Üslup, Tavır Kavramları ve İcra Teknikleri Çerçevesinde Türk Halk Müziğinde Süslemeler

Bu makalenin amacı, süslemelerin halk müziğinde işlevinin nasıl bir rol oynadığını tartışmak; “Türk halk müziğinin ornamental çerçeve”sini bir nebze olsun ortaya çıkarmak ve bu çerçeveden faydalanarak özellikle tavır, üslup, notasyon, eğitim ve toplu icraya yönelik bazı önermeler yapmaktır. Türk halk müziğinde bazı kavramların kullanımı ile ilgili bazı terminolojik problemler olduğu bilinmektedir. Bu çalışma içerisinde terminolojik konularda da bazı sorgulamalarda bulunulmuş; çalışmanın sonuca ulaşması bakımından önem arz eden bazı terminolojik tercihler yapılmıştır. Türk halk müziği bağlamında yerel/yöresel karakteri niteleyen “yöresel üslup” ve kişisel icra özelliklerini belirten “kişisel tavır” arasında karşılıklı bir ilişki bulunmaktadır. Yöresel üslup ve kişisel tavrın inşası ve birbiri ile olan ilişkisini belirleyen bazı unsurlar vardır. Bu unsurların başında süslemeler ve süslemelerin nasıl icra edildiği gelmektedir. Türk halk müziğindeki süslemeler incelendiğinde muazzam bir çeşitlilik göze çarpmaktadır. Bu çalışma içerisinde Türk halk müziğinde görülen süsleme tipleri “perdeler arasındaki ilişki” çerçevesinde değerlendirilerek sınıflandırılmış ve her süsleme tipinden örnekler verilerek konu aydınlatılmaya çalışılmıştır. Buna göre süslemeler “tek perdenin tekrarına dayanan süslemeler”, “iki perde arasında gerçekleşen süslemeler”, “ikiden fazla perde arasında gerçekleşen süslemeler olarak” üç ana başlıkta incelenmiştir. Özellikle Türk halk müziği bakımından yöresel üslup ve kişisel tavırların oluşumunda rol oynayan süsleme tiplerinden örnekler verilerek “Türk halk müziğinin ornamental çerçeve”sini ortaya çıkarmaya yönelik bir çabanın ilk adımı olarak bu yazı içerisinde sunulmuştur.

The purpose of this article is to discuss what is the role of the ornaments in folk music; to summarize “ornamental frame of Turkish folk music”, to make some propositions especially for personal and local style, notation, education and collective performance. It is known that there are some terminological problems regarding the use of some concepts in Turkish folk music. In this study, some queries have been made on terminological issues and some terminological preferences have been made that are important for the conclusion of the study. In the context of Turkish folk music, there is a mutual relationship between the "local style" that characterizes the regional character and the "personal style" that indicates the characteristics of personal performance. There are some factors that determine the local style and personal style and their relationship with each other. Among these factors, ornaments and how ornaments are performed are the main factors. When the ornaments in Turkish folk music are examined, a tremendous variety stands out. In this study, the types of ornaments seen in Turkish folk music are classified within the framework of the “relationship between the notes/frets/pitches” and the subject is tried to be enlightened by giving examples from each type of ornaments. According to this, ornaments are examined under three main headings as "ornaments based on repetition of a single pitch", "ornaments between two pitches", "ornaments between more than two pitches”. It is presented in this article as the first step of an effort to reveal the "ornamental frame of Turkish folk music" by giving examples of ornamental types that play a role in the formation of local style and personal style, especially in terms of Turkish folk music.