Altay Dillerinde Edilgenlik Eki

Altay dilleriyle ilgili Altayistler günümüze kadar birçok çalışma yapmışlardır. Altayistler Altay dilleri arasındaki akrabalığı araştırmak için fonetik ve morfolojik olarak birçok denklik kurmuşlardır. Yapılan bu çalışmalar sonucu Altay dillerinin akrabalığı konusunda olumlu ve olumsuz görüşler ortaya çıkmıştır. Altay dillerinin morfolojisi üzerine pek çok çalışma bulunmakla birlikte Altay dillerindeki edilgenlik eki üzerine yapılan araştırmalar sınırlı sayıdadır. Edilgenlik eki üzerine başlıca Ramstedt, Poppe, Benzing, Gronbech, Clauson, Talat Tekin, Choi’nin araştırmaları bulunmaktadır.

Bu makalede Altay dillerinde edilgenlik eki üzerine yapılan araştırmalara yer verilmiş ve bu araştırmalardan hareketle edilgenlik ekinin Altay dillerindeki durumu değerlendirilmiştir. Bununla beraber edilgenlik ekinin tarihi ve günümüz Türk dillerindeki gelişimleri örneklerle tanıklanmaya çalışılmıştır. Bu inceleme sonunda edilgenlik ekinin çatı eki olarak çoğunlukla tarihi ve günümüz Türk dillerindeki tanıklandığı görülmüştür. Altay dillerinden Moğolca, Mancu-Tunguzca, Japoncada edilgenlik ekinin farklı eklerle sağlandığı, sadece Korecede ek oluşturucu /-l-/ sesinin edilgenlik anlamı katabileceği değerlendirilmiştir.

The Altaist conducted a lot of researches on Altaic languages. To investigate the relationship between the Altaic languages they have established many phonological and morphological correlations. As a result of these researches, both positive and negative views on the relationship of the Altaic languages has been determined. Although there are many studies on the morphology of the Altaic languages studies on passivity suffix is limited. These studies on passivity suffix are conducted by Ramstedt, Poppe, Benzing, Gronbech, Clauson, Talat Tekin, Choi.

The paper includes studies on the passivity suffix of the Altaic languages and depending on these studies, the situation of passivity suffix of the Altaic languages is analyzed. Furthermore, the development of passivity suffix in the old and today Turkish languages is tried to be proved with the help of some examples. As a result of the research, passivity suffix is proved mostly as voice suffix in old and today Turkish language. In Mongolian, Manchu-Tungusic and Japanese passive sentences are made with different suffixes but in Korean language voice of “I” can make a passive meaning to the sentence.