Dünden Bugüne Azerbaycan Müziği Üzerine Bir Değerlendirme

Eski çağlara dayanan Azerbaycan müziği arkeoloji kazılar sonucu ortaya çıkmıştır. Daha sonraki yıllar ile ilgili ilk yazılı edebiyat kitabı olan “Kitab-ı Dede Korkut'ta, Nizami”nin ve Fuzuli'nin eserlerinde, Orta Çağ müzik yaşamına, türlerine, müzik aletlerine ilişkin zengin bilgiye yer verilmiştir. Azerbaycan müzik tarihinin ilk aşamasını âşık-ozan sanatı, sonraki aşamasını klasik makamlar oluşturmaktadır. Azerbaycan modlarının araştırmaları da orta çağ dönemine uzanmaktadır. 19 y.y. Avrupa müziğinin yayılması Azerbaycan kültürünü de etkilemiştir. 20 y.y. başları Azerbaycan müziğinin yeni yükseliş dönemi olarak nitelendirilmektedir. Üzeyir Hacıbeyov'un “Leyli ve Mecnun” operası Doğu’da ilk opera olarak tarihe girmiştir. Bu dönem Azerbaycan’da birçok müzik liseleri, konservatuvar, senfonik orkestra ve milli ensrümanlar orkestrası, tiyatrolar kurulmuştur. 1920-30 yıllarında yaranan Azerbaycan senfoni müziği 1940-1960 yıllar arası büyük gelişme sağlanmıştır. 1960-80'li yıllarda, Azerbaycan müziğinde yaşlı kuşak bestecilerinin aktif sanat faaliyetine yeni genç besteciler katılmıştır. 1988-1994 yıllarında Ermenilerin Karabağ'ın işgali, 20 Ocak ve Hocalı soykırımı ortaya çıkmıştır. Bu dönemde Azerbaycan bestecilerinin eserleri “20 Ocak”, “Karabağ” ve “Hocalı”’ya ithaf olarak 3 merhaleye bölünür. Bugün Azerbaycan müziği dünyanın birçok festivallerinde seslenerek çağa damgasını vurmuştur.

Anahtar sözçük: makam, âşık-ozan, opera, senfoni

Ancient Azerbaijanian music was found after archelogical excavations. In the first literature The Book of Dede Korkut, then in Nizami's and Fuzuli's literal works a vast of information could be found about the Medieval Age music. The first phase of Azerbaijanian musical history contains arts of bards, laters phases contains classical modes. The researches of Azerbaijanian modes extend to the Medieval Age. The expand of 19th century European music affected Azerbaijanian culture, too. The early years of 20th century is reckoned as a new rising period in Azerbaijanin music. Uzeyir Hacibeyov composed Leyli and Majnun in that period which was the first opera of the East. Meanwhile, several musical high schools, conservatories, symphony orchestras, national instrumental orchestras, and theatres were established. The smphonic music which was established in 1920's had a major development in between 1940 and 1960. In between 1960 and 1980, younger generation, too, participated in artistic activities, alongside the older generation. In 1988-1994 Armenians invaded Karabagh and commited several genocides which some of the most known are called 20 January and Khojaly genocides. In that period, Azerbaijanian composes divided into three stages as 20 January, Karabagh, and Khojaly. Today, Azerbaijanian music is well known all over the world, while being played in lots of festivals in the whole world.