DAVRANIŞIN TOPLUMSALLIĞI VE SANAT YAPITLARINDA BİREYİN ÇELİŞKİLİ DAVRANIŞ İMGELERİNE DAİR BİR İNCELEME

Sanat tarihinde kimi sanatçıların, estetik kaygıyı aşan duruşlar üzerinden yapıtlarını şekillendirmeleri dikkat çekmiştir. Görsel sanat yapıtlarında imgeleştirilen toplum temasının, sanatçıların insiyatif alarak sosyal duruma ilişkin mesaj aktarımı kaygısı ile gerçekleştirildiği düşünülmektedir. Toplumun gözlemcisi olarak ele alınabilecek sanatçıların sundukları toplum imgesinde, gündelik yaşantıda farkında olunamayan sıradan ve çelişkili davranış modellerini yansıtmayı tercih edebildikleri görülmüştür. Çağdaş yönetmen Nuri Bilge Ceylan yapıtları, güncel anlatım zenginliği ile toplumun çeşitli yönlerini ele alan ve imgeleştiren bir çizgide izlenir. Diğer yandan Rönesans’ın aykırı ressamı P. Brueghel’in de, eleştirel anlatımları ile toplumu imgeleştirdiği görülmüştür. Bu yaklaşımlar, sanat yapıtlarının tek bir disiplin ve plastik ögeler çerçevesinde açıklanamayacak karmaşık yapısını ve sanatçıların öncü sezgilerini ortaya koyar. Sanat yapıtlarında toplum imgesi kurgularında öne çıkan çelişkili davranışlar ve toplumun durumu, konunun disiplinlerarası soruşturmayı gerektiren yanını düşündürmüştür. Bu çalışmanın amacı, toplum normları çerçevesinde davranışın nasıl gerçekleştiği ve aynı zamanda sosyal bir belgeleme aracı olarak farklı dönemlerde üretilen sanat yapıtlarında tespit edilen toplum ve birey imgesinin, kurgusal birliklerini ortaya koymaktır. Bu bağlamda çağdaş yönetmen Nuri Bilge Ceylan’ın Bir Zamanlar Anadolu’da filmi ve P. Brueghel’in yapıtlarındaki figürlerin, gündelik yaşantı içinde tasvir edilen davranışsal benzerlikleri, irdelenmiştir. Çalışmanın, toplumun gözlemci ve öncüleri olarak sanatçı donanımı ve duyarlılığının vurgulanmasına ve aynı zamanda disiplinlerarası çalışmaların etkileşimine katkı olacağı varsayılmıştır. \n\nAnahtar Kelimeler: İmge, gözlemci sanatçı, davranışın toplumsallığı, çelişkili davranış imgeleri, Bir Zamanlar Anadolu’da, Pieter Brueghel\n

The history of art that some artists shape their works through stances that exceed aesthetic concerns. On the other hand, it is thought that the theme of society, which is imaged in visual art works, is realized with the concern of the artist taking the initiative and conveying the message about the social situation. It has been observed that the artists, who can be considered as observers of the society, may prefer to reflect the ordinary and contradictory behavior models that are not aware of in daily life in the image of society they present. Contemporary director Nuri Bilge Ceylan's works are viewed in a line that deals with and visualizes various aspects of society with its contemporary narrative richness. On the other hand, it was seen that P. Brueghel, the contrary painter of the Renaissance, also imaged society with his critical expressions. These approaches reveal the complex structure of works of art that cannot be explained within the framework of a single discipline and plastic elements, and the pioneering intuitions of the artists. The contradictory behaviors that come to the fore in the social image constructs in works of art and the state of society have made us think about the side of the subject that requires interdisciplinary investigation.\nThe aim of this study is to reveal how the behavior occurs within the framework of social norms and at the same time, to reveal the fictional unity of the image of society and individual, which is determined in works of art produced in different periods as a social documentation tool. In this context, the behavioral similarities of contemporary director Nuri Bilge Ceylan's film Once Upon a Time in Anatolia and the figures in P. Brueghel's works, which are depicted in daily life, are examined. It is assumed that the study will contribute to the emphasis of the artist's equipment and sensitivity as observers and pioneers of the society, as well as to the interaction of interdisciplinary studies.\n\nKeywords: Image, observer artist, sociality of behavior, contradictory behavior images, Nuri Bilge Ceylan, Once Upon a Time in Anatolia, Pieter Brueghel\n