Kolaj Sanatının Görsel Kültürdeki Yükselişi: Sanat, İdeoloji, Propaganda

Bu araştırma, kolajın sanat tarihinde geçirdiği dönüşümü ve özellikle propaganda aracı olarak nasıl işlevselleştiğini tarihsel ve kavramsal bağlamda ele almaktadır. 20. yüzyılın başlarında ortaya çıkan Dada hareketiyle birlikte kolaj, yalnızca estetik bir ifade biçimi olmaktan çıkmış; siyasal, toplumsal ve kültürel eleştirilerin bir aracı hâline gelmiştir. Çalışmanın amacı, kolajın tarihsel gelişimini incelemek, bu teknik aracılığıyla üretilen sanat eserlerinin propaganda ile kurduğu ilişkileri analiz etmek ve özellikle modern ve postmodern dönem sanatçılarının bu alandaki katkılarını ortaya koymaktır. Araştırmada, Kurt Schwitters ve Hannah Höch gibi Dadaist sanatçılarla başlayan politik kolaj dili, Barbara Kruger ve Wangechi Mutu gibi çağdaş sanatçılar aracılığıyla güncel toplumsal meselelerle ilişkilendirilmiştir. Yöntem olarak, nitel bir yaklaşım benimsenmiş; sanat tarihi okuması, eleştirel çözümleme ve kavramsal inceleme tekniklerinden yararlanılmıştır. Seçilen sanatçılar ve eserler, kolajın yalnızca biçimsel değil aynı zamanda eleştirel ve ideolojik bir araç olarak nasıl kullanıldığını ortaya koymak amacıyla değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda, kolajın parçalama ve yeniden kurma pratiği üzerinden kimlik, cinsiyet, beden ve iktidar ilişkilerini görünür kılma potansiyeline sahip olduğu vurgulanmaktadır. Kolajın çağdaş sanat pratiklerinde sadece estetik bir tercih değil, aynı zamanda eleştirel düşünceyi ve toplumsal farkındalığı besleyen güçlü bir propaganda stratejisi olarak değerlendirilebileceğini ortaya koymaktır.

This research examines the transformation of collage in art history, particularly its functionalization as a propaganda tool, within a historical and conceptual context. With the emergence of the Dada movement in the early 20th century, collage ceased to be a mere aesthetic form of expression; it became a tool for political, social, and cultural critique. The study aims to examine the historical development of collage, analyze the relationship between propaganda and artworks produced using this technique, and specifically highlight the contributions of modern and postmodern artists in this field. This research connects the political collage language, which began with Dadaist artists such as Kurt Schwitters and Hannah Höch, to current social issues through contemporary artists such as Barbara Kruger and Wangechi Mutu. A qualitative approach was adopted, utilizing art historical analysis, critical analysis, and conceptual analysis techniques. The selected artists and works were evaluated to reveal how collage was used not only as a formal tool but also as a critical and ideological tool. The research emphasizes that collage, through its practice of fragmentation and reconstruction, has the potential to render visible relations of identity, gender, the body, and power. It is to reveal that collage can be considered not only as an aesthetic choice in contemporary art practices, but also as a powerful propaganda strategy that fosters critical thought and social awareness.