16. yüzyıldan itibaren insanlığın kaydettiği ilerlemenin ağır bir bedeli olmuştur: Endüstrileşme ve hatalı siyasi kararlar, doğa üzerinde belirgin bir tahribata yol açmış; bu tahribat, özellikle son iki yüzyılda derinleşmiştir. Söz konusu küresel ekolojik krize 1960’lı yıllardan itibaren dikkat kesilen bilim insanları, düşünürler ve sanatçılar, benimsedikleri yaklaşımlar doğrultusunda farklı biçimlerde tepki geliştirmiştir. Banksy de bu isimlerden biridir. Politik ve aktivist bir duruş benimseyen sanatçı; savaş ve siyaset konularının yanı sıra kapitalizme, tüketim toplumuna ve doğal kaynakların kâr amaçlı sömürüsüne karşı çok sayıda eser üretmiştir. Bu çalışmada Banksy’nin ekolojik duyarlılık taşıyan eserleri incelenmiştir. Eserlerin anlam çözümlemesinde tutarlı ve nesnel bir araç sunan göstergebilim yöntemi tercih edilmiş; bu yöntem aracılığıyla sanatçının kullandığı imgelerin ekolojiyle kurduğu bağlam ve ürettiği söylem derinlemesine ele alınmıştır. Roland Barthes’in düz anlam ve yan anlam kavramları çerçevesinde çözümlenen eserlerde, Banksy’nin ekolojik krize ironik ve hicivli bir yaklaşım sergilediği saptanmıştır. Sanatçı, özenle seçtiği imgeleri bir araya getirerek ürettiği yeni anlam aracılığıyla gerçekliğin görünür kılınmasında ve ekolojik farkındalığın oluşmasında belirleyici bir rol üstlenmiştir. Banksy; kurumsal güçlerin, kapitalizmin, bürokrasinin ve tüketim kültürünün doğa üzerindeki yıkıcı etkilerini fark ederek küresel ekolojik krize bütüncül bir bakış geliştirmiştir. Bu eserlerde sanatçının eleştirdiği temel nokta ise hâkim insan merkezli düşünüş biçimidir.
Anahtar Kelimeler: Ekolojik kriz, Çağdaş Sanat, Banksy, Sokak Sanatı, Göstergebilim
|