Türk Tango Müziğinde Çok Yönlü Bir Besteci: Emin Cenkmen

20. yüzyılın başlarından ortalarına kadar altın çağını yaşayan ve popüler kültürün bir parçası olan Türk Tango müziği, öncelikle yabancı melodilere Türkçe sözler yazılarak Türkiye’de kendine yer bulmuş, ardından Türk bestecilerin makamsal unsurları eklemesiyle çok sayıda besteci tarafından Türk tango müziği eserleri üretilmeye başlanmıştır. Bu araştırmada Türk tango müziği bestecilerinden biri olan Emin Cenkmen’in hayatı, çalışmaları, çok sesli Türk müziğine katkılarını tespit etmek ve tanıtmak amaçlanmıştır. Cumhuriyet’in ilk yıllarında yapmış olduğu çalışmalar ve ülkenin kültür-sanat hayatının gelişimi hususunda büyük gayret gösteren çok yönlü aydın bir besteci-akademisyen olan Emin Cenkmen hakkında çalışma günümüzde yok denecek kadar azdır. Bu eksikliği gidermek amacıyla 1911-1993 yılları arasında yaşamış olan Emin Cenkmen’in yaşamı, ulaşılabildiği kadarıyla yazıları, kitapları, konserleri, halk müziği derlemeleri, aynı zamanda bir lutiye olarak klarnet yapımcılığı, beste çalışmaları bağlamında Köroğlu operası, Adalı Kız ve Yosma operetleri, Bayrak marşı ve çok sayıda Türk tango müziği beste çalışmalarına ilişkin bilgiler araştırılmıştır. Özellikle çalışmada 1947-1948 yılları arasında Emin Cenkmen’in büyük çabalarla hazırladığı Musiki Ansiklopedisi detaylı olarak irdelenmiştir. Bu araştırma nitel araştırma yöntemlerinden genel tarama modeli ile çalışılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak yazılı ve sözlü kaynaklar kullanılmış olup; çalışmada bu veriler sistematik olarak sunulmuştur.

Having gone through its golden age from the beginning to mid-20th century and becoming part of popular culture, Turkish Tango music initially made ground for itself in Turkey through Turkish lyrics written on foreign tunes, but once Turkish composers started adding local themes, Turkish tango music works started to be produced by several composers. The purpose of this study is to define and introduce the life, works and contributions to polyphonic Turkish music by Emin Cenkmen, one of the composers of Turkish tango music. Despite being a versatile, enlightened composer and academician who contributed greatly to the development of the nation’s cultural and art life through his works during the early years of the Republic era, the number of studies on Emin Cenkmen is almost non-existent. This study aims to overturn this deficiency by making a comprehensive research on Emin Cenkmen’ life, 1911-1993, his articles, books, concerts, folk music compilations, his clarinet production as a luthier, his various compositions such as operetta, Adalı Kız and Yosma operettas, Bayrak anthem and several others on Turkish tango music. A great part of the study is allocated for the detailed analysis of his Encyclopaedia of Music which he prepared with meticulous effort in 1947-1948. This study has been based on general screening model, one of the qualitative research methods. The data collection tool of the study consisted of written and verbal resources and these data have been systematically presented in the study.