İdil Sanat ve Dil Dergisi
www.idildergisi.com
Cilt 14, Sayı 119  2025/4  (ISSN: 2146-9903, E-ISSN: 2147-3056)
Durmuş Ali ÖZTÜRK, Mehmet ŞİMŞEK

NO Makale Adı
1758632541 AĞIR ZEYBEK MÜZİKLERİNDE YORUM VE TEMSİLİYET FARKLILIKLARI: BAĞLAMA UYARLAMALARINA ELEŞTİREL BİR BAKIŞ

Anadolu’nun köklü müzik geleneklerinden biri olan zeybekler, kahramanlık ve hürriyet gibi toplumsal değerlerin sembolü olarak kültürel bir zihniyeti yansıtır. Özellikle Aydın yöresinde ağır tempolu icra biçimiyle öne çıkan ağır zeybekler, davul-zurna eşliği ve dans figürleriyle bütünleşmiş bir açık alan müziği niteliği taşır. Mahalli icracıların kişisel yorumları, bu geleneğin çeşitlenerek günümüze ulaşmasını sağlamıştır. Talip Özkan, Yılmaz İpek gibi bağlama geleneğinin başat icracıları aracılığıyla ağır zeybekler bağlama repertuvarına taşınmış, ancak uyarlamalar çoğunlukla ezgi merkezli kalmış; davulun usûl yapısı ve dansın karakteristik duraklamaları ihmal edilmiştir. Bu durum, bağlamadaki yorumların, ağır zeybeklerin müzikal ve köklü kültür yapısına kıyasla önemli temsil ve üslup farklılıkları göstermesine neden olmaktadır. Dolayısıyla; çalışmanın amacı; ağır zeybeklerin davul-zurna geleneğindeki icra özellikleri ile bağlamadaki uyarlamalarını karşılaştırmalı olarak analiz etmeyi, farklılıkları ortaya koymayı ve bu bağlamda yorum/kimlik sorununu tartışmaktır. Çalışma kapsamında, Aydın yöresine ait Kadıoğlu Zeybeği, Kocaarap Zeybeği ve Yağmur Yağdı Zeybeği eserlerinin hem geleneksel davul-zurna icraları hem de bağlama uyarlamaları analiz edilmiştir. Analizlerde, hem bağlamada ön plana çıkan önemli icracıların icraları hem de yöredeki mahalli davul-zurna ustalarının kayıtları kullanılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Ağır Zeybek, Bağlama, Davul, Zurna, İcra