Küresel-Küyerel Bir Çalgı: Elektro Bağlama
Öz
Küreselleşme sürecinin etkisi ile 1960’ların sonunda müzik hayatımıza giren elektro bağlama, günümüze kadar ülke sınırlarını aşan küyerel bir ürün olmuştur. Elektro bağlama yetmiş yılı aşkın süre içerisinde hemen hemen müziğin tüm alanlarına nüfuz etmiş ve oldukça etkili, solist bir entrümana dönüşmüştür. Elektro bağlama, küreselleşme ile Türkiye’ye gelmiş olan elektrogitarda, yüksek ses şiddeti sağlaması için kullanılan manyetiklerin, yerel bir enstrüman olan bağlamaya monte edilmesiyle üretilmiştir. Anadolu Popun öncülerinden olan Erkin Koray tarafından yapılan bu değişiklik; bağlamanın kentli ve yeni bir versiyonunun ortaya çıkmasına sebep olmuştur. İlerleyen süreçlerde müzik teknolojilerinin gelişimiyle paralel olarak, bazı ses ve efekt cihazlarının elektro bağlamaya eklemlenmesi ile hızlı ve etkili değişimler geçirmiş ve bu özellikler de elektro bağlamayı tercih edilebilirliği yüksek bir enstrümana dönüştürmüştür. Elektro bağlama, teknolojik ve teknik anlamda sunduğu avantajlar sayesinde, Türkiye’nin kentsel ve kırsal alanlarında tertip edilen eğlence türlerinde vazgeçilmez bir sound sağlayıcısı olmuştur. Küreselleşme süreci ile dünya çapında gerçekleşen hareketlilik, son yüzyıl içerisinde hızlanmıştır. Özellikle teknoloji ile ivmelenen akış dâhilinde gerçekleşen ürün, bilgi, finans, insan, kültürel öğeler gibi unsurların yer değiştirmesi topum ve bireyler üzerinde hissedilir derecede etkilere sebep olmuştur. Bahsi geçen akışlar sayesinde farklı kültür ve kültür ürünleri birbirlerinden etkilenerek yeni şekillerde var olmaya başlamıştır. Bu doğrultuda elektro bağlamanın özellikle yerel alanlarda ve kısmen küresel çapta sebep olduğu değişimler, bu çalışmanın araştırma konusunu oluşturmaktadır. Çalışma, Etnografik araştırmaya dayalı bir yöntem içerisinde, gözlem ve katılımcı gözlem teknikleri kullanılarak veri elde edilmesi yoluyla yapılmıştır. Elde edilen veriler, literatür taramasında ulaşılan ikincil veriler ile benzerlik-farklılık ilişkileri doğrultusunda bir araya getirilip yorumlanarak sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler Küreselleşme, Küyerelleşme, Yerel, Çalgı, Elektro bağlama
Abstract
A Global-Glocal Instrument: Electro Bağlama
Electro baglama which entered to our music life with the influence of the globalization process in the late 1960s, it has been a global product that crosses the borders of the country until today. Electro-baglama has penetrated almost all areas of music in more than seventy years and has turned into a highly influential soloist instrument. Electro bağlama, the electric guitar who came to Turkey with globalization, loud sounds are used to provide the magnetic intensity is manufactured by mounting a local binding instrument. This change made by Erkin Koray, one of the pioneers of Anadolu Pop; has led to the emergence of a new urban version of the bağlama. In parallel with the development of music technologies in the future, it has undergone rapid and effective changes by adding some sound and effect devices to electro bağlama, and these features have turned electro binding into a preferable instrument. Electro bağlama, thanks to its technological advantage and offer technical sense, Turkey has become an indispensable provider of entertainment sound types are arranged in urban and rural areas. The mobility has accelerated in the last century with the globalization process. The displacement of items such as product, information, finance, people, and cultural elements, especially within the accelerated flow with technology, has had a noticeable effect on society and individuals. Thanks to the said flows, different cultures and cultural products started to exist in new ways by being affected by each other. Accordingly, the changes caused by electro-bonding, especially in local areas and partly globally, constitute the research subject of this study. The study was conducted by obtaining data by using observation and participatory observation techniques in a method based on ethnographic research. The data obtained are combined and interpreted in the direction of similarity-difference relationships with the secondary data obtained in the literature review.
Keywords Globalization, Glocalization, Local, Intrument, Electro bağlama
Kaynakça
- Akat, A. (2017). Doğu Karadeniz Bölgesi Müziklerinin Popülerleşme Süreci ve Etkilenimleri. https://www.ayk.gov.tr/ Erişim Tarihi: 03.01.2019
- Appadurai, A. (1996). Modernity al large: cultural dimensions of globalization (Vol. 1). U of Minnesota Press.
- ARTUN, E. (2012). Günümüzde yaşayan âşıklık geleneği üzerine düşünceler. Prof. Dr. Mine Mengi adına Türkoloji Sempozyumu (20-22 Ekim 2011). Adana: Çukurova Üniversitesi.
- Beck, U., What is Globalization?, trans.: P. Camillar, Polity Press, Cabridge 2000.
- Doğan, A. S. (2011). Erzurum’da Oyun Folkloru/Erzurum Folklore of The Game. Journal Of Fine Arts, (20).
- Dürük, E. F. (2011). Türk Popüler Müzik Üretimi Ve Ürünlerindeki Karma Yapıyı Hazırlayan Toplumsal ve Müziksel Etkenler. Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi,3(1).
- Ersoy, İ. (2009). Türkiye'de Uluslaşma Sürecinde Bir Simge Olarak “Bağlama”. Motif Halk Oyunları Eğitim ve Öğretim Vakfı, Halk Müziğinde Çalgılar Uluslararası Sempozyumu Bildirileri, 268-278.
- İçli, G. (2001). Küreselleşme ve kültür. CÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 25(2), 163-172.
- Hanagan, M. "State and Capital: Globalizations Past and Present", The Ends of Globalization: Bringing Society Back İn, New York:Rowman arid Littlefield Publishers, 2000:67-86.
- Kaya, F., Atalay, M. (2020). Küreselleşme ve Yerelleşme, Küyerelleşme, Gece Kitaplığı, Ankara.
- Khondker, H. H., & Tükel, İ. (2013). Küreselleşme Yerine Küyerelleşme: Sosyolojik Bir Kavramın Değerlendirilmesi. Sosyoloji Dergisi, (28), 177-189.
- Kuyucu, M. (2011). Türkiye’nin Eurovision Serüveni, Esen Kitap, İstanbul.
- Pelikoğlu, M. C. (2010). Trabzon Yöresi Halk Müziği ve Kolbastı. Journal Of Fine Arts, 0(16).
- Ritzer, G. (2017). Toplumun McDonaldlaştırılması, Ayrıntı Yayınları, İstanbul.
- Satır, Ö. C., & Karahasanoğlu, S. (2015). Küresel Kültürel Akış Bağlamında Yeni Ankaralı Müzik Anlayışı. Ankara Araştırmaları Dergisi, 3(2), 145-164.
- Stokes, M. (1992). British Journal of Ethnomusicology, “The Media and Reform; Urban Turkish Folk Music. vol: 1
- Stokes, M. (1998). Türkiye’de Arabesk Olayı, İletişim Yayınları, İstanbul.
- Virillo, P. (1991). The Lost Dimension. Semiotext, New York.
- Zengin, G. (2012). Neşet Ertaş Türkülerinde Gariplik Teması. Uluslararası Sosyal ve Ekonomik Bilimler Dergisi, (1)
- URL 1: https://www.youtube.com/watch?v=zCcB7lL-TlM Erişim Tarihi: 15.04.2020
- URL 2: https://www.nehirsazevi.com.tr/index.php/urun/elektro-saz-kelebek-agaci-sedef-noktali/ Erişim Tarihi: 03.06.2020
- URL3:http://www.diyarsazevi.de/tr-tr/shop-ve-ueruenlerimiz/aksesuarlarlar/manyetik/shadow-spezial-tonabnehmer-f%C3%BCr-saz-1-paar-schwarz-detail
- URL4: https://www.facebook.com/muzikayyildiz/photos/pcb.1630125277049491/1630125157049503/?type=3&theater Erişim Tarihi: 04.06.2020
- URL 5: http://www.hurelonline.com/3Hurel/Images/3Hurel_0013.gif Erişim Tarihi: 05.06.2020
- URL 6: http://sazdunyasi.com/urun/4-telli-sedef-islemeli-asansorlu-esik-profesyonel-baglama/ Erişim Tarihi: 06.06.2020
- URL 7: https://www.youtube.com/watch?v=yq-cuCIxGtw Erişim Tarihi: 05.06.2020
- URL 8: https://www.youtube.com/watch?v=NCttgP4eopU Erişim Tarihi: 13.05.2020
- URL 9: https://www.youtube.com/watch?v=mTi6COF9ACE Erişim Tarihi: 13.05.2020
- URL 10: https://www.youtube.com/watch?v=tp5e2JogtXs Erişim Tarihi: 10.04.2020
- URL 11: https://www.youtube.com/watch?v=RXZOnT-9pd8 Erişim Tarihi: 17.01.2019