Tarihi Tekstillerin Korunma Yöntemlerinden Islak Temizlik Uygulama Örneği

Binlerce yıllık Türk kültür tarihimizin en önemli eserlerinden biri de dokumalardır. Özellikle arkeolojik ve etnografik eserler bakımdan oldukça zengin olan Anadolu topraklarında halı, kilim ve diğer düz dokuma eserler önemli bir yere ve sayıya sahiptir. Müze veya özel koleksiyonda saklanan bu eserlerin hammaddelerinin organik oluşu, zamana ve ortam şartlarına karşı dayanıksız oluşu, bir takım koruma tedavilerinin alınmasını gerekli kılmaktadır. Bu çalışmada, aktif ve pasif olarak iki başlık altında ele alınan koruma yöntemlerinden aktif koruma yöntemi ile bir tedavi uygulaması gerçekleştirilmiştir. 19. yüzyıl olarak tarihlendirilen bir kilim için ıslak temizlik işlemi uygulanmıştır. Hasar tespit, belgeleme ve analiz işlemleri gerçekleştirilmiş, mevcut durumu ve üzerinde bulunan lekelerin temizliği için yöntemler geliştirilmiştir. Tamamı laboratuvar ortamında gerçekleştirilen analiz, test ve işlemler kayıt altına alınarak belgelenmiştir. Kilimde bulunan lekeler proje kapsamında geliştirilen STR V18 non-iyonik yüzey aktif madde ile temizlenmiştir. Yapılan işlemlerin etkileri işlem öncesinde ve sonrasında renk ölçümü ve mikroskobik görüntüler alınarak karşılaştırılmıştır. Karşılaştırmalar sonucunda renk farklılıkları prensibine göre gerçekleştirilen değerlendirmelerle elde edilen sonuçların mükemmele yakın eşleme aralığında olduğu görülmüştür. Mikroskobik görüntülerle yapılan gözlemlerde de yapılan işlemlerden dolayı doku ve lif kaybına rastlanmamıştır.

Woven fabrics are among the most important items in Turkish cultural history, which dates back thousands of years. Carpets, kilims and other plain woven works are particularly prominent in the Anatolian lands, where many sites of archaeological and ethnographic importance have been uncovered. With many examples held in both museums and private collections, these works are made of organic raw materials that become fragile over time or due to environmental conditions, which makes conservation treatments necessary. Conservation methods can be classified into two man groups, being active or passive. The present study implements a treatment classified as an active conservation method, detailing the application of a wet cleaning treatment that was applied to a kilim that has been dated to the 19th century. Following damage identification, documentation and analysis of the kilim, methods were developed to remove the staining and to conserve the kilim at its present status. All analyses, tests and treatments were carried out in a laboratory environment, and were recorded and documented. The stains on the kilim were removed using an active non-ionic surface agent called STR V18, which was developed as part of the present project. The effects of the treatment were evaluated through a comparison of color from measurements and microscopic images taken prior to and after the treatment. The comparison was made on the basis of the principle of color difference, and the results showed close to perfect matching. Furthermore, the microscopic images showed no loss of texture or fiber resulting from the applied treatment.