Cilt 14, Sayı 121 (Aralık 2025)

Araştırma Makalesi

Sanat Eğitiminde Disiplinlerarası Yaklaşımla Kukla Yapımı ve Performanslarının Kullanılması

Yayımlandı 31.12.2025

Cilt 14 Sayı 121 kapak

Öz

Bu makale; Türkiye'de geleneksel sanatlar arasında önemli bir yere sahip olan kukla sanatının, çağdaş sanat eğitiminde yaratıcı düşünme, sosyal beceriler ve iletişim üzerindeki etkileri ile pedagojik katkılarını incelemektedir. Karabük Üniversitesi bünyesinde gerçekleştirilen bu araştırma, sanat alanında öğrenim gören öğrenciler arasından gönüllülük esasına göre belirlenen on iki katılımcı ile yürütülmüştür. On bir gün süren uygulama sürecinde katılımcılar; bireysel hikâyelerini tasarlayarak kuklalarını üretmiş, performans süreçlerine aktif katılım sağlamış ve çalışma sonunda kent genelinde izleyiciyle buluşmuşlardır. Bu bağlamda kukla sanatı; yalnızca geleneksel bir form olarak değil, aynı zamanda eğitimde etkili bir araç ve disiplinler arası öğrenme sürecinin bir bileşeni olarak ele alınmıştır. Eğitim sonrası elde edilen anket verileri; öğrencilerin yaratıcılık, disiplinler arası düşünme ve özgüven gibi alanlarda gözle görülür bir gelişim kaydettiğini göstermiştir. Araştırma sonucunda; kukla sanatının, sanatsal ve kültürel mirası bir eğitim aracına dönüştürerek eğitim fakülteleri ve sanat okulları için yenilikçi bir model sunabileceği tespit edilmiştir. Ayrıca bu çalışma, tarihsel ve kültürel mirasın sanatsal pratiklerle bütünleştirilmesi yoluyla, özellikle Safranbolu’nun sosyo-kültürel yapısına katkı sağlamayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler Kukla, görsel sanatlar, sürdürülebilirlik, kültür, Safranbolu, geleneksel sanatlar

Abstract

The Use of Puppet Making and Performances Through an Interdisciplinary Approach in Art Education

This study examines the effects and pedagogical contributions of puppetry—which holds a significant place among traditional Turkish arts—on creative thinking, social skills, and communication within contemporary art education. The research was conducted at Karabük University with twelve volunteer participants selected from students studying art. During an 11-day workshop, participants created puppets based on their individual narrative designs, actively engaged in performance processes, and interacted with audiences across the city. In this context, puppetry was utilized not only as a traditional art form but also as an effective educational tool and a component of interdisciplinary learning. Data obtained from post-training questionnaires indicated that students demonstrated significant improvement in areas such as creativity, interdisciplinary thinking, and self-confidence. The study concludes that puppetry can offer an innovative model for faculties of education and art schools by transforming artistic and cultural heritage into a pedagogical instrument. Furthermore, the research aims to contribute to the socio-cultural fabric of Safranbolu by integrating historical and cultural heritage with artistic practices.

Keywords Puppetry, Culture, Visual Arts, Sustainability, Safranbolu, Traditional Arts

PDF

Kaynakça

  1. Baird, Bil. The Art of the Puppet. New York: Macmillan,1965.
  2. Baydemir, Hüseyin. “Özbek Koğırçak (Kukla) Tiyatrosu Uzbek Puppet Theatre”. (2011) 2 Mayıs 2024. https://www.sosyalarastirmalar.com/articles/uzbek-puppet-theatre.pdf
  3. Bayrak, Özcan ve Çelik, Mehmet. “Türk Kültüründe ve Dünyada Kukla”. (23 Eylül 2019) 20 Mayıs 2023. https://sobider.com/?mod=makale_tr_ozet&makale_id=36867
  4. Belirsiz, 31 Agustos 2023. https://wepa.unima.org/en/muppet/
  5. Bunyak, Sinem. “3-12 Yaş Yaygın Gelişimsel bozukluğu Olan Çocuklarda Kukla Modeli İle Hikaye Temelli Grup Çalışmasının Çocuklardaki Empati ve Duygu İfadesine Etkisi”. (2022) 2 Ocak 2023. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
  6. Csikszentmihalyi, Mihaly. “Flow and The Psychology of Discovery and İnvention.” ( Temmuz 2007) 20 Şubat 2025. https://inspiredbyislam.wordpress.com/wp-content/uploads/2022/08/creativity-flow-and-the-psychology-of-discovery-and-invention-mihaly-csikszentmihalyi-z-lib.org_.pdf
  7. Çelik Bayrak, Sevcan. “Okul Öncesi Eğitimde Kukla Çeşitleri ve Kuklanın Önemi” (30 Aralık 2025) 10 Aralık 2022. https://tidsad.com/files/tidsad_makaleler/1f68adbd-f038-42a1-9334-f0d1e3f1ea3a.pdf
  8. Çetin, Adnan. Şimşek Nuriye. “Kukla Kullanmanın Öğrenme Üzerindeki Etkileri: Alan Yazın Çalışmalarının İncelenmesi”. (27 Haziran 2016) 9 Aralık 2022. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/226534
  9. Çiçek, Duygu. “Bebeklerde Üriner Kateterle İdrar Kültürü Alınması Sırasında Parmak Kukla Oynatmanın Ağrı ve Fizyolojik Parametreler Üzerine Etkisi”. (2022) 2 Ocak 2023. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
  10. Daştan, Nihalgül. “Dramatik Bir Gösterim Türü Olarak Türk Kukla Tiyatrosu”, (2018) 15 Aralık 2022. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=MTvRm3JA00tdtUTQOagukA&no=8ntRQwGc1l5LYu6h_TOjKQ
  11. Eisner, W.Elliot. “The Arts and the Creation of Mind”. (Mayıs 2003). 17 Mart 2025. https://www.jstor.org/stable/41483337?origin=JSTOR-pdf
  12. Güler, Mediha., Özdemir, Melda. “Türkiye’de Kuklacılık ve İpli Ahşap Kukla Yapımından Bir Örnek”.(2007) 30 Mart 2023. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/77160?utm_source=chatgpt.com
  13. Güneş, Seçkin. “Sanat İyileştirir”, (Ağustos 2023). 18 Şubat 2024.https://www.unima.org.tr/wp-content/uploads/2023/08/11_Unima-Bulteni.pdf
  14. Kröger, Tarja., & Nupponen, Anne. Maria. “Puppet As A Pedagogical Tool: A Literature Review. International Electronic Journal Of Elementary Education” (2019). 7 Mart 2024. https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1212334.pdf
  15. Luen, Loy Chee. “Puppetry Actıvıtıes In Early Chıldhood Programmes” (6 Mayıs 2021) 23 Ekim2023. https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1296712.pdf
  16. Öcal, Erdinç., & Karademir, Adülhamit. “Erken Çocukluk Dönemi Fen Eğitiminde Kukla Yapım-Oynatım Uygulamalarının Öğretmen Adaylarının Eleştirel ve Yaratıcı Düşünmeleri Üzerine Etkisi” (29 Haziran 2022) 17 Agustos 2023. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2342320
  17. Öztürk, Işın. Ersan. “Çocuklarla İletişimde Bir Araç Olarak Kuklaların Etkisi” (8 Şubat 2022) 19 Kasım 2023. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2426348
  18. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Araştırma ve Eğitim Genel Müdürlüğü, “Kukla”. 18 Aralık 2022. https://aregem.ktb.gov.tr/TR-12746/kukla.html
  19. T.C. Milli Eğitim Bakanlığı. “Çocuk Gelişimi ve Eğitimi, Kuklalar”. (2013) 14 Aralık 2022. http://ismek.ist/files/ismekOrg/file/2013_hbo_program_modulleri/Kuklalar.pdf
  20. Temur, Nezir. “Türk kültür Dünyasında Kudhurçuk’tan Kovırsak’a: Kazak Kukla Sanatı Orteke” (1 Agustos 2017) 19 Aralık 2022 https://dergipark.org.tr/tr/pub/estudamegitim/issue/40297/481294
  21. Unima, (Union International De La Marionette), (2021) 18 Aralık 2022. http://www.unima.org.tr/hakkimizda/
  22. UNİMA, (Union International De La Marionette), (Şubat 2024) 18 Aralık 2024. https://www.unima.org.tr/wp-content/uploads/2024/02/UNIMA-Turkiye-Bulteni_Sayi-12_Subat.pdf
  23. Yakıcı, Ali. “ Evrensel Bir Tiyatro Sanatı Olan Kuklanın Anadolu İnsanının sosyal ve Kültürel Hayatına Etkisi”. (2009) 21 Mayıs 2024. https://www.millifolklordergisi.com/PdfViewer.aspx?Sayi=81&Sayfa=31
  24. Yaman Örendil, Yıldız. “Eğitimde Bir Yöntem Olarak Yaratıcı Drama ve Kukla”. (2017) 13 Aralık 2022. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=3zG6u0OcQq5zJUjZnGavhQ&no=KV4GTgTIN0SSSu7_xKWyyw
  25. Yerdelen, Selda.“Evliya Çelebi Seyahatnamesindeki Gölge ve kukla Sanatçıları, Çalgıcılar, Kollar”. A.Ü Türkiye Araştırmaları Enstitüsü Dergisi (12), 53-64. 18 Aralık 2022. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ataunitaed/issue/2848/39622