İdil Sanat ve Dil Dergisi
www.idildergisi.com
Cilt 14, Sayı 121  2025/6  (ISSN: 2146-9903, E-ISSN: 2147-3056)
Sena GÜVEN, Zuhal BAŞBUĞ

NO Makale Adı
1759338759 KOLAJ SANATININ GÖRSEL KÜLTÜRDEKİ YÜKSELİŞİ: SANAT, İDEOLOJİ, PROPAGANDA

Bu araştırma, kolajın sanat tarihinde geçirdiği dönüşümü ve özellikle propaganda aracı olarak nasıl işlevselleştiğini tarihsel ve kavramsal bağlamda ele almaktadır. 20. yüzyılın başlarında ortaya çıkan Dada hareketiyle birlikte kolaj, yalnızca estetik bir ifade biçimi olmaktan çıkmış; siyasal, toplumsal ve kültürel eleştirilerin bir aracı hâline gelmiştir. Çalışmanın amacı, kolajın tarihsel gelişimini incelemek, bu teknik aracılığıyla üretilen sanat eserlerinin propaganda ile kurduğu ilişkileri analiz etmek ve özellikle modern ve postmodern dönem sanatçılarının bu alandaki katkılarını ortaya koymaktır. Araştırmada, Kurt Schwitters ve Hannah Höch gibi Dadaist sanatçılarla başlayan politik kolaj dili, Barbara Kruger ve Wangechi Mutu gibi çağdaş sanatçılar aracılığıyla güncel toplumsal meselelerle ilişkilendirilmiştir. Yöntem olarak, nitel bir yaklaşım benimsenmiş; sanat tarihi okuması, eleştirel çözümleme ve kavramsal inceleme tekniklerinden yararlanılmıştır. Seçilen sanatçılar ve eserler, kolajın yalnızca biçimsel değil aynı zamanda eleştirel ve ideolojik bir araç olarak nasıl kullanıldığını ortaya koymak amacıyla değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda, kolajın parçalama ve yeniden kurma pratiği üzerinden kimlik, cinsiyet, beden ve iktidar ilişkilerini görünür kılma potansiyeline sahip olduğu vurgulanmaktadır. Kolajın çağdaş sanat pratiklerinde sadece estetik bir tercih değil, aynı zamanda eleştirel düşünceyi ve toplumsal farkındalığı besleyen güçlü bir propaganda stratejisi olarak değerlendirilebileceğini ortaya koymaktır.
Anahtar Kelimeler: Kolaj, propaganda, Dadaizm, görsel kültür