“Laugh or Lament”: Circulation of Ideas by Translation

The purpose of this paper is to present an example of the circulation of ideas in the form of “laugh or lament” which is the collection of short stories by Aziz Nesin. The cause to question the basic problem is the translation of satires in the short stories in the context of circulation of ideas, which (do not) consist of Aziz Nezin’s style. The paper, from different interdisciplinary perspectives, but based on Aziz Nesin's satire style, aims to analyze the circulation of ideas by translation.

Aziz Nesin was one of the most important Turkish authors, with his satirical language, he targets the absurdity of hypocrisy, corruption in society, the dehumanizing effect of excessive bureaucracy, and unexpected problems and solutions in life, which are all cultural. As it s well known throughout the history of literature, the best satirical work should provoke the readers by providing them to understand the targets of the author. In Turkish, Aziz Nesin was well understood by his target audience, and also still exists in a bestseller status. However, his stories are not just made up of humor sense but also full of allusion. Thus, as Lawrence Venuti (1998) told in his work The Scandals of Translation, and considering that Aziz Nesin’s specified short stories are a bestseller, in the hope of a similar performance in a different language and culture, the translation of the short stories is expected to reinforce literary, moral, religious, or political values already held by that reader. When the translation of the short stories has been analyzed, it has been seen that the translaton does not seem to have the same satirical aims. However, it can be said that the circulation of ideas has been completed by translation, transformation of satire and information. For this paper, by using Lawrence Venuti’s “bestseller” concept, the translator’s choices will be analyzed considering the features of bestsellers. This perspective can give a wide opinion to understand the translator’s choices, and by presenting an example of the circulation of ideas, how translation effects this “circle” will be described.

Bu çalışmanın amacı, Aziz Nesin'in kısa öykülerinin İngilizceye çevrilerek derlenmesinden oluşan “Laugh or Lament” adlı eserin düşüncenin dolaşımına nasıl örnek olabileceğini göstermektir. Çalışmanın temel sorusu, kısa öykülerdeki hicivlerin çevrilmesi ve Aziz Nezin'in üslubuyla (olmayan) bir düşünce dolaşımı üzerine kuruludur. Farklı kuramsal bakış açılarıyla, Aziz Nesin'in hiciv üslubunun çevirilerini ele alan makale, düşüncenin çeviri yoluyla dolaşımını analiz etmeyi amaçlamaktadır. Türk edebiyatının en önemli yazarlarından biri olarak kabul edilen Aziz Nesin, hicivli diliyle ikiyüzlülüğün saçmalığını, toplumdaki yozlaşmayı, aşırı bürokrasinin insanlıktan çıkarıcı etkisini, yaşamdaki beklenmedik sorunları ve kültürel olan çözüm önerilerini hedefler. Edebiyat tarihi boyunca bilindiği gibi, en iyi hiciv eseri, okuyucuyu, yazarın amaçlarını anlamalarını sağlayarak kışkırtmalıdır. Aziz Nesin hedef kitlesi tarafından Türkçede çok iyi anlaşılmıştır. Yazarın eserleri yazıldığı dönemde ve günümüzde halen popüler edebiyat eseri statüsündedir. Ancak Aziz Nesin’in hikâyeleri sadece mizah duygusundan ibaret değil, aynı zamanda göndermelerle doludur. Nitekim Lawrence Venuti'nin (1998) Çeviri Skandalları (The Scandals of Translation) adlı eserinde belirttiği gibi, Aziz Nesin'in incelenen öykülerinin popüler yazın eserleri arasında yer aldığı düşünülerek, farklı bir dil ve kültürde benzer bir performansı gerçekleştirmesi ümidiyle kısa öykülerin çevirisinin, okuyucunun hâlihazırda sahip olduğu edebi, ahlaki, dini veya politik değerleri güçlendirmesi beklenir. Hikâyelerin çevirileri incelendiğinde, çevrilen eserin kaynak metinde yazarın oluşturduğu benzer hiciv amaçlarına sahip olmadığı görülmüştür. Ancak, düşüncenin dolaşımın çeviri, hiciv ve bilginin dönüşümüyle tamamlandığı söylenebilir. Bu çalışmanın amacı, Lawrence Venuti’nin “popüler yazın” kavramını kullanarak ve “popüler yazın” özelliklerini esas alarak çevirmenin tercihlerini analiz etmektir. Bu bakış açısı, çevirmenin tercihlerini anlamak için kapsamlı bir fikir sunabilir. Diğer yandan, düşüncenin dolaşımına bir örnek oluşturması maksadıyla, çevirinin bu “dolaşımı” nasıl etkilediği de bu çalışmanın kapsamında ele alınacaktır.