İdil Sanat ve Dil Dergisi
www.idildergisi.com
Cilt 15, Sayı 122  2026/1  (ISSN: 2146-9903, E-ISSN: 2147-3056)
Hanife GÜNEŞ YARMACI

NO Makale Adı
1768254328 ÇARPANA DOKUMA TEKNİĞİNİN YAPISAL ANALİZİ VE TEKSTİL TASARIMINDA ÇAĞDAŞ UYGULAMALARI

Bu çalışma, geleneksel dar dokuma teknikleri içerisinde önemli bir yere sahip olan çarpana dokuma tekniğini, tekstil tasarımı bağlamında yapısal özellikleri ve çağdaş kullanım biçimleri üzerinden ele almayı amaçlamaktadır. Tarihsel süreçte işlevsel üretimlere hizmet eden çarpana dokuma, çözgü yüzlü yapısı, kartların döndürülme düzeni ve ipliklerin burulma yönüne bağlı olarak yüzeyde oluşturduğu çizgisel ve geometrik desen karakteriyle özgün bir dokuma tekniği olarak öne çıkmaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş; literatür taraması ve belge analizi yöntemleri kullanılarak çarpana dokuma tekniğine ilişkin ulusal ve uluslararası kaynaklar incelenmiştir. Erken dönem örneklerden çağdaş uygulamalara uzanan süreçte, tekniğin yapısal özellikleri ve farklı kullanım biçimleri analiz edilmiştir. Çalışma kapsamında çarpana dokumanın ana dokuma yüzeylerine entegre edilmesi, bantların yan yana ya da uç uca birleştirilerek yüzey oluşturulması, modüler birimler hâlinde kesilip yeniden düzenlenmesi ve tekstil tasarımı dışında takı ve aksesuar gibi alanlarda değerlendirilmesi ele alınmıştır. Elde edilen bulgular, çarpana dokuma tekniğinin yalnızca geleneksel kullanım alanlarıyla sınırlı kalmadığını; çağdaş tekstil tasarımında yüzey kurgusu, kompozisyon oluşturma ve deneysel tasarım yaklaşımlarına olanak tanıyan çok yönlü bir tasarım girdisi sunduğunu göstermektedir. Ayrıca tekniğin farklı malzemelere uyarlanabilirliği, disiplinlerarası tasarım alanlarında da uygulanabilir bir potansiyele sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, çarpana dokuma tekniği; yapısal özelliklerini koruyarak çağdaş kullanım biçimleriyle yeniden ele alınabilen, kültürel sürdürülebilirliği destekleyen ve güncel tekstil tasarımı pratiklerine katkı sunan önemli bir dokuma tekniğidir.
Anahtar Kelimeler: Tekstil tasarımı, çarpana dokuma, kültürel sürdürülebilirlik, geleneksel tekstiller