Hemen Hemen Aynı Şeyi Söylemek: Türkçede Manga Shakespeare

Dünyanın en seçkin oyun yazarlarından biri olarak kabul edilen, ünlü İngiliz şairi, edebiyatçısı ve oyuncusu William Shakespeare’in eserleri ve çevirileri farklı edebiyat dizgelerini ebedi olarak yönlendirmektedir. Hem edebiyat alanında hem de farklı sanat dallarına ilham kaynağı olmuş Shakespeare eserleri farklı uyarlamalarla da dikkat çekmektedir. Bu dikkat çekici uyarlamalardan biri de Manga Shakespeare eserleridir. İngilizceden çevrilerek Türkçede karşımıza çıkan Manga Shakespeare eserleri farklı kültürel filtreler arasından Shakespeare’e ulaşmamızı sağlamaktadır. Bu kültürel filtreleri yaratan çeviri sayesinde, kaynağa dönerek değişen, dönüşen amaçları izlemek mümkün olabilir. Bu bağlamda bu çalışmada Manga Shakespeare eserlerinin arasından “Fırtına” incelenecek, çeviri yoluyla metinde nasıl bir dönüşüm gerçekleşmiş tespit edilmeye çalışılacaktır. Çeviri uygulamalarının çeşitliliği çevirinin çok katmanlı yönünü de ortaya koymakta ve böylece çeviri için sınırlı tek bir kavramsal tanımlamadan söz etmek mümkün olmamaktadır. Dolayısıyla bu çok katmanlılık farklı bakış açıları, farklı tanımlamalarla kavramsal sorgulamaları da beraberinde getirmektedir. Bu çalışmanın konusunu oluşturan Manga Shakespeare “Fırtına”yı daha iyi analiz edebilmek için çeviri araştırmalarında önemli yeri olan; Jean Paul Vinay ve Jean Darbelnet’in “Uyarlama” (adaptation) ve “Biçim değiştirme” (Transposition) kavramları ve Roman Jakobson’un “Göstergeler arası çeviri” (intersemiotic translation) ve “diller arası çeviri” (interlingual translation) kavramları ele alınacaktır. Bu kavramsal sorgulamalarla metin incelenecek, çeviri karşılaştırması ise Lawrence Venuti’nin “Yabancılaştırma” (foreignization) ve “Yerlileştirme” (domestication) kavramları bağlamında ele alınacaktır.

The works and translations of the famous British poet, playwright and actor William Shakespeare, who is considered as one of the most distinguished dramatists in the world, direct the different literary systems timelessly. Shakespeare's works, which inspired both literature and different art branches, also draw attention with different adaptations. One of these remarkable adaptations is Manga Shakespeare. Manga Shakespeare, which is translated into English and appears in Turkish, allows us to reach Shakespeare through different cultural filters. Thanks to the translation that creates these cultural filters, it may be possible to follow the changing and transforming goals by returning to the source. In this context, in this study, “The Tempest” as Manga Shakespeare will be examined and it will be tried to determine what transformation has occurred in the text by translation. The variety of translation practices also reveals the multi-layered aspect of translation, so it is not possible to state any limited conceptual definition for translation. Therefore, this multi-layeredness brings together different perspectives, different definitions and conceptual inquiries. Manga Shakespeare “The Tempest”, which is the subject of this study, will be analyzed by the concepts of "adaptation" and "transposition" of Jean Paul Vinay and Jean Darbelnet and the concepts of "intersemiotic translation" and “interlingual translation” of Roman Jakobson. The text will be examined through conceptual inquiries and translation comparison will be discussed in the context of Lawrence Venuti's concepts of “foreignization" and" domestication”.