Pamuklu-İpekli Kumaşlara Ekolojik Baskı Uygulaması ve Haslık Düzeylerinin Belirlenmesi*

Kimyasal boyaların verdiği zararlar, çevre kirliliği, insanların çevreye karşı bilinçlenmesi vb. nedenlerden dolayı tekstil sektöründe, geri kazanabilir doğaya zarar vermeyen yeni arayışlar başlamış ve ekolojik tekstiller ortaya çıkmıştır. Ekolojik tekstiller, elyaf halinden ürün haline gelinceye kadarki süreçte tamamen doğaya uyumlu zararsız ürünlerin üretilmesidir. Ekolojik baskı; doğada boyarmadde özelliği olan materyallerle kumaş, kâğıt, deri, keçe vb. yüzeyler üzerine kullanılan boyarmaddelerin doğal renk ve şekillerinin yüzeye aktarımı sağlanması için yapılan bir baskı yöntemidir. Günümüzde çok popüler olan ve birçok sanatçı tarafından uygulanmaya başlayan ekolojik baskıda ürünlerin haslık ölçümleri yapılmamaktadır. Ancak, ekolojik baskıda ürünlerin fiziksel ve kimyasal etkenlere karşı dayanıklılığını arttırmak için haslık düzeylerinin yüksek olması önemlidir. Araştırmanın amacı, pamuk ve ipek kumaşlar üzerine okaliptüs, papatya, süs eriği, gül yaprağı bitkileriyle yapılan ekolojik baskı denemelerinden elde edilen baskıların yıkama, sürtünme ve ışık haslık düzeylerini belirleyerek ekolojik baskılı ürünlerin dayanıklılık düzeylerini belirlemektir. Araştırmada ekolojik baskı ile ilgili bilgilerin toplanmasında tarama modeli, ekolojik baskı sürecinde ise deneme modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, Türkiye’de boyarmadde özelliği olan bitkiler oluşturmaktadır. Örneklem ise; okaliptüs, papatya, süs eriği, gül yaprağı ve ipek-pamuk kumaştır. Ekolojik baskı yapılmış pamuklu ve ipekli kumaşlara, yıkama, sürtünme ve ışık haslığı analizleri uygulanmıştır. Pamuklu ve ipekli kumaşlar üzerine bitkilerle yapılan ekolojik baskıların haslık düzeyleri iyi düzeyde olduğu tespit edilmiştir.

Due to the reasons such as harms that chemical paints cause, environmental pollution, awareness of people on the environment, etc. new recyclable and eco-credential pursuits commenced and ecological textiles emerged. Ecological textile is the production of complete nature compatible and harmless products from the fiber form until it becomes a product. Ecological printing is a printing method which is performed to transfer the natural color and shapes of colorants that are used on surfaces such as fabric, leather, felt, etc. with materials which have colorant characteristics in nature. In ecological printing which is quite popular today and is used by many artists, fastness measurement of the products could not be performed. However, it is important for products to have high levels of fastness in ecological printing in order to increase their resistance against physical and chemical factors. The aim of the research is to determine the resistance levels of ecological printed products by determining the washing, friction and light fastness levels of printings that were obtained from the printing experiments which were conducted on cotton and silk fabrics with eucalyptus, daisy, and cherry plum and rose petal plants. In the research, survey model was used for gathering the information on ecological printing and experiment model was used in the ecological printing process. The population of the research comprised of plants that have colorant characteristic in Turkey. The sample is eucalyptus, daisy, cherry plum, rose petal and silk-cotton fabrics. Washing, friction and light fastness analyses were conducted on ecologically-printed cotton and silk fabrics. The fastness levels of ecological printings that were performed on cotton and silk fabrics were determined to be at a good level.