SANATIN SERİ ÜRETİMİ: ÇAĞDAŞ SANAT FABRİKALARI

Sanat eserleri, tarih boyunca sıklıkla, meta olarak da kabul edilmiştir. Ancak eskisinden farklı olarak, günümüz sanat piyasası sadece öne çıkmış sanat eserlerinin değerlendiği bir borsa olmanın ötesine geçerek, sanat eserinin(!) henüz tasarım aşamasında bir meta olarak planlandığı ve üretim bandından çıktığı anda küresel ekonominin elit metalarından biri olarak piyasaya sürüldüğü, özel bir ekonomi alanına dönüşmüştür. Bu dönüşümün üretim halkasını oluşturan ve artık fabrika olarak nitelenebilir hale gelmiş olan büyük sanat stüdyoları bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Sanatın fabrikada üretilmesi olgusundaki ironi ve hatta sanat ve üretim kavramlarının yan yana kullanılmasındaki aykırılık üzerinden Jeff Koons, Damien Hirst, Takashi Murakami, Anish Kapoor, Ahmet Güneştekin gibi “fabrika” sahiplerinin üretim sistemleri ve ürettikleri işlerin “ne”liğini tartışmaya açmak amaçlanmıştır. Sanatta seri üretim metotlarına yönelmenin nedenleri ve sonuçları da araştırılarak, ‘Sanat Fabrikası’ gerçekliğinin betimlenmesine çalışılmıştır. Ayrıca bu imalathanelerde çalışarak sanatsal yeteneklerini başkasının sanatını yaratmakta kullanan sanatçıların emeklerinin, Kant’ın ifadesiyle “ücret-sanat” ya da zanaat olmaktan bir farkı olup olmadığı da irdelenerek, bu piyasa odaklı düzende günümüz sanatının işleyişi ve günümüz sanatçısının bu işleyişteki emekçi rolü gösterilmek istenmiştir.

Artworks have often been regarded as commodities throughout history. However, unlike the past, today's art market has gone beyond being a stock market where only prominent works of art are valued, it has turned into a private economy area where the artwork(!) is planned as a commodity at the design stage and is released as one of the elite commodities of the global economy as soon as it leaves the production line. The big art studios, which constitute the production ring of this transformation and can now be qualified as factories, are the subject of this study. It is aimed to discuss the "what" of the produced works and the production system of "factory" owners such as Jeff Koons, Damien Hirst, Takashi Murakami, Anish Kapoor, Ahmet Güneştekin, through the irony of the fact that art is produced in the factory and moreover the contradiction in using the concepts of art and production side by side. The reasons and consequences of turning to mass production methods in art were also investigated, and the reality of the 'Art Factory' was tried to be described. In addition, it is aimed to show the functioning of today's art in this market-oriented order and the laboring role of today's artist in this process by examining whether the labor of artists who use their artistic talents to create someone else's art by working in these workshops is different from being a "wage-art" or craft, as Kant puts it.\nKeywords: Contemporary Art, Art Market, Mass Production, Art Labor\n