Cumhuriyetten Günümüze Türk Resminde Eşzamanlı Devinim

Einstein’ın 1905’te izafiyet kuramını ortaya atmasından bu yana, fizikçiler dünya üzerinde dört boyut bulunduğunu kabul ederler. Madde dünyasındaki üç̧ boyut; yani en, boy ve derinlik dördüncü̈ boyut olarak kabul edilen ‘Zaman’la birlikte doğadaki bütün varlıklar arasındaki ilişkileri sürdürür. Eşzamanlılık ise, aynı ya da benzer kavram içeren ve nedensel ilişkileri bulunmayan iki ya da daha çok olayın zamandaki rastlaşmasını ifade etmede kullanılır. Resim sanatında, özellikle Kübizm akımında biçimlerin parçalanmasıyla oluşturulan eşzamanlı alanlar, daha sonra hareketin (devinim) gösterilmesi amacıyla Fütürist ressamlar tarafından kullanılmıştır. Eşzamanlı devinim kavramı Türk resminde ise Cumhuriyet sonrası dönemde D Grubu sanatçıları tarafından, Avrupa da edindikleri birikimin de etkisi ile Cumhuriyetin çağdaşlaşma hedeflerine daha uygun görüldüğü için analitik olarak bozma ve eş anları aynı yüzeyde gösterme eğilimi ile ortaya çıkmıştır. Araştırma kapsamında eşzamanlı devinimi çalışmalarında ifade biçimi olarak kullanan Türk sanatçılarından 1923-2015 yılları arasında eser üretenler incelenmiş̧ ve araştırma sınırlılığı içerisinde, eşzamanlı devinimin çalışmalarında istikrarlı şekilde görülebildiği; Ergin İnan, Ferruh Başağa, Mehmet Özer, Yüksel Arslan, Mustafa Albayrak, Lale Altınkurt ve Ayhan Taşkıran’ın çalışma örnekleri ele alınmıştır. Yapılan araştırmayla, konu ile ilgili araştırmacılar için literatüre katkı sağlamak amaçlanmıştır. Genel tarama modelinin esas alındığı araştırmada nitel araştırma yöntem ve teknikleri kullanılmıştır. Nitel verileri toplamak için “doküman incelemesi ve görüşme” yöntemi kullanılmıştır. Görüşmelerde veri toplama aracı olarak, “sanatçı görüşme formu” ve ses kayıt cihazı ile fotoğraf makinası kullanılmıştır.

From the Einstein’s theory of relativity in 1905, physicists accept that there are four dimensions in the world. Three dimensions (width, length, depth) in the material world keep the relationship between every creature in the nature along with the “time” which is accepted as a fourth dimension. Simultaneity, however, means the encounter of the two or more cases in the time which may contain the same or similar concepts except causality. In painting art, especially simultaneous spaces which is created by fracturing the shapes in the Cubism movement used by Futuristic painters to show action (motion) later. With the influence of the accumulations experienced in Europe, the simultaneous motion concept in Turkish painting occurred with a tendency of corrupting analytically and exhibiting simultaneities on the same surface by Group D artists after Republican era because of the concurrence for modernization goals of Republic. Within the research scope, Turkish artists, who use the simultaneous motions as an expression in their works and compose works in between 1923-2015, are analyzed and Ergin İnan, Ferruh Başağa, Mehmet Özer, Yüksel Arslan, Mustafa Albayrak, Lale Altınkurt and Ayhan Taşkıran’s work samples, that simultaneous motion is noticed consistently in, are handled within the thesis limitedness. Because of the lack of the surveys about that field, it is aimed to contribute literature for concerned researchers. Qualitative research method and techniques are used in that study which is based on overall scanning model. “Document review and interview“ methods are exercised to collect qualitative data. “Artist interview form“, tape recorder and camera are used as a data collect devices.