Teknolojinin Belirleyiciliğinde Müzelerde Dijitalleşme Süreci ve İnsan Odaklı Tasarım Yaklaşımları

Bu makalenin amacı dijital çağdan post-dijital çağa geçişte sergileme yöntem ve yaklaşımlarının nasıl değiştiğini, müzenin dijital varlığını oluşturan teknolojilerin fiziksel varlıklarında nasıl kullanıldığını tarihsel çerçevede bir araya getirmektir. Bu çerçevede müzelerde meydana gelen değişimler insan odaklı tasarım ve deneyim tasarımı bağlamında ele alınmıştır. Müzedeki teknoloji kullanımlarını tarihsel perspektife aktarabilmek için literatür taraması yapılmış, ilk teknoloji kullanımları ve yaygınlaşması baz alınarak infografiğe aktarılmıştır. Son bölümde müzelerde özellikle sanal gerçeklik teknolojilerinin olumlu ve olumsuz yönleri eleştirel bakışla yeniden yorumlanmıştır. Elde edilen bulgulara göre müzelerin 1990’larda ilk dijital varlıklarını oluşturmaya başladığı, 2000 sonrası web 2.0 ile dijital varlıklarını daha kolay, çekici ve tanınır hale getirmek için kullanıcı deneyimine önem verdiği görülmüştür. Bu süreçte müzelerin fiziksel varlıklarında da köklü değişimler yaşanmış, müze sergileri statik sunumdan, dinamik etkileşimli sergi tasarımlarına doğru evirilmiştir. Müzelerde deneyim tasarımlarında kullanılan teknolojilerin; koleksiyonun özelliklerine ve müze stratejilerine göre belirlendiği, sanal gerçeklik teknolojilerinin ise; heyecan verici etki yaratması, dikkat çekmesi ve tanınırlığı attırması nedeniyle tercih edildiği görülmüştür. Sanal gerçeklik teknolojilerinin tarihi benzersiz bir deneyimle keşfetme, bilime tanıklık etme, sanata yavaş bakmaya yol açma, sanatı, sanatçıyı ve tarihi keşfetme imkânı sağlama, müzeleri daha samimi ve insani gösterme ve müzelerin tanıtımına katkı sağlama gibi faydaları olduğu sonucuna varılmıştır. Buna karşın tarihin yeniden kurgusunun tek gerçeklikte sunulamayacağı, müzelerin hetorotopik mekanlar olduğu, hipergerçek olarak inandırıcılığının yüksek olduğu ve anakronik durumların olabileceği sonucuna varılmıştır.

The purpose of this article is to bring together in the historical framework how exhibition methods and approaches have changed in the transition from the digital age to the post-digital age, and how the technologies used are reflected in the virtual and digital existence of the museum. In this process, the transformation of changes in museums into human-oriented designs is discussed. In order to transfer the technology usages in the museum to the historical perspective, first of all, literature research was conducted, and the first technology uses and spread were transferred to the infographic. In the last section, especially the positive and negative aspects of virtual reality technologies in museums have been critically reinterpreted. According to the findings, museums started to create their first digital assets in 1990, and after 2000, it has been determined that user experience is important to make their digital assets more remarkable and recognizable with technological opportunities through web 2.0. In this process, there have been radical changes in the physical assets of museums, and museum exhibitions have evolved from static presentations to dynamic interactive exhibition designs. It has been seen that human-oriented experience design is used on the basis of this change. It has been determined that the technologies used in the experience designs used in the physical assets of the museums are preferred according to the characteristics of the collection and the museum strategies, and that virtual reality technologies are preferred more because of the exciting and recognizable effect of the experience design. It has been concluded that there are benefits such as showing the museums more sincerely and humanely and contributing to the promotion of museums. It has been concluded that the reconstruction of history cannot be presented in a single reality, that museums are heterotopic spaces, that they can be believable as hyper-real and anachronistic situations.