Cilt 9, Sayı 67 (Mart 2020)

Araştırma Makalesi

Yapısal Özellikleri ve Çalım Teknikleri Bakımından Gitara Benzeyen Geleneksel Türk Müziği Çalgılarında Performans Normlarının Belirlenmesi

Yayımlandı 30.03.2020

Cilt 9 Sayı 67 kapak

Öz

Bu çalışmanın temel amacı, yapısal özellikleri ve çalım teknikleri bakımından gitara benzeyen geleneksel Türk müziği çalgılarında performans normlarını belirlemektir. Bu amaca ulaşmak için mesleki müzik eğitimi veren yükseköğretim kurumlarında, mızrapla ve parmakla çalınan geleneksel Türk müziği [GTM] çalgılarından gitara benzeyen çalgıların (ud, tambur, kanun ve bağlama) eğitimini veren öğretim elemanlarının, öğretim ve performans değerlendirme ölçütlerinin belirlenmesi hedeflenmiştir. Araştırmanın verileri, araştırmacı tarafından hazırlanan uzman görüşme formu kullanılarak Türkiye’de mesleki müzik eğitimi veren çeşitli yükseköğretim kurumlarında görev yapmakta olan 10 öğretim elemanından toplanmıştır. Görüşme formuyla elde edilen veriler içerik analizi kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonuçları, GTM çalgılarının performans değerlendirmesinde, genel olarak teknik boyutların değil, müzikal ifade ve yorumlamanın ön planda olduğunu göstermiştir. Bu açıdan bakıldığında, GTM çalgı performansının ölçme-değerlendirme aşamalarında, genel müzikal normları içeren ölçütlerin yanı sıra, bu çalışmada tespit edilen normları da ölçebilecek yeterliğe sahip ölçme araçlarının geliştirilmesinin, müzik eğitimcilerine yardımcı ve faydalı olacağı düşünülmektedir. Böylece GTM çalgı eğitiminde ölçme-değerlendirme konusundaki önemli bir boşluk doldurulabilecektir.

Anahtar Kelimeler Geleneksel Türk müziği, müzikal performans, ölçme-değerlendirme

Abstract

Determining the Performance Norms in Traditional Turkish Music Instruments Similar to the Guitar in Terms of Structural Characteristics and Playing Techniques

The basic purpose of the present study is to determine the performance norms in Traditional Turkish Music [TTM] instruments that resemble the guitar in terms of structural characteristics and playing techniques. To achieve this purpose, the purpose was to determine the teaching and performance evaluation criteria of the faculty members who taught guitar-like instruments (Oud, Tambur, Qanun, and Baglama) among TTM instruments that are played with picks and fingers in higher education institutions that provide vocational music education. The data of the study were collected from the 10 faculty members who worked in various higher education institutions in Turkey by using the Expert Interview Form, which was prepared by the researcher. The data obtained with the Interview Form were analysed by using the Content Analysis Method. The results of the study showed that musical expression and interpretation are at the forefront of the performance evaluation of Traditional Turkish Musical instruments, not technical dimensions in general. When considered from this viewpoint, we believe that the development of measuring tools with the ability to measure the norms identified in this study as well as the criteria that includes general musical norms will be helpful and useful to educators in the measurement-evaluation stages of TTM instrument performance. In this way, an important gap in measurement and evaluation in TTM instrument training can be filled.

Keywords Traditional Turkish music, musical performance, measurement-evaluation

PDF

Kaynakça

  1. Akçay, Şevki Özer ve Karaaslan, Serkan. Joe Satriani'nin ASIK VEYSEL adlı eserinin müzikal özelliklerinin incelenmesi. Online Journal of Music Sciences, 3(3), (2018): 46-69.
  2. Akçay, Şevki Özer ve Yener, Serhat. Gitar eğitiminde performans ölçeği geliştirme çalışması. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12(68), (2019): 782-794.
  3. Alpagut, Uğur. Keman eğitiminde kurul önünde gerçekleşen sınavlarda değerlendirmede standardizasn. S. D. Üniversitesi (Dü.), 924-2004 Musiki Muallim Mektebinden Günümüze Müzik Öğretmeni Yetiştirme Sempozyumu içinde Isparta, (2004).
  4. Ammer, Christine. The facts on file dictionary of music (Fourth Edition). New York: Facts on File, Inc. (2004).
  5. Arıkan, Necmettin ve diğer. Golden dictionary. İstanbul: Altın Kitaplar Yayınevi, (2006).
  6. Atay, Genco. Türk müziği form ve makamlarının gitar uygulamaları. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, İzmir: Yaşar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat ve Tasarım Anabilim Dalı, (2015).
  7. Aydın, Yılmaz. Türk halk müziği ana çalgısı bağlamanın çok seslilikteki konumu ve işlevi. Halk Müziğinde Çalgılar Uluslararası Sempozyumu (s. 99-105). Kocaeli: Motif Vakfı Yayınları, (2007).
  8. Büyüköztürk, Şener ve diğer. Bilimsel araştırma yöntemleri (13. b.). Ankara: Pegem Akademi, (2013).
  9. Bişak Özdemir, Göknil. Türk makam müziğinde tanbur çalgısının yeri ve önemi. Fine Arts (NWSAFA), 13(4), (2018): 133-140.
  10. Çoğulu, Tolgahan. Klasik gitar için yapılmış türkü düzenlemelerinde ve bestelerinde bağlama çalım teknikleri. Folklor/Edebiyat Dergisi, 17(68), (2011): 153-165.
  11. Daşer, Olcay. Klasik gitar eğitiminde makamsal Türk halk ezgilerinin kullanımı. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Ankara: Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Müzik Öğretmenliği Anabilim Dalı, (2007).
  12. Ersoy, İlhan. Üslup kavramına analitik bir bakış: Türkiye'de geleneksel müziklerde performans normları. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(49), (2017): 302-314.
  13. Esen Biçer, Beste. Türk müziği icralarında modernizmin etkileri. H. Ed. Yücel, & S. Türkel Oter (Dü) içinde, Müzik kültürüne dair çeşitli görüşler - I. Konya: Eğitim Yayınevi, (2019).
  14. Göksu, Arda. Geleneksel Türk çalgı müziği üst düzey icracılarının performans gelişim süreçleri üzerine bir araştırma. Rast Müzikoloji Dergisi, 3(2), (2015): 1020-1030.
  15. Kaptan, Zekeriya. Ülkemizde bağlama ve klasik gitarın sanatsal ve öğretsel süreçler açısından karşılaştırmalı olarak incelenmesi. Yayımlanmamış doktora tezi, Bolu: Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, (2007).
  16. Karahan, Ahmet Suat. Türkiye'deki müzik eğitimi anabilim dallarının bireysel çalgı eğitimi dersleri kapsamında verilen Türk halk müziği çalgıları ve bu derslerde kullanılan eserler ve metotların belirlenmesi. Halk Müziğinde Çalgılar Uluslararası Sempozyumu (s. 323-327). Kocaeli: Motif Vakfı Yayınları, (2007).
  17. Karataş, Özgür Sadık. Klasik Türk müziği eğitiminde saray üniversitesi: Enderûn Mektebi. Turkish Studies, 9(2), (2014): 869-885.
  18. Kostak Toksoy, Ayşegül. Besteci ve çalgı: Kanunda enstrümantasyon ve notasyon sembolleri. Porte Akademik Müzik ve Dans Araştırmaları Dergisi, (5), (2012): 22-35.
  19. Özel, Özer. Tanbur tekniği üzerine bir deneme. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, İstanbul: İstanbul Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, (1997).
  20. Sözer, Vural. Müzik ansiklopedik sözlük (Beşinci b.). İstanbul: Remzi Kitabevi, (2005).
  21. Saraç, Ali Gürsan ve Şeker, Hasan. Güzel sanatlar eğitimi bölümlerinde çalgı öğretimindeki performansın değerlendirilmesi. Atatürk Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, (20), (2008): 99-109.
  22. Şen, Ülkü Sevim. Müzik estetiği üzerine. Ankara: Pegem Akademi, (2015).
  23. Şen, Yavuz. Ten ile tel birlikteliğinden doğan bağlama sazının tanıtımı, eğitimi ve yaşatılması. Halk Müziğinde Çalgılar Uluslararası Sempozyumu (s. 616-623). Kocaeli: Motif Vakfı Yayınları, (2007).
  24. Tan, Şeref. Öğretimde ölçme ve değerlendirme (İkinci b.). Ankara: Pegem Akademi, (2008).
  25. Tanrıkorur, Çinuçen. Osmanlı dönemi Türk mûsikîsi (İkinci b.). İstanbul: Dergâh, (2005).
  26. Tarman, Süleyman. Müzk eğitiminin temelleri. Ankara: Müzik Eğitimi Yayınları, (2006).
  27. Türkmen, Onur ve Beşiroğlu, Şehvar. Çağdaş çalgı tekniklerinin kemençe, ud, kanun ve neye uyarlanması. İTÜ Dergisi, 6(1), (2009): 41-52.
  28. Uçan, Ali. Müzik eğitimi. Temel kavramlar - ilkeler - yaklaşımlar ve Türkiye'deki durum (Üçüncü b.). Ankara: Evrensel Müzikevi, (2005).