II.Dünya Savaşı Yıllarını Müzik Üzerinden Okumak: Savaş Dönemi Müzik Politikaları (1939-1945)

1939 yılında başlayan II. Dünya Savaşı, savaşa giren ülkelere olduğu kadar Türkiye gibi belli bir denge ve tarafsızlık politikası izleyerek savaşın son anına kadar girmemeyi başarmış ülkelerde de hem ekonomik hem de sosyal olarak oldukça ağır günler yaşatmıştır. Savaş ekonomisi sebebiyle gıdadan giyime, kömürden benzine kadar birçok temel tüketim maddesinin azalması, karaborsacılığın baş göstermesi ve uygulanan vergi politikaları, halkın sosyo-ekonomik durumunu kötüleştirmiştir. Yaşanan yokluk ve kıtlık, toplumun her kesiminde yoğun olarak hissedilmiş, ekonomik ve sosyal olarak yaşanan bu sıkıntılar sanata da yansımıştır. Edebiyat, resim, sinema ve özellikle müzik özelinde savaş ekonomisinin halkın üzerine getirdiği yük, ortaya çıkan sanat eserlerine konu edilmiştir. Böylesi zor şartlar altında ayakta kalınmaya çalışıldığı bir ortamda, kültürel ve sanatsal etkinliklerin gerçekleştirildiği başlıca mekânlar; sinema, tiyatro, sergi, fuar, okul binaları ve özellikle Halkevi salonları olmuştur. Savaş ortamından bunalmış olan Türk toplumu için konser salonları ve bu mekânlarda gerçekleştirilen müzikal etkinlikler, eserlerin toplumla paylaşılmasının yanında kitlesel eğlence aracı işlevi de görmüştür. Bu çalışmada, II. Dünya Savaşı yıllarında Türkiye’deki müzik politikaları ve savaşın müzik üzerine etkileri ele alınacaktır. Ayrıca çalışmada savaş döneminde faaliyet gösteren müzik kurumları ve gerçekleştirilen müzikal faaliyetler ve etkinliklere de yer verilecektir.

World War II, which started in 1939, caused both countries entering the war and countries which were succeed in not entering the war until last moment thanks to following a certain policy of balance and neutrality such as Turkey to experience really difficult times both economically and socially. Due to the war economy, the decrease in many basic consumption items from food to clothing, coal to gasoline, the onset of black market and the tax policies applied worsened the socio-economic situation of the people. The absence and scarcity experienced were felt intensely in all segments of the society, and these difficulties experienced economically and socially reflected on art, as well. The burden of war economy on the people, especially in literature, painting, cinema and especially music was mentioned as the subject of emerging artworks. In an environment where people tried to survive under such difficult conditions, the main venues where cultural and artistic activities were held were cinema, theater, exhibition, fair, school buildings and especially public house halls. The concert halls and musical activities performed in these places were the sharing of works with society, and they also served as a function for mass entertainment for the Turkish society who were overwhelmed by the war environment. In this study, music policies and the impacts of the war on music in Turkey will be discussed. Besides, music institutions and musical activities and activities carried out during the war period will be included in the study.