GÖRSEL METAFOR OLARAK SANAT NESNESİ

Plastik sanat eserleri kendilerini görsel algıya sunan somut gerçekliklerdir. Somut varlık olarak sanat nesnesi, anlama dönüşümünde bazı zihinsel faaliyetleri gerektirmektedir. Bu faaliyetler, görünen nesnenin benzerlik ve farklılık özelliklerinin belirlenmesi ve bu doğrultuda bağlamın oluşumunu sağlayacak çağrışımların yapılması süreçlerini gerektirmektedir. Anlamın oluşumu, hem sanat nesnesinin üretimi aşamasında sanatçının hem de üretilmiş olan nesnenin izlenmesi aşamasında yorumcunun ifadesi yoluyla biçimlenmektedir. Bu ifade ediş içinde yaşanılan zamanın ruhunun etkisi altındadır. Kültürel alışkanlıklar, sosyal ve ekonomik koşullar hem nesnenin biçimlenmesini hem de dilde ifade edilişini etkilemektedir. Günümüzde bu türden ifadesel alışkanlıkların çoğunlukla metaforik düşünme eğilimi ile ilişkili olduğu söylenebilmektedir. Bir şeyi başka bir şey üzerinden düşünme olarak tanımlanabilen metafor zihinsel faaliyetlerin temellerinden biridir. Metafor, anlamı çeşitlendiren ve anlamın deneyim olarak etkisini artıran bir faktör olarak çalışmaktadır. Tüm bu zihinsel süreçler dolayısıyla sanat nesnesi de görsel metafor olarak nitelenebileceği bir alana yerleşmiş olmaktadır. Bu metaforik alan sanatçıyı ve izleyiciyi deneyime açan bir varlık ortamı olmaktadır. Sanat nesnesi, sanatçının üretim aşamasında çalışmasına ilişkin niyeti, çalışmasını oluşturduğu malzeme, çalışmasını biçim olarak nasıl ifade ettiği, sergilediği ve çalışması hakkındaki yorumu ile metaforik süreçlere dahil olmaktadır. Nesne, izleyici açısından ise oluşturulduğu malzeme, nesnenin biçimi, nesnenin mekân ile ilişkisi ve nesne hakkında sanatçının ifade etmiş olduğu bağlam kapsamında izleyicinin kendi zihinsel etkinlikleri süzgecinde metaforik süreçlere dahil olmaktadır. Bu metaforik süreçler kapsamında nesnenin kavranması, anlamlandırılması, ifade edilmesi ile sanat nesnesinin ötesine geçilerek, kavrayışı zenginleştiren bir anlam ortamı yaratılmış olmaktadır. Dolayısıyla kavram olarak sanat nesnesi öne çıkmış ve aynı zamanda sanat nesnesinin söylemsel ve nesnel analizine olanak sağlanmış olmaktadır. Nitel araştırma yöntemi izlenerek hazırlanan bu çalışma kapsamında, zihinsel faaliyet olarak metafora ilişkin süreçlere kısaca değinilecek, bu zihinsel süreçlerde sanat nesnesinin görsel metafor olarak nasıl konumlandığı ve metaforik olarak anlamlandığı belirtilecektir. Açıklanan bu kavramsal kapsam doğrultusunda örnek olarak seramik sanatçısı Ray Chen’nin “Anne ve Çocuk” serisinde yer alan bazı çalışmaları incelenecektir. Sonuç kısmında ise metaforik düşünmenin, biçimsel olarak soyut sanat çalışmalarının anlamlanması süreçlerini nasıl etkilediği ve biçimlendirdiğinin anlaşılmasının sanata bakış ve değerlendirme süreçleri açısından önemli olduğu kanısına ulaşılmıştır.\n\nAnahtar kelimeler: Sanat, metafor, görsel metaforlar, seramik, kavram, nesne\n

Plastic works of art are concrete realities that present themselves to visual perception. The art object as a concrete entity requires some mental activities in its transformation into meaning. These activities require the processes of determining the similarity and difference characteristics of the visible object and making associations that will enable the formation of the context in this direction. The formation of meaning is shaped through the expression of both the artist during the production of the art object and the interpreter during the viewing of the produced object. This expression is under the influence of the spirit of the time in which we live. Cultural habits, social and economic conditions affect both the formation of the object and its expression in language. Today, it can be said that such expressive habits are mostly related to the tendency to think metaphorically. Metaphor, which can be defined as thinking one thing through another, is one of the foundations of mental activities. Metaphor works as a factor that diversifies meaning and increases the impact of meaning as experience. Due to all these mental processes, the art object is placed in an area where it can be characterized as a visual metaphor. This metaphorical space is an environment of existence that opens the artist and the viewer to experience. The art object is included in metaphorical processes through the artist's intention, regarding artist’s work during the production phase, the material artist’s creates own work with, how artist’s expresses work in form, how artist’s exhibits it and artist’s interpretation of own work. For the viewer, the object is involved in metaphorical processes through the filter of its own mental activities within the scope of the material it is created from, the form of the object, the relationship of the object with space and the context expressed by the artist about the object. By comprehending, interpreting and expressing the object within the scope of these metaphorical processes, an environment of meaning that enriches comprehension is created by going beyond the art object. Therefore, the art object as a concept comes to the fore and at the same time, discursive and objective analysis of the art object is enabled. Within the scope of this study, the processes related to metaphor as a mental activity will be briefly mentioned, the positioning of the art object as a visual metaphor and in this context, some works of ceramic artist Ray Chen in the “Mother and Child” series will be examined.\nKeywords: Art, metaphor, visual metaphors, ceramic, concept, object\n