Etnografik Değere Sahip Halı, Kilim ve Diğer Düz Dokuma Eser Sahiplerinin Bakım, Koruma ve Onarım Yaklaşımları

Kültürel eserler bakımından oldukça zengin olan Anadolu coğrafyasında, en çok halı, kilim ve diğer düz dokuma eserler yer almaktadır. Birçok müze, özel koleksiyon veya evlerde bu dokumalara rastlamak mümkündür. Müze veya koleksiyonlar haricinde bireysel olarak sahip olunan dokumalar, nesilden nesile aktarılmakta ve çoğunlukla aile yadigârı olarak değer görüp saklanmaktadır. Dokuma sahiplerinin büyük bir kısmı, bu korumacı yaklaşımları nedeniyle bir takım bakım ve koruma önlemleri almaktadır. Ülkemizde, özellikle tekstil eser koruma ve onarım konusunda yapılan çalışmaların yeterli düzeyde olmaması, koruma-onarım konusunda faaliyet gösteren işletme ve atölyelerden haberdar olunmaması veya bu işlemlerin maliyetleri gibi nedenlerden dolayı dokuma sahipleri, kendi imkânları dâhilinde alternatif yöntemlerle bazen yanlış müdahaleler yapmaktadır. Bu çalışmada, Etnografik değere sahip halı, kilim ve diğer düz dokuma sahiplerinin koruma ve onarıma yönelik bilgi düzeyleri ve yaklaşımları incelenmiştir. Hazırlanan 39 soruluk anket formu dokuma sahipleri ile yüz yüze veya telefonla görüşülerek doldurulmuştur. Anket soruları demografik bölüm, sahip oldukları dokumalar hakkında bilgi düzeylerinin ölçüldüğü bölüm ve koruma-onarım yaklaşımlarının belirlendiği bölüm şeklinde üç farklı kategoride hazırlanmıştır. Anket verileri SPSS paket programı ile analiz edilerek dokuma sahiplerinin bilgi düzeyi ve yaklaşımları yorumlanmıştır. Elde edilen bulgularla yapılan yanlış müdahaleler tespit edilmiş, konu hakkında öneriler sunulmuştur. Bu çalışmayla dokuma sahiplerini bakım, koruma ve onarım konusunda bilinçlendirecek ve yönlendirecek çalışmaların yapılıp alt yapısının oluşturulması planlanmıştır.

In Anatolia, which is very rich in terms of cultural works, there is no doubt that carpets, kilim and other plain woven works are the most common. So much so that, it is possible to come across these woven works in many museums, private collections or houses. Apart from museums or collections, individually owned works are transferred from generation to generation and are often attached a great value and kept as family heirlooms. The majority of the owners of these woven works take a number of maintenance and protection measures because of these protective approaches. In our country, since studies done on textile protection and repair are limited and people are not informed of the enterprises and workshops operating in the field of protection-repair or because the costs of these processes are quite high, the owners of these woven works make wrong interventions by alternative methods within their own means. In this study, knowledge levels and approaches of the owners of ethnographically valuable carpets, kilim and other plain woven works regarding the protection and repair of these works were examined. The 39-question questionnaire forms prepared was filled out by face-to-face or telephone contact with the owners of these works. Questionnaires were prepared in three different categories, which are the section on demographic characteristics, the section where the level of knowledge about the woven works the owners possess and the section where protection-repair approaches were determined. The data obtained from the survey were analyzed with SPSS package program, and knowledge level and approaches of the owners of these works were interpreted. As a result of the interpretations of the findings, inappropriate interventions were determined, and recommendations regarding the subject were made. With this study, it is planned to create and develop the infrastructure to raise the awareness of the owners of the woven works and guide them about maintenance, protection and repair.