Tarihsel epik filmler, gerçekçi savaş sahneleri, kurtarıcı ya da kurucu kahraman anlatıları, zafer öyküleri ile izleyiciyi belirli bir tarihsellik ve kimlik algısına duygusal çerçevede bağlamaktadır. Tarihsel epik film türü sinema estetiği ile ilgili verdiği hazzın ötesinde haklı özgürlük savaşları, meşru liderlik ve ulusal birlik gibi sağduyuya hitap eden politik mesajlar da verebilmektedir. Tarihsel epik filmlerin Hollywood film sektörü içerisindeki büyük bütçeli gişe rekortmeni karakteristikleri kitlesel dağıtım ağı ile küresel hegemonik anlatıya olan katkılarını arttırmaktadır. Bu çalışmada, tarihsel epik filmlerin rıza üretimindeki işlevi Gramsci ve Althusser’in rıza üretim kavramlarıyla metinsel çözümleme yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Örneklem olarak Gladyatör (Ridley Scott - 2000) ve Gladyatör II (Ridley Scott - 2024) filmleri seçilmiştir. Analiz, mitik çerçeve, duygulanım, doğallaştırma ve meşruiyet üretimi çerçevesinde yapılmıştır. Gladyatör (2000) filminde rızanın, cumhuriyetçi erdemin iadesi söylemiyle oluşturulan bir meşruiyet söylemiyle evrenselleştirildiği görülmüştür. Gladyatör II (2024) filminde ise gösteri endüstrisi ve güvenlik söylemleriyle sürekli olarak yeniden üretildiği gözlemlenmiştir. Filmlerde mitik çerçeve, çağırma, ritüel ve aile motifleri rıza üretimi için kullanılmıştır. Baskı aygıtı Gladyatör II’de daha fazla görünür kılınan bir aygıttır. Gramsci’nin rıza yaklaşımı çerçevesinde evrenselleştirme mekanizmasının ilk filmdeki erdem kavramından ikinci filmde istikrar, güvenlik ve eşitlik kavramlarına dönüştüğü görülmüştür. Althusser’in rıza yaklaşımı çerçevesinde ilk filmde devletin ideolojik aygıtları kapsamında çağrı ve ritüellerle sağlanan rızanın ikinci filmde gösteri endüstrisi ve güvenlik politikaları ile oluşturulduğu gözlemlenmiştir. Çalışmada, Gladyatör (2000) ve Gladyatör II (2024) filmlerinde rıza mekanizmasının aynı çerçevede işlediği ancak kavramsallaştırmasının farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar kelimeler: Sinema, Gramsci, Althusser, Tür Filmi, Tarihsel Epik Film