ANADOLU’DA VE YAKIN COĞRAFYALARDA İKİ TELLİ SAZLAR

İki telli sazlar Anadolu’daki en eski saz tiplerinden biridir. Çalış teknikleri ve duyuluş özellikleri bakımından oldukça zengin bir yapıya sahiptir. Merkezinde Anadolu’nun olduğu geniş bir coğrafyada görülen bu saz tipi farklı ülkelerde var olan akraba çalgılarla pek çok bakımdan benzerlik göstermektedir. Kültürün en saf ve mistik örneklerinin icra edildiği ikitelli sazların literatürü incelendiğinde kültürlerarası etkileşim ve paylaşımın izlerini tespit etmek mümkün olmaktadır. Ait olduğu kültürün geçmişten bugüne estetik algısını ve kültürel ayak izlerini taşıyan bu mistik sazın hangi coğrafyada ve hangi çalgılarla benzeştiğinin betimsel olarak incelenmesinin müzikal değerlendirmelerin daha doğru temellerde yapılabilmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bu araştırmada temel olarak Anadolu’da var olan iki telli sazlar ile dünyadaki benzer çalgılar arasında coğrafi ve kültürel açıdan doğru ilişkilendirmeler yapılabilmesine katkı sağlamak amaçlanmıştır. Bu doğrultuda betimsel bir çalışma yürütülmüş, yakın coğrafyada ortak tarihsel süreçlerden geçmiş ülkelerde var olan iki telli çalgılar tespit edilmiş ve temel özellikleri üzerinden benzerlik ve farklılıkları ele alınmıştır. Çalgıların müzikal ve yapısal özelliklerine dair yapılan tespitlerin çalgıların tarihsel ve müzikal ortaklıklarının anlaşılması bakımından bu alanda yapılacak çalışmalara katkı sağlayacağı düşünülmektedir. \n\nAnahtar Kelimeler: Bağlama, iki telli saz, ikitelli\n

Two-string baglamas are one of the oldest baglama types in Anatolia. It has a very rich structure in terms of playing techniques and hearing characteristics. This baglama type, which is seen in a wide geography with Anatolia at its center, is similar in many respects to the related instruments existing in different countries. When the literature of two-string baglamas, in which the oldest and mystical examples of culture are performed, is examined, it is possible to detect the traces of intercultural interaction and sharing. It is thought that the descriptive analysis of this mystical instrument, which carries the aesthetic perception and cultural footprints of the culture it belongs to from the past to the present, in which geography and with which instruments it resembles, will contribute to making musical evaluations on a more accurate basis. In this research, it is aimed to contribute to making correct geographical and cultural associations between the two-stringed instruments in Anatolia and similar instruments in the world. From this point of view, a descriptive study was carried out, and the two-stringed instruments that existed in the countries that had undergone common historical processes in the near geography were identified and their similarities and differences were discussed over their basic features. It is thought that the determinations made about the musical and structural features of the instruments will contribute to the studies to be done in this field in terms of understanding the historical and musical commonality of the instruments.\n\nKey Words: Baglama, two-stringed saz, two-string\n