Dâhili Gözle Görülen Dünya - Türk Sanatının Oluşumu ve Tasvir Dili

Sanat tarihi araştırmalarında öteden beri var olan problemlerden biri kültürel kimlik tanımlamasıdır. Pek çok veriye dayanarak saptanan bu husus kaynağı belli olmayan taşınabilir sanat eserleri için en sıkıntılı meselelerden biri olmakta ve genellikle kaynağı belli eserlerle benzerlik üzerinden çözülmeye çalışılmaktadır. Yine çok sayıda sorunlar içeren bir diğer konu geleneksel kültür içeriği ve bu içeriğin oluşma şeklidir. Tarihte var olmuş bir insan topluluğu gelişiminin hangi safhasında milli kültür denilen birikimi oluşturmaya ve o kültüre has özel tasvir dili ortaya koymağa başlar? Bu sırada ikonografi olarak tanımlanan tasvir standartları ne şekilde oluşur, kültürün yaşadığı müddetçe varlığını sürekli korur mu yoksa zaman içinde değişime uğrar mı? Uğrarsa bu dönüşüm hangi mantığa dayanarak gerçekleşir? Bugün var olmayan fakat sanat eserleri günümüze ulaşan bir medeniyetin motif ve konuları herhangi bir kıstaslara dayanarak çözümlenebilir mi? Simgelerine yüklenmiş olan anlam kesin verilere dayanarak belirlenebilir mi? Makalede bu problemler Türk sanatına yönelik irdelenmeye çalışılırken, din tarihçisi Mircea Eliade’nin “Dinler Tarihine Giriş” ile sanat tarihçisi ve mimar Siyavuş Dadaş’ın “Türk Minyatür Sanatının Dili” eserlerinde ortaya konulan veri ve buluşlardan yararlanılmış ve bunlara bazı ilaveler yapılarak bazı sonuçlara varılmaya çalışılmıştır.

One of the most important problems in art history search existed from past is cultural identification. This particular source which determines by basing on a lot of data, for undefined portable art works are the most troubled situation, and usually, it is tried to resolve in terms of similarity with works which had specific source. Nevertheless, another topic involving a large number of question is traditional cultural content and the forms of this content. At which stage of its development does a human community existing throughout history commence constitute an accumulation of national culture and form a specific descriptive language belonging to that culture? Meanwhile, how do description standards defined as iconography occur? Does culture preserve its existence as long as it lives; otherwise, does it vary in time? If it varies in time, what does this transformation depend on? Non-existent today, but can motive and subjects of a civilization which comes its own artworks our today be resolved while depend on any case? Can meaning loaded on its symbol be determined while depended on facts and figures?İn this article, while these problems are aimed at examining in the context of Turkish art, the data and findings involved in “Introduction to the History of Religions” by religion historian Mircea Eliade and “The language of Turkish Miniature Art” by art historian and architect Siyavus Dadaş, and it is tried to arrive at some conclusion by making some additions to them.