ERWİN PANOFSKY’NİN İKONOGRAFİK VE İKONOLOJİK ELEŞTİRİ YÖNTEMİNE GÖRE KURT SCHWİTTERS’İN “THE HİTLER GANG” ADLI YAPITININ ANALİZİ

Bu çalışmada, Dada akımı sanatçılarından Kurt Schwitters’in 1944 tarihli “The Hitler Gang” adlı kolaj çalışması, 20. yüzyılda sanat tarihçisi Erwin Panofsky tarafından geliştirilen “ikonografik ve ikonolojik eleştiri yöntemi” temel alınarak analiz edilmiştir. Panofsky’nin bu yöntemine göre söz konusu eser, doğal anlam (olgusal ve ifadesel anlam), uzlaşmalı anlam (ikincil anlam) ve içsel anlam (içerik) olmak üzere üç ayrı aşamada incelenmiş; bu yöntem ile eserin, izleyicisi tarafından daha anlaşılır olması hedeflenmiştir. Doğal anlamı bulabilmek için, eserde yer alan görsellerin kompozisyon içerisindeki konumları ve ifadeleri incelenmiş; uzlaşmalı anlamı bulabilmek için, yapıtın işaret ettiği noktalara gidip görsellerin birbirleri ile olan ilişkisi irdelenmiş ve bu ilişkiyi açıklama adına çeşitli kaynaklara başvurulmuş; içsel anlamı bulabilmek için ise hem sanatçının hayatı hem de eserin yapıldığı dönemin koşulları incelenmiştir. Panofsky, eserin asıl anlamını içsel anlamın verdiğini söylemektedir. Eserin tekniğinin de yapıldığı dönemi ifade etmede etkili olduğu söylenebilir. Schwitters’in kullanmış olduğu kolaj tekniğinin savaşın yarattığı yıkımla özdeşleşmesi söz konusudur. “The Hitler Gang” adlı kolaj, adından da anlaşılacağı üzere diktatör Adolf Hitler’e ve çetesine vurgu yapmaktadır. Bu bağlamda, çalışmada, Schwitters’in eseri aracılığıyla I.ve II. Dünya Savaşları sırasında Hitler’in uygulamış olduğu politikaların sanatı ve sanatsal algıyı nasıl değiştirdiği üzerinde de durulmuştur.\nAnahtar Kelimeler: Erwin Panofsky, Sanat Eleştirisi, İkonografi, İkonoloji, Kurt Schwitters, The Hitler Gang \n

In this study, the collage "The Hitler Gang" dated 1944 by Kurt Schwitters who is one of the Dadaism artists has been analyzed based on "iconographic and iconological criticism method" which was developed by an art historian, Erwin Panofsky, in 20th century. The said work has been examined under three stages which are natural subject matter (factual and expressive meaning), conventional subject matter (secondary meaning) and intrinsic subject matter (content) according to this method of Panofsky; it has been aimed to make the work more understandable by the viewer with this method. The positions and expressions of the visuals within the composition have been examined to find the natural subject matter; the relationships of the visuals with one another have been examined by addressing the points at which the work points to find the conventional subject matter and various resources have been employed to reveal this relationship; the life of the artist and the conditions of the period have been examined to find the intrinsic subject matter. Panofsky states that intrinsic subject matter provides the real meaning of the work. It can also be stated that the technique of the work is effective for expressing the period in which it was made. The collage technique employed by Schwitters corresponds to the destruction of the war. The collage "The Hitler Gang" emphasizes the dictator Adolf Hitler and his gang as can be understood from its name. In this regard, the study focuses on how policies applied by Hitler during First and Second World Wars changed the art and artistic perception through the work of Schwitters.\nKeywords: Erwin Panofsky, Art Criticism, Iconography, Iconology, Kurt Schwitters, The Hitler Gang \n