Cilt 10, Sayı 78 (Şubat 2021)

Araştırma Makalesi

Arkeolojik Tekstillerde Koruma Yaklaşımları ve Etik

Yayımlandı 28.02.2021

Cilt 10 Sayı 78 kapak

Öz

Hammaddesi organik olan dokumalar, ait oldukları toplumun yaşam biçimini, sanat anlayışını, mitlerini, inançlarını ve günlük yaşam hikâyelerini gösteren etnografik, sosyolojik, antropolojik bilgileri içeren tekstil ürünleridir. Toplumun kültürel kimliğini yansıtan bu somut örnekler geleneksel bilginin gelecek kuşaklara aktarılması açısından önemlidir. Koruma onarım biliminin çalışma alanlarına dâhil olan tekstil ürünler arkeolojik kazılarda elde edilebilmekte, günümüze daha yakın dönemlere ait olanları ise kırsal alanlardan toplanmakta ve kimi zaman koleksiyonerler tarafından müzelere bağışlanabilmektedir. Tarihi tekstillerin organik hammaddeden üretildikleri için inorganik hammaddeden üretilen kültür varlıklarına oranla gelecek nesillere aktarılabilmeleri daha zordur. Her ülkenin kendine özgü kültür varlığı ve tarihi eser tanımı ve koruma politikası bulunmaktadır. Bu çeşitlilik altında her meslek dalında olduğu gibi koruma ve onarım bilim alanında da standart tanımların ortaya konulması ve ortak dil kullanılması gerekliliği bulunmaktadır. Kültür varlıklarına yönelik etik kurallar ve koruma onarım ilkeleri bilim alanında çalışanlar için yol göstericidir. Gelişen teknolojiye bağlı olarak koruma onarım politikaları da gelişme göstermektedir. Son yıllarda etkin koruma uygulamalarının eserlere zarar verebileceğinin anlaşılması nedeniyle, eserlerin mevcut durumlarının korunması için çevresel şartların iyileştirilmesi esasına dayanan belgeleme ve önleyici koruma uygulamaları önem kazanmaya başlamıştır. Bu çalışmada tekstil konservasyonu ile ilgili literatürün taranmasına dayanan betimsel tarama modeli benimsenmiştir. Bu bağlamda arkeolojik tekstil eserlerde etik ilkelerinin tarihsel süreçteki değişimi ile koruma çalışmalarına yönelik modern yaklaşımlar incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler Kültürel miras, arkeolojik tekstil, koruma, onarım, etik

Abstract

Conservation Ethics and Princibles of Archaeological Textile

Textiles made of organic fibers, include anthropologic knowledge about lifestyle, art idea, mythology, daily life and religious traditions of the culture made them. These tangible examples of Cultural identity of the society important for transfer traditional knowledge from next generation. Textile Cultural artefacts responsibility and interest of conservation and restoration science professionals can find from archaeological excavations or gathering from urban areas and given to museums from collectors. Historic textiles are hard to found well preserved and hard to passing it onto the next generation compared to artefacts made from inorganic materials because of they made of organic materials.

Every country on the earth has their own definition of Cultural Heritage and preservation laws. Under this diversity in the field of conservation and restoration science, it is necessary to establish standard definitions and use a common language at academic field likewise in every profession. Ethical codes and principles made for conservation of Cultural Heritage are a guide for conservation professionals. Politics of conservation practices change by technology development. In recent years, by analytical research, has been noticed that active conservation activities can damage the cultural heritage hence passive conservation activities like documentation and preservative conservation becomes priority. Descriptive scanning model based on screening of literature related to textile conservation was adopted for this paper.

Keywords Cultural heritage, archaeological textile, conservation, restoration, ethics

PDF

Kaynakça

  1. Ahmed, Harby E., A New Approach to the Conservation of Metalic Embroidery Threads in Historic Textile Objects from Private Collections, International Journal of Conservation Science, Vol 5, Issiue: 1,21- 34, 2014.
  2. Ahmed, Harby E., and Ziddan, Yassin E. A New Approach for Conservation Treatment of a Silk Textile in Islamic Art Museum, Cairo, Journal of Cultural Heritage, Vol. 12,. 412-419, 2011
  3. Aslanapa, Oktay. Türk halı sanatı. Düğümün Son Halkası; Osmanlı Saray Halıları, 2. b., İstanbul: Milli Saraylar Daire Başkanlığı. (t.y.).
  4. Balachandran, Sanchita. Among the Dead and Their Possessions: a Conservator’s Role in the Death, Life and Afterlife of Human Remains and Their Associated Objects. Journal of American Institute for Conservation, Vol 48, No 3, Fall/winter 199-222, 2009.
  5. BAR International Series. Hallstatt Textiles: Technical Analysis, Scientific Investication and Experimen on Iron Age Textiles (Ed: Peter Bichler, Karina Grömer, Regina Hofmann-de Keijzer, Anton Kern and Hans Reschreiter(, Published of British Archaeological Reports, Oxford, 2005.
  6. Day, Jasmine. Thinking Maks It So: Reflections on the Ethics of Displaying Egyptian Mummies, Papers on Antropology, XXIII/1, 29-44, 2014.
  7. De La Torre, M. Values and Heritage Conservation, Heritage & Society, Vol 60, No 2, 155-166, 2013.
  8. Donna, Lavallee F. The abrasiveness of sheer overlay fabrics used in textile conservation. A thesis submitted in partial fulfillment of the requirements for the degree of Master of Science in textiles, fashion merchandising, and design University of Rhode Island. 2005
  9. Dümcke, Cornelia., Gnedovsky Michael. The Social and Economic Valueof Cultural Heritage: literature review, European Expert Network on Culture (EENC) Paper, July 2013
  10. Gleba, Margaritta, Harris,Susanna. The First Plant Bast Fibre Technology: Identifying Splicing in Archaeological Textiles. Archaeological and Anthropological Sciences volume 11, 2019. 2329–2346.
  11. Harby, Ahmed e., Fragiskos, Kolisis N. A Study on Using of Protease for Removal of Animal Glue Adhesive in Textile Conservation, Journal of Applied Polymer Science, Vol. 124, 3565–3576, 2012.
  12. Harrison A. Ve Gill K. “An Eighteenth-Century Detachable Pocket and Baby's Cap, Found Concealed in a Wall Cavity: Conservation and Research Found Concealed in a Wall Cavity: Conservation and Research”, Textile History, 33:2, 2002. 177-194.
  13. Historic England. Waterlogged Organic Artefacts: Guidelines on their Recovery, Analysis and Conservation, Swindon: Historic England Publishing., 2018
  14. Hudson, Tracy P. Does the Ethnographic Textile Exist?-Implications for textile conservation,Advanced Conservation Practices, MSc Conservation Studies, UCL Qatar, 2003
  15. Hutchings, Jeremy, Corr, Susan. Uzmanlık Yetkilerinin Haritalanması Yoluyla Koruma & Restorasyon Mesleğine Giriş Çerçevesi.Yüksek Eğitim (2012) 63:439–454 http://exchange.kumid.net/tr/docs/hutchings.pdfadresinden edinilmiştir.
  16. Inglot, Tim. Bu kadar etnografi yeter! (çev: Beren Kandemir), Hacettepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Kültürel Çalışmalar , 4 (1), 179-188, 2017.
  17. Jewell, Paul. A. & Dimbleby, Geoffrey. W. The experimental earthwork on Overton Down, Wiltshire, England: the first four years. Proceedings of the Prehistoric Society, 32, 313-342, 2017.
  18. Johansen, Katia. Assessing the risk of wet-cleaning Metal Threads, Conserving Textiles- Studies in Honour of Agnes Timar-Balazsy, Ed: Malkogeorgou, ICCROM, 77-87, 2009.
  19. Karadeniz, Ceren .Uluslararası Müze Çevrelerinde Toplumsal İşlevler Temalı Etik Kod Uygulamaları. Milli Folklor. Cilt16, sayı 128, 111-125, 2020.
  20. Kareem, Abdel O., Alfaisa, Raghad. Treatment, Conservatıon And Restoratıon Of The Bedouın Dyed Textıles In The Museum Of Jordanıan Herıtage”, Mediterranean Archaeology and Archaeometry, Vol. 10, No. 1, 25‐36, 2010.
  21. Kuru, Arzu .Aksoy, Alay Sennur. Cellulose–PEG grafts from cotton waste in thermo-regulating textiles, Textile Reseach Journal, Feburary 2013
  22. Landi, Shelia. The textile conservators manual, Second edition, Butterworth-Heinmann Series in Conservation and Museology, Elsevier Science Ltd., 1998
  23. Lodewijks, Johan. Jentina. Leene E. Restoration and Conservation. In Textile Conservation, edited by J.E. Leene. Washington, D.C: Smithsonian Institution.,1972
  24. Mailand, Harold. Dorothy, Stites Alig. Preserving Textiles -A Guide for the Non-Specialist. Indianapolis: Indianapolis Museum of Art. 1999
  25. Malkogeorgou, Titika. Folding, Stitching, Turning: Putting Conservation into Perspective, Journal of Material Culture, 16(4), 441-455, 2011.
  26. Mathias, Cathy. Moffatt, Elizabeth. Murray, Alison. Technical Analysis of Textile Remains from a 17th Century English Plantation at Ferrland, Newfoundland and Labrador, Canada, Journal of the Canadian Association for Conservation, Vol.29, 26-41, 2005.
  27. Muñoz-Viñas, Salvador. Contemporary Theory of Conservation”, Studies in Conservation, Vol 47, 25-34, 2012.
  28. Negnevitsky, Olga. Tamar, Schick. Conservation of Four 6,000 Years Old Textiles From the Judean Desert. Paper read at AIC - Conservation Combinations, at Asheville, NC, March 2000,
  29. Özdemir, Nebi. Kültür Ekonomisi ve Endüstrileri ile Kültürel Miras Yönetimi İlişkisi, Milli Folklor, Yıl 21, Sayı 84, 73-86, 2009.
  30. Peacock, Elizabeth Ellen. Study of Archaeological Textiles Intimately Associated with Human Remains- Where Is the Ethical Dilemma?, Conference: Archäologisches textilfunde - Archaeological Textiles At: Braunwald, Switzerland, Volume: NESAT IX. 2005
  31. Pilar, Borrego. Carmen, Vega. A New Approach to the Understanding of Historic Textiles, Greek and Roman Textiles and Dress, Ed: Mary Harlow, Marie-Louise Nosc, Oxbow Books, 2014
  32. Rice, James W. Principles of Fragile Textile Cleaning. In Textile Conservation, Ed: J. E. Leene. Washington, D.C.: Smithsonian Institution, 1972
  33. Ristic, Slavica. Polic, Suzanna. Radojkovic, Bojana. Zrilic, Milorad. Jančić-Heinemann, Radmila. Laser Cleaning of Textile Artifacts with Metal Threads: Process Parameter Optimization. Scientific Technical Review, 64, 45-52, 2014.
  34. Smith, Cathrine A. Peterson, Rachel A. Lowe, Bronwyn J. The Kanawa R. Consolidation of Black-dyed Mâori Textile Artefacts: Evaluating the Efficacy of Sodium Alginate. Studies in Conservation, Vol 63 No 3, 139-154, 2018.
  35. Smith, Cathrine A. Scott, Marcelle. Ethics and practice: Australian and New Zealand conservation contexts’’, Principles, dilemmas, and uncomfortable truths, Ed: Alison Bracker, Alison Richmond, 184-196, 2009.
  36. Smith, Cathrine. Winkelbauer, Haike. Conservatıon of a Mâorı eel Trap: Practıcal and Ethıcal Issues, Studies in Conservation, 51 (2), 128-132, 2006.
  37. Smith, Laurajane. Uses of Heritage. London: Routle; eds. 2010.
  38. Smith, George S. Messenger, Phyllıes Mauuc. Soderlund, Hilary A. Heritage Values in Contemporary Society. Walnut Creek: Left Coast Press Inc, 75. 2010
  39. Sutcliffe, Howard. Jenkins, Adam. Compensation for Loss: Ethics and Practice in the Conservation of Two Schiaparelli Evening Coats and the Replication of Missing Ornamental Elements, The Conservator, Vol 27, 51-63, 2009.
  40. Tekçe, Fuat E. Pazırık Altaylardan Bir Halının Öyküsü. Kültür Bakanlığı Yayınları 71542. Yayımlar Dairesi Başkanlığı Sanat-Sanat Tarihi Dizisi/64-5. Levent Ofset Matbaacılık ve Yayıncılık Tic. Ltd. Şti., Ankara. 1993
  41. Torgan, Emine. Karadağ,R. Tahribatsız ve mikro analiz yöntemleri ile arkeolojik eserlerin karakterizasyonu. 31. Arkeometri Sonuçları Toplantısı, Ankara: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, 119-130, 11-15 Mayıs 2015
  42. Tozun, Hatice. Özel Bir Koleksiyona Ait Metal İşlemeli Örtülerde Oluşan Bozulmaların Tespiti ve Belgelenmesi, Sanat ve Tasarım Dergisi, 271-285, 2017.
  43. Ünaldı, Vedat. Etnografik Halı-Kilim-Diğer Düz Dokuma Eserlerin Korunmasında Karar Verme Ölçütleri ve Belgeleme Formu Örneği, ARİŞ Halı, Dokuma ve İşleme Sanatları Dergisi, Sayı 15, 78-87, 2019.
  44. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2863&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 Erişim tarihi: 24.12.2020.
  45. https://icimdekigezgin.com/amasya/img_4191/ Erişim tarihi: 12.12.2020.
  46. https://icom.museum/wp-content/uploads/2018/07/ICOM-code-En-web.pdf Erişim Tarihi: 24.12.2020.