1966.
  15. Peacock, Kenneth. Instruments to Perform Color-Music: Two Centuries of Technological Experimentation, Eastern Connecticut State University, Windham, U.S.A, 1987.
  16. Say, Ahmet. Müzik Tarihi, Ankara: Müzik Ansiklopedisi Yayınları, 6. Baskı, 2006.
  17. Teymur, Necdet. Sosyal Bilimleri Yeniden Düşünmek, Sempozyum Bildirileri Defter ve Toplum ve Bilim Dergileri Ortak Çalışma Grubu, İstanbul: Metis Yayınları, 2001
  18. Timuçin, Avşar. Düşünce Tarihi, İstanbul: Bulut Yayınları, 6. Baskı, 2007.
  19. Turna, Özge, Bolat Mualla, Keskin Sercan. ‘’Disiplinlerarası Yaklaşım: Müzik, Fizik, Matematik Örneği’’, Ondokuz Mayıs Ünviversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, X. Ulusal Fen Bilimleri ve Matematik Eğitimi Kongresinde sunulan bildiri, 2012.
  20. Whitwell, David. ‘'Essays on the Origins of Western Music’’, Essay Nr. 198: Isaac Newton on Music (Erişim tarihi 22.04.2016).
  21. Wackenroder, Wilhelm. Confessions and Fantasies, ed. Mary Hurst Schubart, (University Park: Pennsylvania State University Press, 1971). Paint Splatters and Ocular Harpsichords: The Metaphor of Color in Musical Discourse, CHAPTER ONE, 1971.
  22. Wölfflin, Heinrich. Sanat Tarihinin Temel Kavramları, Ankara: Hayalperest Yayınevi, Çev. Ahmet Cemal, 2015.