İdil Sanat ve Dil Dergisi
www.idildergisi.com
Cilt 14, Sayı 120  2025/5  (ISSN: 2146-9903, E-ISSN: 2147-3056)
Serap ÜNAL

NO Makale Adı
1768167577 GÖLLER YÖRESİ ISPARTA ÇÖMLEKÇİLİĞİNE SÜREÇSEL BİR BAKIŞ

Anadolu’nun kadim kültürel mirası içerisinde önemli bir yere sahip olan pişmiş toprak kültürü, binlerce yıllık geçmişiyle yazısız tarihin en güçlü tanıklarından biri olmuştur. Arkeolojik ve etnografik veriler, çömlekçiliğin yalnızca bir üretim pratiği olmadığını, aynı zamanda toplumsal hafıza, kimlik ve kültürel aktarım açısından kritik bir işlev üstlendiğini ortaya koymaktadır. Bugün Anadolu’nun farklı bölgelerinde geleneksel çömlekçilik merkezleri, sanayileşmenin ve değişen üretim koşullarının baskısına rağmen varlığını sürdürmeye çalışmaktadır. Anadolu çömlekçiliğinin en dikkat çekici yönlerinden biri, arkeolojik geçmişinin Neolitik Döneme kadar uzanmasıdır. Çömlek üretiminin M.Ö. 7000’lerden itibaren elle şekillendirme teknikleriyle başladığı, M.Ö. 3000’lerden itibaren ise çömlekçi çarkının devreye girerek üretim süreçlerinde köklü bir dönüşüm sağladığı bilinmektedir. Buna rağmen, bazı kırsal üretim merkezlerinde Neolitik tekniklerin günümüze kadar değişmeden devam etmesi, Anadolu çömlekçiliğini yalnızca arkeolojik buluntularla değil, yaşayan bir miras olarak ele almayı zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda, Tarihöncesi çağların izlerini taşıyan Göller Yöresi, halen aktif üretim yapılan çömlekçilik merkezleriyle Somut Olmayan Kültürel Miras kapsamında değerlendirilmesi gereken önemli bir coğrafyadır. Isparta, bu coğrafyanın merkezinde yer alan ve çömlekçilik geleneğini sürdüren nadir şehirlerden biridir. Günümüzde Isparta’daki geleneksel çömlek atölyeleri, hem yerel hammadde kullanımı hem de üretim teknikleri açısından tarihsel sürekliliği yansıtmaktadır. Bu çalışma, Isparta merkezindeki bir çömlek atölyesi örneği üzerinden, bölgedeki çömlekçilik geleneğini süreçsel arkeoloji bağlamında ele alarak, üretim tekniklerini, sosyo-ekonomik koşulları ve kültürel miras perspektifini irdelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında yapılan gözlemler ve saha araştırmaları, Neolitik Dönem’den günümüze uzanan üretim süreçlerindeki sürekliliği ve dönüşümü disiplinlerarası bir yaklaşımla değerlendirmektedir.

Anahtar Kelimeler: Göller Bölgesi, Çömlekçilik, Isparta, Süreçsel Arkeoloji