Plastik sanat eserleri kendilerini görsel algıya sunan somut gerçekliklerdir. Somut varlık olarak sanat nesnesi, anlama dönüşümünde bazı zihinsel faaliyetleri gerektirmektedir. Bu faaliyetler, görünen nesnenin benzerlik ve farklılık özelliklerinin belirlenmesi ve bu doğrultuda bağlamın oluşumunu sağlayacak çağrışımların yapılması süreçlerini gerektirmektedir. Anlamın oluşumu, hem sanat nesnesinin üretimi aşamasında sanatçının hem de üretilmiş olan nesnenin izlenmesi aşamasında yorumcunun ifadesi yoluyla biçimlenmektedir. Bu ifade ediş içinde yaşanılan zamanın ruhunun etkisi altındadır. Kültürel alışkanlıklar, sosyal ve ekonomik koşullar hem nesnenin biçimlenmesini hem de dilde ifade edilişini etkilemektedir. Günümüzde bu türden ifadesel alışkanlıkların çoğunlukla metaforik düşünme eğilimi ile ilişkili olduğu söylenebilmektedir. Bir şeyi başka bir şey üzerinden düşünme olarak tanımlanabilen metafor zihinsel faaliyetlerin temellerinden biridir. Metafor, anlamı çeşitlendiren ve anlamın deneyim olarak etkisini artıran bir faktör olarak çalışmaktadır. Tüm bu zihinsel süreçler dolayısıyla sanat nesnesi de görsel metafor olarak nitelenebileceği bir alana yerleşmiş olmaktadır. Bu metaforik alan sanatçıyı ve izleyiciyi deneyime açan bir varlık ortamı olmaktadır. Sanat nesnesi, sanatçının üretim aşamasında çalışmasına ilişkin niyeti, çalışmasını oluşturduğu malzeme, çalışmasını biçim olarak nasıl ifade ettiği, sergilediği ve çalışması hakkındaki yorumu ile metaforik süreçlere dahil olmaktadır. Nesne, izleyici açısından ise oluşturulduğu malzeme, nesnenin biçimi, nesnenin mekân ile ilişkisi ve nesne hakkında sanatçının ifade etmiş olduğu bağlam kapsamında izleyicinin kendi zihinsel etkinlikleri süzgecinde metaforik süreçlere dahil olmaktadır. Bu metaforik süreçler kapsamında nesnenin kavranması, anlamlandırılması, ifade edilmesi ile sanat nesnesinin ötesine geçilerek, kavrayışı zenginleştiren bir anlam ortamı yaratılmış olmaktadır. Dolayısıyla kavram olarak sanat nesnesi öne çıkmış ve aynı zamanda sanat nesnesinin söylemsel ve nesnel analizine olanak sağlanmış olmaktadır. Nitel araştırma yöntemi izlenerek hazırlanan bu çalışma kapsamında, zihinsel faaliyet olarak metafora ilişkin süreçlere kısaca değinilecek, bu zihinsel süreçlerde sanat nesnesinin görsel metafor olarak nasıl konumlandığı ve metaforik olarak anlamlandığı belirtilecektir. Açıklanan bu kavramsal kapsam doğrultusunda örnek olarak seramik sanatçısı Ray Chen’nin “Anne ve Çocuk” serisinde yer alan bazı çalışmaları incelenecektir. Sonuç kısmında ise metaforik düşünmenin, biçimsel olarak soyut sanat çalışmalarının anlamlanması süreçlerini nasıl etkilediği ve biçimlendirdiğinin anlaşılmasının sanata bakış ve değerlendirme süreçleri açısından önemli olduğu kanısına ulaşılmıştır.

Anahtar kelimeler: Sanat, metafor, görsel metaforlar, seramik, kavram, nesne