Cilt 9, Sayı 72 (Ağustos 2020)

Araştırma Makalesi

Özbel Koleksiyonunda Bulunan Yazılı Kumaşlar

Yayımlandı 30.08.2020

Cilt 9 Sayı 72 kapak

Öz

Yazma sanatları doğrudan kitap sanatlarında kullanımı dışında, tekstil, mimari, taş oymacılığı, seramik, cam işleri, deri işleri gibi bir çok sanat dallarında süsleme unsuru olarak kullanılmaktadır. Zengin süsleme motiflerine sahip olan Türk kumaşlarında yazılı kumaşların ise dini ve politik mahiyetleri itibariyle önemli bir yeri vardır. Aynı zamanda diğer motiflerde mesaj kişinin yorumuna bırakılabilirken, yazılı kumaşlarda bu mesaj doğrudan verilmektedir. Çalışmada Anadolu koleksiyoncusu Prof. Dr. Kenan Özbel’in kumaş koleksiyonunda bulunan yazılı 4 kumaş ele alınacaktır. Araştırmanın amacı kendinden desenli üzeri yazılı dört kumaşın incelenmesidir. Araştırmada tarama ve betimleme yöntemleri uygulanmıştır. Çalışmanın ilk bölümünde yazılı kumaşlar hakkında bilgiye yer verilmiştir. İkinci bölümünde ise incelenen dört örneğin en-boy, dokuma yapısı ve hammaddeleri hakkında bilgiler tablo dökümü halinde sunulmuştur. Sonuç kısmında ise Özbel koleksiyonunda yer alan örneklerin diğer yazılı kumaşlar ile karşılaştırmalı değerlendirilmesi yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler Yazılı kumaş, Kenan Özbel, Beledi, Savai

Abstract

Inscribed Fabrics in the Ozbel Collection

Apart from the use of inscribed arts directly in book arts; textile, architecture, stone carving, ceramics, glass works, leather works are used as an element of decoration in many handicrafts. Turkish fabrics with rich ornament motifs have an important place in the textiles due to their religious and political qualities. At the same time, the message in the other motifs can be make to the person's interpretation, while in the printed fabric this message is given directly. In the study, 4 textiles in the fabric collection of the Anatolian collector Prof. Dr. Kenan Ozbel will be discussed. The aim of the research is to examine four fabrics with self-patterned inscriptions on them. Scanning and description methods were applied in the research. In the first part of the study, information about inscribed fabrics were given. In the second part, the information about the width, weaving structure and raw materials of the four samples examined are presented in a table. In the conclusion part, a comparative evaluation of the samples in the Özbel collection were made with other written fabrics.

Keywords Written fabric, Kenan Ozbel, Beledi, Sevai

PDF

Kaynakça

  1. Arık, Sibel. “Yazılı Kumaşlar”. Öneri dergisi, (2000): 3/14, 69-71.
  2. Arık, Sibel. “Yazılı Tekstillerde Kompozisyon Özellikleri”, I.Uluslararası Türk El Dokumaları Kongresi bildiri kitabı. (01- 02 Kasım 2007): 117-123.
  3. Bakırcı, Naci. Kumaş Kataloğu Saray'dan Dergah'a. Konya: Konya Müzesi yayınları, 2011.
  4. Bayram, Sadi. “Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi’nde Bulunan Kendinden Desenli, Üzeri Yazılı İki Kumaş”. Vakıflar Dergisi, (1982):139-140.
  5. Derman, Uğur. Osmanlı Hat Sanatı, İstanbul: Sakıp Sabancı Müzesi, 1998.
  6. Durul, Yusuf. “Halı ve Seccadelerdeki Yazı Süslemeleri”. Türkiyemiz, (1975):17.
  7. Gök, Ebru Çatalkaya ve Soysaldı, Aysen. “Yozgat İlinde Tespit Edilen Sancak Örnekleri”. Yozgat: Uluslararası Bozok Sempozyumu Bildiriler kitabı,(2016): Cilt 3, 556-571.
  8. Günüç, Fevzi. XV. ve XX. yüzyıl Osmanlı Dini Mimarisinde Celi Sülüs Hattı Uygulama ve Teknikleri. Yayınlanmamış doktora tezi. Konya: Selçuk Üniversitesi, 1991.
  9. Gürsu, Nevber. Türk Dokumacılık Sanatı Çağlar Boyu Desenler. İstanbul: Redhouse Yayınevi, 1988
  10. Kaya, Reyhan. Türk Yazmacılık Sanatı. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 1988
  11. Longman. Longman Dictionary of Contemporary English. England: Pearson Education Limited, 2009.
  12. Öz, Tahsin. Türk Kumaş ve Kadifeleri, Milli Eğitim Basımevi, 1951
  13. Özbel, Kenan. El Sanatları XIV Beledi Dokumaları. C.H.P. Halkevleri Bürosu “Kılavuz Kitaplar:XXV”, 1948.
  14. Özkafa, Fatih. (2008). İstanbul Selatin Camilerinin Kuşak Yazıları. Yayınlanmamış doktora tezi. Konya: Selçuk Üniversitesi 2008.
  15. Salman, Fikri. Türk Kumaş Sanatı. Erzurum: Atatürk Üniversitesi Rektörlüğü BAP birim amirliği, 2011.
  16. Tezcan, Hülya. Tılsımlı Gömlekler, İstanbul: Timaş Yayınları, 2011.
  17. Tezcan, Hülya. Atlaslar Atlası Pamuklu, Yün ve İpek Kumaş Koleksiyonu Cotton, Woolen and Silk: Fabrics Collection. Yapı Kredi Koleksiyonları, 1993.